Literarishe bleter · 1932-06-17 · 25 (17.6.1932) · p. Seite 401

י״ן״״- וו/1ז*ט=7ייטעראט1ר םאדםרעמעד פון פארקםבידדוננ־קאפיםא־ און ה־סטןוריהער נג פאקראװסקי. א. באו־ארױ ־אט איצמ *ודעםגסרעכט ז״ן םעטארי׳ען הא:ט־ בוך ״וד אזוי דאדף מען ׳מרײבן 8■ פיעםע״. אין םאםקװער ״סרוכר־פאדראנ״ איז דערש־נע! א. םעריװא־ •:אוזסקים א באנד קד־סישע *רמיםרען ״םיסרויםער און םארבינרטע״ (װע;ן דער;״עםטער דוםישער ריסעראסוד). ד• אידםיקרען האבן זיך סריער;עדרוהט אין דעם חחרש־זשורנאר ״:א ריסע־אטודטאם פאסטו״. דער פא־ראנ ״םעדעראציא״ ניט ארוים א בוך ״נארקי װענן;ארקין״ *ון א זאטרבוך ״װענן;ארהין״, אין װעהכן עס נעמען אנט״ר קאנאיעװ, דינאםאװ, אםטאנאװ א. א;ד. חוצדעם;יט דעד ״םקופה־פאררא;" ארוים א זאםרבוך םון ם.;ארקים װערק, פון דעם אויסאר אר״ן נעקריבן (15 בויגן). דעד דאזיקער זאםצבוך זועט ז״ן באצידט פיט איצוםטדאציעם פון םעסראורװאדקין, קאנא־טע־ װיטש און קאדדאװטקי. רעם ארײנםיר זנו דעם זאםרבוך האמ;ע־ שריבן א. װ. צונאטשאףסקי. אין סצועה־םארצאנ איז דערשינען ם. •זנאם׳ענםקיפ ״חבר יאנ־ קאװסקי״ (םעריע סון טאסקװער אםאציאצ־ע םון פדארעטארישע שרײבערנ ״דאס ראנד דארף קענען ז״נע העצדן״). רי גוװװיכוװו בװוז יװג\ וזוװפטו\ פװם 9ו־גי\ רארווװידערוז. ם. נארקי פירט איצט רורך ז״ן א־דעע־ם־קם איויסבירדן דעם ױגגן מםישן דור. ער טוט עם אויף כצעדצײ אוםנים. א־צט א־ז ער צמעטראטן ארויסגעבן א ריזיק װערק אין 24 בענזה דאם דאזיקע װערק ה״׳סט ״די געשיכטע םוכם ױוננן מענטשן םונם נײנצנטן יאד־ הונדערמ״ און דערשײנט אוגטער זײן רעדאקציע. ביז איצט זענען שוין דערש־נען די װע־ק םון שאטאבדיאן און קאנםטאן (״רענע״ און ״אדארף״); סטענדאצ (״שװאדיז און רויט״); מױסע (״דער װידוי םונם זון םון דור״); רעדפאנטאװ (״דע>־ תעצר םון אונזער צײט״). רי ארע ביכער זענען פאדזארנט מיט ארײנם־רן פון מאקםים נארקי און א. ■װינאגראדאװ. עם װערן צוגענרײט די װערק םון בענד׳זושאדען, םאסקארא, װארער, נעטע, באהזאק, שעגקעװ־טיפ, בורזשע, בורװעדריטאן, טיורגעניעװ, םאמיאראװסקי, סר־עפאװ א. א. אויף אזא אוםן װעט נעגעבן װעדן די;עשטארט םון דעם ױען מענטשן פון 19 יאורד<ו:דערט, װ־ עס האבן אים נעש-צדערמ ד• נרעסטע מײםטער םון חער װערם־ריטעדאטור. ד• ב־בע־ װערן א- אוססדירט םגן רי בעסטע קינסטהע־־נ־אפ־קעד: אהעקםע־עװ, ברוני, רמיטריעװסקי, ק־אװטשענקא, פאװרינאװ, סטא׳־אנאםאװ, סוװאדאװ, םאװארסקי, ריזשינסקי, שוריגנאװסקי, ױדאװין