Literarishe bleter · 1932-06-17 · 25 (17.6.1932) · p. Seite 393

/ײס 393 49 ליוזטראריפוט ברגוסיעו 1גגז. 25 ו424,) 5 ס. ראז^םני/ריגזנ דעד קינספלער פון באחנםן אינדעדװאפז ן\\טג\ רטמ מארטר י• וז\ר\\יא1ם?י ן— ב\ וײ\ א\ימשסיער\וג אי\?{װ\נ<0 אוים םאר או׳נז נאיזעע^ און •םיר דערהנעז זײ אזוי אוסבאהאײםז א־ן כז־טן נעװידפר פון <דעד ווערט. םיר זעען זײ מים ארע זײערע װאבעד־קע ־םװאבקײטן און תטא־ם, מיד זעען זײ א־ן וײער נאנצן ערנט און װירדסײט, — און א רתםנות געטט אוגז אדום, א בדענענ־ ר־קער רתמגות צו די ארע פשוטע, הארציקע תר־״נטטעסרדיםע מענט־ען, װאם זענען אזוי תםימותד־ס םאדטון •א־ן זייער טאגזענרע־ בעד באינױידענער ארבעט און זענען — אזמבאמעדסט םאד זיך אר״ן, — םא־פ־אנטעדט און םארװ־סײט א־נם ׳םפינװעבם שון דעם ערנט פון זײער װערט. ניטנו־װירונדיק דע־מאנמ כיען זיך אן קורװיאנסק־ם באראקטעריסטיטםטן װארט — ״יװירד״. ארין, װאם ע־ םארט און אלע, װעמען ער םארט, יזענען װ־רד און םארבים;: װילד זענען זיעע חויטבעחדיקע ײדן, אין װערכע ער רײנט ארײן ד־ ידו־טה םון דוי־ית; װירד זעגען זײנע װונדעױרעבע, אײננארטיקע ר־טװ־שע ראגריבאפטן מ־ט די צינרפאדביקע ה־סרען, גרינ־ע ■היײרעך און נערע טריאבן, איבער װעאבע עס סנוירט ז־ך א פאי־יטטיסטעד און פאדבארנענער צארןן יװירד יזענען זײנע ׳עטיר״לעבנס מ־ט ד־ נעקו־רעטע הענדרעך און סאטיפחעם, ײאט אין זײערע פארטנ־טענע, פאדבריוטיסטע הערזעד איז פאדנריװעדמ ד־ נאנצע אבזרױת א־ן ברוטדאחטט םון א װעיט. * * קוהװיאנסקי איז א קינטטרעד פון •גדויםער אײ־אפעײטעד סור־ טו־. ער ־אט טוין פארן סר־נ נעיגיפירט א דאריע אין װירנע, גאך דער מרחמה יהאט ער ,געארבעט א־ן פראג, אין פאדיז, און פון 0י191 — וחוינט ׳4־ כםדר און ארבעט אין בעדרין. איצט האט ע־ ז־ך צוריק אובונעסערט קיין ריטע. און ס׳א״ז נעװיט כאראקטעדיםטייט, װאם נאך דע־ נרו־םער ,ײע־ט — נאך די ברי״טע האריזאנטן און ד■ וױיטע פערםםעסט־װ;, נאך ד־ דערפארגן און רע־נירײבוננעז א־ן א־יראפע״פע צענטרען,. האט סורװיאגםקי זיך אוסגעקערט א־ן ז־ין ליטװי־פן סיײניםטעםערע, האט זיך וױיטעד נענ׳ומען צו יד־ צעשויבעדטע ״דן, צו ד■ װי־ובע, פאי־שיטרטע הײורעך, צו ד• באבערד־סטע צינן און צו ד■ תמימות־ ר־קע סאטשסעם. ם׳איז באיזוגדערם באראקטע■—סטיעז פאר די ריט־ ,־וייטע ״דישע מארער, װערכע זענען זײעד נאנצן לעבן נייטט ב״םורת זיך צו באםרײען פון די בענטשגדיקע פ־גגע׳ר םון דע־ ארטיטשסעד מא/םען ז־יעדעד, װערכע דופט זײ ׳פנדענד־ק צודיס אהײם. און איצט מאיט סוצװיאנםקי א־ן ז״ן