Literarishe bleter · 1932-06-24 · 26 (24.6.1932) · p. Seite 406

לי6פ\־אריפז6 1ו(זסו<ו\־ 26 4251.) :ייםט דאס, ם׳איז איצטער אויך ד?ס אײגענפ. שטײען אדום טיד אויםגעשטעצט די צעדיער־בויסע־ >*ון אייבען־ ױי א וױיט־ײ׳ויער וז־ט? אגנעצױנן. דער ■נערוי׳פ פון ים יהוכזט צו סיד פון צװי׳םן ד־ בײםער. א האר׳רג־העד #יםט מיט זײן שטאדסז ׳ענאבא א־ן א בז־ם, װאם סויײןכט, זובט.װעדעם אונטע־ דעד װעדזזם־צעפרעםעכעד הארע, און פון ערנעץ — דעד טא־טא; טא־טא־טא; מאיטין־ב־קםן! דער פ־נסטעדער תהוים, װאם האט ז־ך דעסאיט אויפנעעפנמ צװ־שן מיר אױן דעם םא־דאט, װאם ה$ט זיך אומנעקערט פון קר־נ — דעד דאזיקער פיגסטעדער תהום עפנטיזיך װידער אויױ םאד מ־ר; איך וע אים א־ן מײן דניוןנ ער האט זײגע 6ודות א״ין האמ זײנע פאריא־נענע כחות. אט, האט מען א־ן עקראן פאדט־ק נעמארט די נ׳־עסטע יזופט־ ׳נז־ױ אין דער װעאט. ד־ מאדערנםטע קר־גש־ןז אוױי דער װעאט. א־ן א געװ־םער יקעה ב־ן א־ך נעזעםן בײם ראד־א און נעהעדט װ• דער הײנטיקעד, נ־׳עט־קריונער און גראבעיר מו־ל — אמע־י־קעם סײא — האט א׳־־יננערעדט מון עקראן און דע־צ־ילט פאר די קינדער םון ראנד ד־ נדויסע חידושים פון דעד נ״ער קריג׳ט־ך, װאם אונזער •יאנד האט באװיזן אויסצובויען; ״ז־ װעט קעינען צעשטעדן שסעט. זי װעט קיענען אטאק־רן *נ־יפן. זי װעט קענען װאדפן א־דע טאד־ פעדן... אזוי פ־ן־׳נק קען ז־ מאנעוזדידן — זי װעט צע׳םטעדן און א־־ין נ־יעט צע׳צטעידט װעיר;. דאם איז דעד װונדער םון דעד צײט; א־ן דער ׳ט־ה איגט די נאונות פון אונזעד םאאק..." ד־ ׳נ־ט־ם פון דעם, יװאס האט געדעוזט דודך ראדיא, איז געװען הײזער־ק; זײער ענ־ןןך אויר דעד ׳סמים םון יענעים םאאדאט, װאה האט ז־ך אומנעקערט צו זײן מאמען פין ׳נ־אאכטפעאד, און אאץ, װאס א־ם איז דעסאאט נעאענן א־ן יז־נען — א־ז געװען דעד מאמעס געבראטן הינדעאע. מער :יינזט, ײאס אין וױיכן אדט ב־ים ח־נטע־־חאק, האבן איים געגד־מט שראפנעא־׳טםאיטע׳־ן. װײטער, איז ער געקומען א ״נעטאעכער״ פון דא׳־טן. עד האט געהא&ט אויף דער געטאעבק״ט, װאם װעט צום צוױיטן מאא פא׳־נעסען אאע. אאע — ױכנ־אוךאאט צום ׳גזאאכטפעאד. — טא־טא; טאיטא־טא... מא׳נזין־ב־קםן פדויװן עחנעץ אוים זײער ביח פאר דעד קומעכדיקער, ״•נעטאעכער״ מאחסה. מײן נעמיט :ידערט ביז צום שטו־ב. — טוק־טוק; טוק־שוק־טוק — א חאאיד&יקער פיקט אין א פארפויאטן בו־ם, שאעפט װערעם פון דא־טן. ד־ נעזונטיע בײמער א־ום הערן זיך איין. און פון נא׳־ נ״טט װײט קומט דער אײביקעד נערויש פון די נװאא־עס, װאם װערן ציעשאאגן אן זאמד; יװערן צעשאאנן אן די פעאזן דעדבײ... ־*4 — ועא חרבך תחיזז — מ־ט דעם איז דע־ מעגטש פאדשאאטן נעװאו־ן.?