Literarishe bleter · 1932-06-10 · 24 (10.6.1932) · p. Seite 385

זײם 385 װעגן די־אכלעדיקאכער גאסטדא־ ליאדן אין אײדאפע ןא\ עוסיבבר ךןשץר׳יץם \אסיאװ{ז\) א־ך זזאב איבערנעלײענס א־ז ד־ ״איט. באעסעד״ נוע 23 דזשוליזום :אטאנזאנם ארט־קל ,ץוזמן ד־ אניער־קאנער נאםטרא־ צארן אין אײראפע״. איך װי5 דא זיך :י־םט אפיםטוערן אויםם־ראעך אויך רע־ םראגע, צי די גאםטרארארן זענען א גריי* אדער אן אוכי־ נצים םאדן ײר״אן טעאטער אין *ויצן. דאס איז א קאפ־טל פאר זיך. אגב, אט דאס אמבעםטן בא־עטעט־םט אמעריקע אאײן, װו דער חוױבן םון יידײפן טיעאטעד איז נרוים, און דאם אמעריקאנעד ײדיש טעאטעד האט זיך דאך ביז איצט אריםשייסלער נעהאלטן אויח ״סטארן״! מודם בצ: א נאסט קוסט צו יענעם אין ׳נזטוב, און װעלכער חאט זיך :אך נישט באוױזן דעסט אגצװוארעםען, און ער :עטט שויז דעם באגעבאם ס־-טיקירן און זאנן מוסר. איך װאצט עס נאך םאד׳עטאנען אין יעגעד ״פראספעריטי״־ צײט, װען דער דאאאר איז ינעװען דער ״יחםן״, אבער :י׳םט הײנט װען ,דאס צויםן םון די אםער־קאגער ״םטא,־ס" <זײן אײראפע זיך ״ראסעװען״ האט פשוט אסנענוםען א בהלד־באראסטער. כאר ראמיר דאם ראזן אן א זייט, און בעסער באהאנדלען די םא־װורםן, װאם ח׳ ׳נאםאגזאן סאכט דעם ײדישן טעאטער אין פײלן און די ״דישע אםטיארן םון פוילן: ח׳ :אטאנזאן װארםט אונז םאר, אז סיר האבן נישט קײן טעאטעדם נאר יעטאלן. ליבער יהער :אטאנזאן! בײ אוגז אין פוײ5ן סוזן די ײדישע איזטיארן אאיין אויסטראגן ראס טעאטער אויח ז״עדע פלײצעס, און דידעקטאירן, יוואם זאלן אףיי׳נצײנן הונדערטעד טו־זנטער דאלארם און זײן ׳צזפעטעד נעצװוננען באגײן זעצבסט־ םארד — װי ם׳איז נעװען דער פאל אין נמריארק — האבן טיר :־שט ה׳ :אטאנזאן זאגט אז בײ אונז א־ז נישטא קײן דיסציפלין, מען יצערנט :ישט סיין ראאן, כ׳ען באצ־ט זיך ד&קרדיס צום עוצם, און אזוי װי אן עולם קאן סען לאננ :־שט :אדן, פאראידט טען דעם צוטריו־, דעם א:זען בײם פובליתום. אויב דאס איז די אײנגטלעכע םיבה םון םארלירן דעם צוטרוי אז־ן אנזען בײם פובליקוים, דארח ה׳ :אטאנזאן עם :ישט זחכן בײ אוגז, װו מ־ד האבן א ליבן טעאטיעד־עולם, :אר אין אמערייזע, וװ דער ״סאסמיטער״ תאט זיך שוין לאנג אפנעק־ערט ם\ן ײדישן טעאטער... זעט איר, ה׳ :אטאגזאן, אין אײן זאך זײט א־ר יא נערעכט — א־ן אײעד אופבאשטימטעד לאנע איצט אין װארשע. איך יװײס נאר :ישט, װאם איז םער הםסחריי4 צו אײער דערװײליק נישט שפילן (צוליב דער :ששאםענער לאנע אין ארטיםטן־םאר״ן, װאם האט אויך נורם נעװען דאם אפישמעלן זיך םון דעם טעאמער, אין װעלכן איר האט נעדארפט אויסטרעטן), צי דעד סאל, װאם איז עדשט דא נישט לאננ געשען א־ן נױ־יארס מיט אײעעם םון די אנגעזעענסמע ד״׳טש־ײד־שע אקטיארן, װעלכן מען האט םפעציעל אי־אפנעבראכט םון בערל־ן און •װעלוכעד האמ צוסארגנם נאך דער פרעמיערע, קייטענדיק אין טעאטער צו דער סארשטעלוננ, געטראםן אויח דער עלעקטרישער שילד נישט זײן נאביען נאר א נאסען םזן א צװ״סן איינעגעם אקטי4־... װארשע, ןיבזנו?אז אימפרעםאריא יי דאנציגער װארשע, לעשנןן 6. םעל. 12.06-82 פ&רכינדם זיך םים #ם דעי ד׳2יע?ספ/?/*ןנצטרםן-בױרז). 