Literarishe bleter · 1932-06-10 · 24 (10.6.1932) · p. Seite 386

ריביטרארילמט 3ל1\סיג\ו ו\\זי. 24 ן423.) ױים 386 טעאטער ארן קרכםט ןןזן סץיים שווארץ איז *,׳יפגעש־אד[ די דעיסע װא־ אין עאוונע און אין ריגע, וװד,׳; ער איז געקוניען זונטיע דעם 5־דזן• די גװ״גיע װ*זך ־וסמ ער ק״ן װארידע• אומעםום ױפן א־.ים ז״נע קאנגערטן גרוים באג״סמע־ונג. גןן דער ענין דארזעי ,סעאלא׳' איז רעדוו״ד געבליבן אפן ביז נאבין גוזאסענפאי. *ודיב די געעועענישן אין פאר״ן םרעפם ס• איגשפ״ן אן אויןז גר-ויםע עדועריק״םן ב״ם פארםירן רי םרוסע• ןןןן ראם װאר׳*. ״ד• דראס. כעאםע־ (קינפבד אנפ• מ• װ״כעיחפ) האנז דעגםנם באזובם פענדי;. םאםנאוויץ־ ברגענםםאכאוו. פיאםריקאװ. רא־ ראםסרן׳ װו ז״ האבן גע־ד&ילם מים גרוים דעי־ פאלג• ןןןן א• מארעװםקי איז נאו עםדעסע תדםים יגפילן אין װילנע געקומען ק״ן װארשע• ןןןן בערםא גערסטען האם גענעבן מים גרויכ דע־פאלג עםלעכע פאי־שםעלונגען אין גראדנע און איגמ םרעט זי אויף אין װילנע אין ״מאדאכ איקפ׳'. ןןןן צילי אדלער האפ אנגעהויבן אין ביא־ ליםטאק מים ,גרינע פעלדער*. ןןןן לודוויק זאץ ענדיקם זיינע גאםםשפילן אין ווארשע. עז־ קלויבם זיך ק״ן רוםעניע• ןןןן אין לאדזער ־.־אסע־אד־םעאכע־" ם עכ אויף לעצטנם בעני אףוער אין פאישיידענע מעלאדראסען• ןןןן םיאיז צוריקגעקוםען קיין װאר־דע םאקכ באזיכיק־ װעלכער האם נעיכפילט מים דערפאלג אין לאנדאנעי־ ״פאװיליאן״־םעאםער. די לעצמע װאכן האט עד דארפ געשפילם מים ם• גאלדינ־ בודגן• צוזאםען מים אים איז אויך געקומען ז״ן פרוי בעלא באזשיק• ןוןן די ארםיסםן ה״םי דזש״קאבסאן און מריכ קרעסין, װעלכע האגן געשפילם עטדעכע װאכז אין פאדיז׳ האבן אנגעהויגן צו שפילן איל לאנדאן• ןןןן םיאיז צוריקגעקומען *ו־ן לאנדאן דער אי־ םיםט מרדבי הילסדערג. ןןןן אין האלאנד איז אויפגעטראםן מים ווארכ קאנצעחטן די אדטיםטין פרידא בלומענםאל• ןןןן יעקנ װייסליץ האט געגעבן עםלעכע רעצי םאציע־אװנםן אין חאלאנד• ןןןן חיהלע נראבעי־ טרעט אויף אין *־ץ־ישרא סיט אירע קאנצערםן• צי דערלויגם זי זיך ארויפ ביענגען אויף אידע ליפן *ויך א יידיש װא־ — װייסן מיר נישט• ןןןן םיאיז אויפגעשװוסען א פראיעקם צו שאפ אין בעלגיע א יידישן קונספדטעאםער׳ םים םטודיע ג״ם םעאםער• רעדאקט^ר נ ח פו ן גדײ ז י ״ יוני אין קאמינםקי־סעאםער• דער עולם װעם זיך באט״ליקן אינם ״אורם״ל״• ןןןן אין משך פון 27־׳םן מאי ביזן 14־וטן יוני איז אין שיקאגא ארנאניזירם א קאנפעדענץ פון פא־שיידענע קולםור־ארגאניזאציעם אנצופירן מיט רעד הילפם־אקציע פאר די יידישע שולן אין פוידן, וואס עם פירפ איצם ארורך זרובבל• אין רע־ קאנפערענץ האבן זיך באםייליקם: דער שםאם־קאסיטעם פון א־בעםער־רינג־ רי אדב.