סרײנעד יאנעורע שון באנ־נען ב־׳ז בײנאבט זי״נע ײדן מיט די פארפראנטערטע א&נע־ ראיזטע בעחד און מיט ד־ צעסריסטע, רויבערייטע אדרעד־נענר; די ־ידענעם מ־ט רי פא׳־װאסםענע או־גערעך און גאטםםארבט־סע נאסבעס; ד־ צניע׳ותדיסע ױגנםיױ׳רשע אקטן, װאם שײנען בײ א־ם ארו־ט מ־ט װונדעו־רעכן נם פון אויבטנדיסער תויט, און די ק־ינדעד־ רעך מיט חנעװדיסן סוס םון מײודע או־נע־עך און ■מ־ט צאדטע, פאחג־מאבטע ריפערעך. — א־צט האב א־ך טאקע אייוף דער אסתן דערזען ריטע — זאנט ער. ב׳האב דערזען איר הויפט־קאר־ד — ד־ נרינע פאדב. נר־ן דאמ״ני־ט דא א־בעד ארץ, הערשט א־ן טוױנטעיר ־פאטידוננען. א;אנצער םענט״-ד־עכער רעבן איז וױיניק אויף דיורבצופירן די ארבעט, ײאם איך האב זיך פארנענומעין א־ן מײן ׳טטעמערע. א בא־ זונדערער חן ליינט אויםגענאםן אויף די הינע מענטשן א>ון אויױ ד־ געסרעך, אויױ די ה״זער, אויױ דעד יײפט אין און אריום טײן יג־טעטר. דא איז ארץ װאכעדיס, פשוט. אבעו־ ס׳איז אדיבעדנענאםן מ־ט א מאדנער צעשטדארטעד װאכעד־קײט. י. מיהװ־אנסקי האט זיך צוגעכאפט צו זײן היים מיט ריבע איין צימער. אזױ װי א פאדיבראנודזשעטע,־ װן א-ז עד אין גרויס דארשט צונעםארן ציו דעם אומדע־ישעפלעבן אײנענעם סײאר, און עפ דאבט ץיך, אז ער בעט טחירה םאר זײנע זינד, פאר זײן יאדנ־ ראגנן אפנעריסן זײן, פאר זײן אהוטװארנעדן אין די סרחסים. העננט איויף טײן װאגט א סארידטע צײבענונג — א ײד א בדײטפרײציקעד, אן אײזבפעסםער, פיט א,טנושסדיסן פאדפראסטן פנ־ם, םיט א װילדעד, ברױנער צעשויבעדטער באדד, שטײט ם־ט זײז ם־רקאגס־סן ־#מעטנעם נװי, װי ׳אײגנעםראנצט אויפן ראנד פון שטעמר. א־ן פערעםפעסט־װ — עטרעכע יהײזרעך, װאם בדעגען םיט א׳יע פארבן אין דעד אועטערנײענדיקעד זיון, און איבער ז״ יהעגנט אראפ אין אדאנושענע, בו־שט־נענע און ססאראנרענע פאסן א םאדגאבמ־סעד װ־גמעד־ה־מר. דעמ ײד:ס באר־עװעם און ד־ פאר־ פעכטע ארבל סון זײן פויעחישעד םעד&ינע אעסן א׳־ום צוגמעחדיקע צוגנען םון א נישט־נעזעעגעד זיך־זעצגדיקער זון. פון דעם •שטעגד ב־זן פאדעדנדחנט ציט זיך א באאטיקעד װענ, איבער װערכן עם רײנן זיך ברו־ע און ם־ארעטע צא־טע שאמגס און פון אחגטעד זײ סוסט אריוים, ײי מיט צעשראקעגעם בריק, דעד בחוד־ס־צעטדאטענעד שגײ. יעדער אײגער, װאם תאט נאד א ברעסר טבינות אין דעד שא־ סוגנ םון י.?