אדיפארויט _זײט 406 ₪₪₪!₪₪₪*₪₪₪₪₪ פי״נט איעדן טאן, װאם א־ז נ־שט נעװען אױף יענשר־ז־־ט און נ־שט פארנומען די נ־עטאעכקײט פ־ן ױער םאחמה. — װאם *אא א־ך ד־ר א סך בראיען? אט האבטו דיר אזא מעשה — האט ער פון ױין נעאפנער צו מ־ר א־אפגעדעדט — אײנ־ מאױ ארויסנײענדיק איױט*ו<*ארש; דעם שונאס פאוייציע, ביז איד פאדק־ןוכן צו־װ־־ט און א פד־ט־ז א־ז מ־ר אנטקעגן געקומען.־װ״םט ראך, ׳וחזמפן איך ס״ן? *־יסץ, רוםן מיד דעם דײטש. נו, האט מען זיך אנגעט־אפן און ארוסנענומע;, כע־כע. האט מען זיך אײי״- געגעםן א־ינס אין אנדערן. געק־־קאט, גיעביםן, נעדיםן א״נער ד־עם אנדערן. אט א־ז ער םיטן באיאנעט בײ ם־ר א־ן זײט און אט — איך בײ א־ם... זיך געקײקאט, ביז מען האט זיך אדײנגעקײקאט אין א נרוב ארײן. נ־שט קײן טיפע נרוב, :איד מ־ט װאםעד ביז א־נידער־ העאפט. דא ר״אט מ־ר אפנענאאטן: א־ך מיטן באיאנעט — אים א־ן דער ז־בעטע־ ר־פ אד־ין, כע־בע. א ז־פץ האט עד נעטון און נ־שט מעי־. נו, אפנעטון, אבער ארו־ם קען מען ינישט. טא־מא; טא־טא־ טא — די מאשין־ביקםן האגאען מיט קויאן. בום־םױי! גראנאטן װו־ען, םאאן און װערן צעדיםן... א־ן אזא צײט אינט מען װו סען א־נכג א־ז $בער, צ,ו אי׳דערוחות, נישט מײן אײנצ־קער פי־טץ, װאם אינט אין נדוב מיט מ־.־: אינט נאך אײנעד, שוין א צעפויאטער און מײקט ו־ך א־ן װאםעד; שטש־רעט מ־ט ד• צײן צו מ־ר, צו אאדע רוחות... כע־בע, מאחמה א־ז םאהםה. באדארף מען טד־נקען אין אזא שעה — טד־נקט מען װאפ סע מאנמ ז־ך.;עזשאאקעט דאם װאםעד פון נעבן זיך. ם׳װאםעד װאאט דיך געפםט; װאאסט םון דעם נע־ קדאפ־דט, װען דו ס־ינקסט, כע־כע. װאאםט פון דעם או־פגעבאאזן געװאדן װי א באיאאן און נעפאאצט. און איך — נא־נישט. נע־ זיסיאקזזט, געזשאאקעט און נאדנישט. אםיאו קײן ׳גרימעניש אין בויך נישט נע׳האט. אט דאם א־ז די געסאעבקײט םון מאחמה, כע־בע... — דו האםט זיך או־נגעדר״ט םון דעד מלחסה — האט ער װידער צו מיר אדאטגעלאבט איראניש, — א סך װי דו האבן זיך זוײננערעדט, אז זײ זענען נישט אין דער ריבטיקער עאטעד צו נײן אין פואחםוז. הא, דו