־ ־׳ננ־שולן׳ שלום־עליכם־פאלקם-אינםטיםום־ לינ־ קע פועלי־צױן׳ קולטור־צװ״ג• באראכאװ־שולן׳ און די יידישע פרויען־ארגאניזאציע פא־ די ״די׳כע שולן אין פוילז ןןןן אין ״פון וואך צו װאך״ פאריקע וואך אין רע־ נאטיץ װעגן דעם פא־װורף פונם זאמלבוך ״םיר״• איז אריינגעפאלן א טעות. פ׳ראיף זיין: ״דאס יידישע קולטור־לעבן א י ן דער יידי־ שעד שפראך אין א״י״• ןןןן װענן געםע אין ׳•ריש• — אין צוזאםענ־ האנג םים דער נאטיץ פון ז• זילבעדצװייג אין רי ״ליט. בדעםער״ נומ■ 19, שרייבם אונז יאנאפ ם־־קאװ׳ אז ״סיװאלם געװען אן עװלה נישט צו דע־סאנען די נלענצנדיקע ״פויסם״־איגעדזעצונג מים רער ״װאל^־רגיע־נאכם״, װאם איז געםאבם געוואין רו־ך דעם באקאנטן קולטו—םוער אין מזיה־גאליציע ד״י י• פריש• ןןןן שלום אשם ״די םוםער״ דרוקט זיך אין פא־זעצונגען אין לאנדאנער ״די פאסט״. ןןןן ױאל םאםםבוים איז אפגעפאין אויף עט־ לעכע װאכן קיין רומעניע• ןץן דער ״דישע־ אדםיםםן־פאדיין אין ארגענ־ םינע האט אונז צוגעשיקם אן אויפרוף צו אלע •■ר־שע ארםיסנן אין דער וועלם׳ אין וועלכן לי־וע־ם געװארנם נישט צו קומען ק״ן ארגענ־ םינע אן א פייערדיקעד פארשםענדיקונג םיט דעם דארםיקן א־טיסםן־פאר״ן• ב״ ה״נטיקן םאג געפינען זיך אין ארגענטינע אחםיסטן פאר גוםע פי־ אנםאמבלם׳ אין דער צייט־ וואס סיקאנען איצפ עקזיםםידן בלויז צוויי ״דישע םעאםערן• די יידישע א־׳םיסםן■ װאס װעלן פארן אן דעם הסכם פונם דארטיקן פאריין׳ װעלן נישט קאנען שפילן ק־ין םעאטער• ןןןן צום צעניאריקן יוגיליי פון דער יידישער װאכנצייטונג ״פאליעסער שטימע״׳ האם די צ״- טונג אנגעהויבן פון מאי אן צו דעדש״נען יעדן טאג• די ״פאליעםער שםיסע״ װעדט אדויסגעגעבן אויף קאאםעראטיװע יםודות און קאםם 6 גראשן רעדאקציע — ם• ה• דראכלע און מ■ מארקוזע• ןןןן ה. ליױויק האט *ארבראכט עםלעכע םעג אין שיקאגא׳ וװ ער איז אויפגעםראםן עםלעכע מאל מיט רעפעראטן און אויך געפידם אן אקציע פאר רעם ״״דיש״, וואס די ק״ג גים ארויס. ןןןן ס׳איז אגגעקוםען רער צווייטער נומער ״יידיש״• ןןןן דער אומאאהענגיקער שול־פאבד אין ײילנע גים איצט ארוים דעם צװ״טן נומער ״שול־ פראגן״• דער ערשטער נוסעד איז דערשינען צוריק םיט א פאר װאכן. ליטעראטדד אזין קוילטויר ןןןן אין תל-אביב איז אין עלמער פון 62 יןןר געממארבן דעי באקאנצער העירעימ-ײדישער שריפמשטעלעי* א.