א. אגד.;וװאזגײזן ראר ״ו״ראװראײ. טאי חודש איז געװארן 20 יאר זינט ד• ״פראװדא״, דער צענטדאר־ארגאן סון דער רוסישער ק. פ״ האט אגנעהױבן צו דער־ שײנען. דער ױביצײ איז נעםײערט געװארן איבערן נאנצן ראנד מיט םפעציעצע ױביצי-נוטעדן םון ד׳ער אדט־קער פי־עםע. די ״פהאװדא״ אצײן האט אדויסנענעבן א נרו־סן ױביצײ־נגמער מ־ס ארטיקצען און זכרונות. םיצ םון די נרינדער פון דער עהש׳טעה ״פדאװדא״ (א־ן יאר 1912 אין פ־עטערבור;) צעבן נאד און זענען נאך עד־הױם. ם־סארבעטעד םון דעד צײטונ;. ד■ אצע מעמוארן־שרײבער שטר״כן אונטעד דעם גרויםן באדײט םון צענינם באשצוס ארויםצונעבן אין יאר 1912, אינם יאר פונם איבערברחך א־ן דער דחםצ. רעיװ. בא־ װענוגנ, א טעגצעכע צײוטוננ. איבער צװײ יאה צײט — ביז הארט פאר ידעם אויםברחך םון דער װעצט־סרזזםה — האט די ״פראװדא״ עקזיסטירט הױםטזעבצעך םון די נהאשגם, װאם די אהבעטעד האבן צונויםגעזאמצט און אויף אזא אחםן זיך נעקאנט אנסקעננשנזעצן די אצע קאגם־סקאטעם, ח־יפות און נעצט־שסראםן, װאם האבן זיך או־ף א־ד נעשיט, װי םון א זאק. אין יענ־ער צײט האמ די ״פראװדא״ נעהאט א ט־ראיזש סון 40 טויזנט עקז. צװישן די באנריסעה ציו דעם ױביציײנומער םון ״סראװדא״ נעםכיען טיר אויך מאקםים גארקי. עואםגמגז עטרפגזר גוגװ־סי א־־כנורגנוםױ־סי?ײ\ פ\ין\ ךער שאפען־קאמ־טעט א־ן פױצן באמ־ט ז־ך איצט, אז דעה קעהפער םון דעפ נרו־םן פו־צ־שן קאםופאז־טאה שאםע;, וחאס א־ז;עבראבט;עװארן צו קבורה אין פאריז אויף דעם בית־עצםין פער ־אשעז, זאצ איבערנעם־רט װעדן קײן פויצן. ביז איצט זענען שו־ן א־בי<.מעפ־דט געװארן ד• בײגער סון העגריק שעגקעװ־׳טש, ױצױש כהאװאצקי, װעצכע זעגען או־ך;עשטארבן א־ן או־סצאגד. ארכגזר לאזרר אויף רעי סראנצגיזישער ש־ף ״זשארזש םיצ־פאד״, װעלכע א־ז איזגסערגעגאגגען פון א שר־פה, װאס א־ז אויף א־ר איויםגע־ בדאבן, א־ז אחסגעקופען דעד באר־סטער פראגצויז־שער רײזנדער־ ־עפארסער אצבער צאנרר. עיר איז :עװען אײגער פחן די פע־קטטע און ם־ם־קםטע סראנ־ צו־ז־ש׳ג זשודנאציסטן, ער האט א*ז געפאכט רײזעם אין ך־ פאר־ װאדספםטע העקן און נ״ע ישובים, און זײגע דעפארטאזשן האבן זיך שסענד־ק אויםנעצײ׳כסט טיט טרעםרעכע באאבאכטוכנען און;עװאנטע איויםפירן. דערהויפט האבן ז־ך אויפגעצײבנט זײנע ארגעגטינע־רעפארטאזשן (םאראן או־ף ״ד־ש) און זײן ״דער איעטי־ קער ־יר״. ער האט ס־? א׳־וטנערײזט צוצ־ב