ב־םט אויך צו־אאט;עװען צו ג״ן אין מלחמה? װען דער צװײטער רוף װעט זײן, װעאן שוין אונזערע ײננאעך קאיגער זײן; װעאן אסיאו אונדעדע עאטע׳־ע אויך קאיגער זײן. װען דעד צװײטעד רװי וועט קומען — דאס נאנצע אמעדיקאנעד פאאקי װעט זיך אאזן אויף דעסראז־קן רוף-דעדװײאע, צו דעד םאמען... עך, א הינדעאע מיט ױיך בדאט זייך שוין איװדאױ קיינעד, ק״נעד קען נ־־שט אזוי בראטן א ה־נדעאע און מאכן אזא ױיך צום באכיםן, וױ כי־ת ם*מע... אדו־ א־ז ער אנטשיאפן נעװאי־ן מ־טן פנים ארויף ז*ון מיטן ברײסן שכזײכא ארום ז״ן שװערן מו־א. 3. צו זאנן, אז ראם, ,װאס ער האט זיך איבער סיד געאײנט אין זײן אנסון האט בײ מיר דעם שאאף צונענוםען? צו זאנן, אל דעד צײכן םון ױין שט־װא, װאם איז נעיבאיבן אויף מײן וױיםן א״אעך — ראס האט בײ מיר דעם שיאיף צוגענומעין יענע נאכט? ם $ ר ' ס ש װ $ ר ץ ביי די פאלהם־הװאלן ןיידיטי סימאם-ער אי\ א\ז<װי?ט א\\ אי\ אײראפע.) סוף באאאננען כמעט אאע ײדישע קינדעד צו אמעד־ק׳ג אטעדיקע, נישט גאר װאס זי אמעריקאניזידס ר• קינדער, קאד זי דײסס זיי טיט דער צײט אװעק <*ון אלץ, פזן דער ײדישסר קואסוד א<ן אסיאו פון זײעדע נאעגטסטע, — סון זײערע עאטערן. ס׳איז נישס מענאעך ז־ך פאראףשטעאן, אז קינדער א־ן אײראפע זאאן זיך שעמען םיט זײעדע עאטערן. אין אמעדיקע איז עס קיין ניה*ם נ־שט. דארט האט זיך באשאפן א װאדט, װאם כאדאקטעדיזירט דעם ״רדד־אדץ״ םאר עימע־ן. דעד טאסע װעחט באטיטאס אקס דעד ״אאד מען״ <רעד אאטער מאן( און ד• סאמע—אאס די ״אאד ומסעין״ (ד־ אאסע פרוי), און מיס אט דעמ אױםורוק פאגוצן זיד ימ־אד ד• קינדער *ון אימי־ נדאנטן. דער אימינראכט װעט ינ־שט זאנן: מײן םאטער ארעד מוטעד, דע׳״ זוכטערשײד צװ׳שן די ״דן אין אגיעדיקע און די ײדן אין איײאפע > י זײער א נדו־םער. ידער אסעריקאנעד ײד אעכס צײט־ וױיאיק, און דעו־ ײד פון אײדאפע שטרעבט צו א דו־עודזאםטיקן אעבןי דער ייו איז אסעד־קע, סון ערשטן סאכ פון זײן אנקומען אין;אאדענעם אאיד, אטעמט אײן די אסעריקאינעד אוטס, װאם פאדסאנט א־ן זיך רעמ גאאד-באציא, װעאכעד באפעסמיקט זייך אין יעדן צעא םון מענטשן;ון סדײבט אים מיטא דינאמישעד קדאפט צו דעם אוםענדאעכן ציא: בחנעם־ב־זנעס, קויפךפאדקויםן, — בויען םאד ױך און דןו-י בײ אוסד־חמט אייעבו־ען אטעדיקע. דערציען קינדער פאך דך א־ן זײ אוםז־יחןקט דעדדיען פאר אמעריקע. ודיא םוף כא