ורוװאנםוןי, דעם פאדיזעד — בעדריגעד — ריטװישן קיפםטרע־, װעט שוין םון דער װײט א־ן דעד צי״כעגונג דעו־קענען אייגעם סון יעגע כאי־אסטעדיםט־שע סר״גשטעשרדיסע ײז־ן, אין װער־ כע דער ס״נסטרער איז אהז־ נדענעצראז שאדריבט, און װערכע ער װיקרט און צעדטילט און טור־עט אן א ש־ע־ א־ן דעד זאסטיקעד ש©•! םון זײנע נעבענטשטע פאדבן. אר״ן א ■זוון סון ריטװישעד ערד, א מענטש, װאם ארע זײנע װאדצרען זעינען פאדװאססן און פאדפראכטן מ־ט דער ראנד און םיט איר שטיעער, און דערצו א ק־נד םון האי־עפאשנע אבות — האט קואװיאנםקי אײנגעזיו״נן א־ן זײן יברוט אין ימאדך און אין זײן גאגצן װעזן די פשסות, תמ־מות און שװאדצעדד סון חחרות. אין זײן הא״־צן און אין זײן נעמיט חאט זיך או־סנעכו־ט א נעסט די סרייד פון ארבעט, סון דערגרײבחנג. ע־ איז געװארן דעד טארע־ פון הארעװאניע, סון טאזארישע העגט. קורװיאגסקי איז באשײדן, אװ• װי עם א־ז באשײדן ר־טע אר״ן, אזוי װי עם יזעגען באשײדן א־דע טעגטשן. עד א־ז :ישט סײן מאילעד פון עסםטאזן, עד זווכט גישט סײן אויםעדרעך-דעחהויבעגע סאמענטן, ותן דער מעגטש אדער ד־ :אטוד סחיבט אדיוים םון ד־עי אײגעגער תוינב ער איז א סינוסטריעד פון אילטאנ, א באתיגגער םון איגרעחװאכן. און םאד חי הערדן סון ד־ װאכעד־קע מענ סון \ײ\ איטע, פאדסאנט סירײיאנסס־ ד• ס־עבטיססטע קאר־דן. ם׳א־ז א־ם נישט ייייז שאד אװעסצונעבן פאר זײניע װאבעדיסע, סניושמדיסע, באסעהמ־גטיע און באכאא־עװעטע פאדשױנען ד־ וחונדעדרעבסטע. צאדטטטע, צ־מערדיססטע טענער סין זײן פאריטרע, און א דאנק זײן איבע און מי״סטערשאפט, װעדט ד־ אומעטיסע אי׳טעגרעבקײט סון שטעטר פאדװאנדרט אין א ױם־טוב, באשטדארט מ־ט זיבן הנען און אױסנעפוצט אין בנדי מרוכיות. צי איז דען ניישט שמארס ױם־טובדיס און פאי־װיסרט אין בא־ זוגדעדער םי״עדריעכסײט יענער סצב, װאס טחאנט אוױז זײן מעכ־ טיקער סר״צע א נעבוגדן סערביל? אדעד ידי ײד־עגע, וראס שטײט אדיבעחגעפוינן איבערן קיך־טיש און נישטעדט אין ד• א־ננעװײדן םון א נעקוירעטעד גאנז? אדעד דאם טי״ז־ר, יװאס ז־צט אחיף דער פאדראגע א־ן באד אזן באני־סט ז־ך טיט א שעסא װאסער? און אירע אנדערע זי״נע פשוטע ײדן און ײדענעס, ײאס טוען אויױ סול־ װיאנםקים ב״אדער זייעד טאנטעני׳עבע אחבעמ? פון יזײערע אאעםענם קאגצענטר״רטע פניםעיר סוסט אדוים אמין דעריניעזע איבעדינעגעבנ־ ק״ט צו וײער טון. און סון דעד באשײדענעד אײגנעהארטידער םארבךפראכט, א־ן װערכעיד ױי זעגען סא׳־ײיסצמ, היאכט אבער מעכטיק ארוים דער נעזאנג סון שטרארנדיסן איגדעידװאכן. און צוליב רעם װיר ז״ך טאסע יסואװיאנםקין אגרו&ן: ״דער מ״םטעד סון באחגטע װאכעדיקע טענ״. נישט נעסוסמ אבער איײױ זײער פשומקײט און באשײדנסײט, ׳־ פן סורײיאגססים פארשויגען אהײם א שטודעם פון צעבהויזטע געםירן. ויײר דעד סינםטרעד כעמט ארע זײנע נעשטארסן, סומ זײ