שטוד־ע־צװעקן א־בע־ די ײדישע נעטאם פון פויצן, טשעכאםצאװאקײ, רוסצאגר, ענגצאנד. ע,־ האט א,״ך באזחבט פאצעסט־נע, און זײגע א־גםערװױען האבן בשעתו געמאבט א שסאדקן רושם. יעצטנם האט ער באזוכט ד־ װײטססע קאראג־עם און שסודירט ד־ רעשסצ־עך פון שקצאופערײ, װאם זענען ׳נאך דארטן פא׳־בצ״בן. אויף דער צוי־יקרײזע קיין :-ראגקדײך איז ער םראניש אומנעקוםען, און זײן טויטן קעדפעד האט מען;אך עד־הױם קישס נעםינען. א ײריסופ נזינומינג פ\\ א פיװנודיופוך פװױףגזטוסיגזרגגר. א־ן פאר־זער טעאטעד אװענױ שטעלמ איצט דער באקאנטער פראנצזחישער רעזשיםעד און שו־שפיצע־ פ־טאעף א פ־עסע סון דעם שװעדישן דראמאטורנ הייאצמאר בערגמאן ״זשאע עט קאמפאניע״. בעדנמאן האט שױן בארי׳כערט די שװעדישע ציטעראטור מיט פיצ שטאדקע, קרעסטיקע װערק, װעצכע מען שטעצט אםיצו העכער פון או־גיסט סטר־נדבעדםם ב־נע־זוערק. ״זשאע עמ קאספ.״ א־ז א ײד־שע פיעםע, ט־ט געװ־םע אנט־פאט־עם צו ד־ או־פגעקומענע ײדן. ד־ רעזשי האט ז־ך אבער באט־ט אונטעדצושטרײכן ד־ ם־מ־ פאט־שע זײמן סון די ײדן און םארװ־שן, או־ף וױם־צ ם׳צאזט זיך, ר־ אגסיפאטישע. פ־אטעף, דער רעזש־ס־עד, א־ז דעד א־ינציקער, װאם האט דעם םוט אגן פא,הדינםט אױפצוםירן א־ן פראינקרײך בעחנארד שאיון אגן םיצ אנדערע נישט־סראגצו־ז־שעי דראסאמורגן, װאם א־ז ז״ער א נעװאנטער שריט א־ן סראנקרײך, װעצכע יהאצט בכצצ נישמ פון אויסצענדישע שריפטשטעצער און דדאמאטורגן. פיסאעף האיצט, אז אז־ף אזא אופן ותט נעצוגנען אר־ינצוג־סן סוײש בצוט א־ן דעם :ראנצױױשן טעאטועד און א־ם ראטעװען סון זײן בצוטארעמקײט. ר־ דראמע א־ז א־בעדנעזעצט אױף ״ד־ש םון מ. פארצערעד. אי\ רנור רונזיננונור רייםינוראנװו־. קאטא־עװ, דער מחבר סון ד־ ״םארשװענדע,־", ״קװארראטוד א־ן דרײעק״ א. אנד״ האוט א־צט אננעשר־בן א :ײעם ראמאן ״צייט :ארו־ם!". דער ױננעד שריפטשטעצע־ פאװצעגקא האט איצט םארעסנם־ ־עכט א ני׳זעם ראמאן ״רער מדבד״. פאװצענקא קאן אויםנעצײמנט ־עם סזרת, א שטיק צײט האט ער נעארבעט צוזאסען מיט 3א,-ס :יצנייאקן. עם זענען דע׳־שינען 4 בענד סון דאקוסענטן און פאטעריאצן פון די ארכיװן סון די צארישע און ס־אװ־זארישע רעגימגגען וויעגן ־י אינוטעחנאצ־אגאצע פאדהעצטענישן אין דער עםאכע םון אימ־ פעריאציזם. די 4 בענד נעמען ארחם די צ״מ סון 1 יאנואר 1914 :יז 22 י.וצי 1914. רי דאקומענטן װערן ארויםנעפעבן דורך דער האמיסיע אונטער דעם םארזיץ סון דעם אקרשט־סארשטארבענעם