40 ריװבראריבװן בלנװזוור וװז. 24 (423) םאד דעם אדטיסטן צדזאמעכםאד די טראנעדיע אינפ ײד־שן ארסיםטןשארײן אין װארשע איז די יעצטע סעג םארװאנדלט נעװארן אין א טראגי־קאמעדיע. נישט האפנד־ק סײן מענלעכקײט צונו־םצורוםן רעם לאנג־דערװארטעטן צוזאמענםאר, איז די גײע פראװיזאר־שע םארװאלטוננ נעצװוננען נעװען אײנצונ״ן אויח דעט, אז ט. ױװילער זאל צוריקגײן צו דער ״אדבעט״ אין םאדײן, און די אלטע פארװאלסוננ זאל צוגויכ-רוםן דעם צוזאמעןנםאד. די םארביטערונג אין די ארט־םטישע םריחן יזעגן פ. ױװילערן איז זײער נרוים, און דאס רוב איז געװען סעגן דעם, מ׳זאל אים נעבן װידער א דר־סת־׳הרנל אין םאדײן. דער צחאמענםאד, װאם הײבט זיך אן ד־ צװ״טע װאך, װעט מוזן זיך פארנעמען םיס דער עיקר־םראנע — וראס טוט טען טיט דעם ײדישן טעאטער אין פוילן; וױ םירט מען אים ארויח אויםן .־יכטייזן װעג. זײן איצט־הער צזשטאנד איז סודאדיק. װעלן די יידישע ארטיםטן בכח זײן אויםן צוזאמעגםאר בא־ ז״טיקן די איצע םיסראבן, װעלכע צעסרעזסן דאם יח־ישע טעאמער? װע׳ט מען שאםן א נײע געזונטע טעאטער־אטםאסםערע — דאם װעלן מיר זען! נאר נישט םארװאנדלען דעס צחאסעגםאר אויח קזןננז״טיקע ־ײםערײען! װעטסען לאזן דאס ײדישע טעאמער אין די חסיזר־באדינגועען, װי עס לעבט *יצט, — דאן װעט קומען םולשסענדיקער חורבן. דער ײדישער ארםיסט סח אין דער איצסיקעד שװעדער שעה זיך דעד־ הזיבן םאר קאלעקטיװער געזונסער א׳־בעט און דער צוזאטענםאר דארח נעבן רי ריכט־ליניע! ,מיר פדריעך װײב אויפירװג פ\\ אידא?אזזױנזןא) דאם קליינע בינעלע םון ליטעראטן־םאדײן װעדט א ם״נע, ציבטיקע בינע םאר קאמער־שפילן. :אך דער אינטערעםאנטער םיעםע ״הער לואםבערטיע״, װאס איז נענאגגען שײנע עטלעכע װאבן םיט זיגמונט טורקאװ און אידא קאסינסקא, װערט איצט אויםנעםירט די םיעסע ״םיד סי־ויען״, אנ־ נדנריבן דױזך א םוילישער קינסטלעדין, אויסנעםירט דורך אידא קאומיגסקא *ון נעשפ־לט דורך דרײ םרויען (אידא קאטינסקא, הדסה;אליטש און אםתר גאלרינבורנ). ס׳איז א ײײבערשע מלובהלע, ווע*ם האט צו טון בלויז און בעיקר סיט פרויען־ופדאבלעמען, נעזען און אויפנעםאסט דודך םרויען. די דדײ םרויען — ררײ באזיונדערע װעלוטן־װעלטעלעך. אײ׳נע (אננא) — אן אשח־חײל, מיט א פעסטן, ״מענערישן״ בליק און;אננ אין לעבן. זי האט ראס װײבלעכע אין זיך באקעססט. די צװ״טע (טאניקא) הונדערט־פדאצענטיקע סרו־, װאם ־לעבט, אטעטט מיט איב, מיט ױרעקן. און די די־יטע — א פשוטע סרוי, אנטאשא, װאם מאכט אל׳ז דורך פשוט, םרעך, אבעד נ־בטעד. און אט ד• דדײ םרװען לעבן אדורך זײערע םדויעדישע טדאנעדיעס, יעןדע אײנע לעיבט איבער אויח אן אײננא׳־טיקן אוםן דאס;עשעענע. מען קוקט אויח די ״מיר סרויען״, מען העדמ זיך אײן אין זײערע רײד, ערטערװײז רירט, םארכאפט. די דר׳ײ שפילן ערלעך,;עטרײ, םײן. דער עולס קוקט און נעמט־אײח זײעדע איבערלעבענישן, זײערע רײד. די פיעסע איז ציכטיק געושטעלננ די שפיל — נאר םײן. ־י טעלאדראגאטישע שמעלן אין דעד פיעסע זעגען גאר לײטיש, ייטעראריש באארבעט. — צויס אלע םיסנים װי׳נט די פיעםע ציען עזלם. מדים קאח&לאװא אונזער פרעםע אין װארשע באנײט אן עװלה, װאם זי םאר־ שװײגט די םײנע, ציכטיקע ארטיסטין טרים קאראלאײא, װעלכע ם־עס אויח זינ<ט עגזלעבע װאבן אין ״צענטראל״חטעאטער. זי איז :אקאגט אין װארשעםון איר׳מפילן טיטנעלי קעסמאן אין ״חזנדל״. באד די לעצסע עסלעגע יאר האס זי נעסאכט גרויסע פארשריטן. א סאלענטסולע, טעמפעראסענטפולע סדברעמין, זינגס הארציק, טאגצט םיין, שפילמ םיט םיל חן, — סובטעל און טיט געשטאק. א<ן אנגענעסע איבעדאושחננ. \, װ.