ין פעחוגאג שמחה אלםער גומ־ םאן, װאס איז באקןןנמ אוגמער דעש פסיידןוגים ע. בן־צױן. ער האם דעביומירמ אין ■רצעס ״יידיעע ביבליאסעק״ (1889) מיס א דערזנ״לונג *מײן חבר״ (אלנמערנעשריבן ש■ צױנזאן). ער האפ ש&עטעיי נעשריבן אין ״דימליץ׳/ ״הצפירה״׳ ״השלח״ א־ א- אין ״יוד״ האט ש• בן־צױן פאר־ עאסלעכש א היסכארישן ראסאן ״יהודית״. זײער פאפולער איז נעװען זײן לערנבוך ״בן־עסי״♦ פון זײנע װעי-ק איז נעװען באקאנש ״גפע צרורה״׳ װו ער האמ נעשילדערם דאס לעבן פון א ײדיען ײננל. — געברירן אױ ע• בן־צױן אין סעלענעעס׳ בעסאײאביע• ןומ אין צװײ װאכן ארום דערעײנם דער נא־ ליציע־נוסער פון די ״ליס. בלעמער״׳ אין װעלבן ם׳מעלן קוסען א ר״ ארמיקלען איבעד דעם ײדי״סן קולםור־לעגן םון נאליציע פון איצמ או; פון אמאל. קאדיע מאלאדאװסקי איז אװעקנעפארן אויף א לענגערער צײס פון פוילן קײן בריסל. די דיבםערין ארבעם איצמ אויף מ סע״יע נײע לידער ״דזש־קע־גאס״• אײניקע לידער זענען נע־ װען געדרוקט אין די ״ליט• בלעמער״• ןןןן אין פארױ איז דערינוינען דער ערעטער נוסער פון א צװײ־חדמיפ־ע-יפמ ״דער סוילישער ײד״ אין ײדײנו און אין פ-אנצויזיש, װאס װערמ ארויסנעגעבן דורך א ״קרײז פון םויליזמ־ יידיעער סישארבעכער׳באפט אין פראנקרײך״• דער איויסגעבער פוגם זשורנ#ל איז דער ״בא־ קיונמער״ ׳ד• לאנדינסקי. װאס 8 ״פרצוה״ דער זזװרנאל װעמ האבן׳ איז שוין סםילא באװובמ׳ װיבאלד׳ אז *ג• לאנדינסקי איז דא א ״מחותן״... ןןןן אין קאװנע איז געזזל$סן געיוזןרן דורך דער סאכמ דער ססודענמישער פארײן צו דער־ רערנען און פארש#רײטן די ײדיעע און לימעראסו י־. ןןןן ל• כזלאך׳ װאס פאי־ברעננמ איצמ אין לאנ־ דאן׳ האס געהאלמן א רעפעראמ אין לאנדאנער ״בן־אורי״־קלוב׳ װאס הןןמ •ממארק אויסנענומען. די מעג הז>מ ער ד#ים געל״ענפ זײן פיעסע ״די רודםירער מויד״. ןןןן ס׳איז נעקומען קײן װער׳מע די דיבמערין בת־״מבע מאשםבויפ׳ די?װועסמעי פון ױאל מאסמבוים. זינם 20 יאר וווינט זי אין ל$נד$ן. אין 1923 האם זי ארויםנעגעבן א בוך לידער ״דורך זוז ״יז ײ5ילקז״• ןןןן נ#װעמבער ה״־וןןר ורעחמ 300 י#ר זינם גרוך עפינ*ז* איז געבוירן געװארן. םיװערן גע־ מ*כמ גרויסע הבנות צו פײערן דעם נעבוירנםאג• סיװערמ נענרייט צו יענער צײמ אין *םסמער־ דאס א ״ספיגאזא־קאנגרעס. — דער װארשעװעד לימעראמן־פאר״ן חאט פאריקע װאך אײננעארדנם אן עפנמדעכן :מופט איבער דעם חרם אויף ברוך ׳מםינאזא אין שמאםראמ־זאל. דער המשך םון דעם .,עפנםלעבן סשפט״ קוממ פאר םיםװאך דעם 8