Literarishe bleter · 1932-06-10 · 24 (10.6.1932) · p. Seite 384

ליייסתוראריפוו בלוןס-ןור <-\<ז. *2 ןב;*.) ^— וװגדעדבארעגעמטזזילט, וועכיען ער שעגיזט זײז הארץ, זײגע סרוימען, זײן פאנסאזיע. ןזבער אויך די ט$כטעד רויבט יבײ אים אװעמ זײן פרודער אכררעי. װאליא ינעםעצט שטאדק סאװאאעראװן. און ז*ט די ׳שגאה און פאדדרום םון זײ ביידן יזעגן דעם צוםרידענעם אנד־־עי באפ־טשעװ װאססט און װאםסט. אגדרעי איז אין זײעדע או־זנן דעו־ םיםבאל פון דעד כײיגד צי״ט, װאס װיצ זײ;־שט אנעדםענען, װאס שטו־םט זײ אװעיז אן אוזײט. און זײ בא׳שציסן זיך גװזם צו זײן אין דעד גײער צײס אין דעד נײער א,־דענוגנ, און זײ באשיליסן צו טויטן, צו דעחמאחדן א^דעיען. בײם נלי׳קאעכן אנד־עי באביטשעװ צעבמ דער װגנער װאראדיא מאקאדאװ. ער איז א סינר פון דעד רעװןדצוציע, אויםנעװאקםן סיט איר און איז פאראיבט אין איר. ער איז א םוטבאציםט, ער איז פדיש און נעזוגט, א שטיק סימבאא םון רעם ױגנן רור, ׳װאם װאטםט אין ראטגפאחבאגד, װעאכעד װײסט גאדנ־׳שט װענן דעד נרויםער װעאט. ױרי אאיאשא ש־אדערט נאעגצגד איגם בוך א פוטבאא־שטיא, אין װעאבשר סאקאדאװ געטט אן אגטײא. צו אט רעם פוטבא׳י־ מעטש תוםט האװאצעדאװ, און עס װעדט באװיזן דער האם, ד• קגאה םון קאװאאעראװן אויך צום ױגגן, םוגסערן מאקאראװ. דער סו׳ף פון רער דעו־צײארגנ —בײדזו די איבעריקע װערן נאך מעד ארױםנעשטױסן פרגם אעבן. די װגער זענען אנדרעי בא־ ב־טשעװ און װאאאדיא םאקאראװ. אױואן באביטשעװ און ניקאאאי קאזואיעראװ באײבן אן דעד זײט, סומען אום דרחך די שטארקע סאעם פונם דוםישן צעבן. עם העאפן נישט זײערע םראטעסטן, זײערע רוםן צום װידערשטאגד. פארפאאן, זײ זענען פאראודט״אט אויןי אוסקום. ו. גוײו׳י׳ו זײם 384? כיעשהאעך״. און ער װיא ז״ן דער העאד פון אזא ט־ן אענענדע. ״זא4 ד• תקופה שטארבן מיט םיין נאמען אויה איירע איפן״. אױואן באב־טשעװ רעדט אזעאכע רײד: ״...איך וױי׳ס, עם טרעסט, איז דאס עיעסטריש אעםפא װערט פאוצים פאדאאשן. עם איז איבערנעבדעגט, זאגט איר. אויב מען ני׳ט אט דאם א־בערגע־ בדענטע יעספי א טרײסר, װעט עס פונסנײ זיך אנצינדן און װעט נא־ א קירצע צײט ברענען. אינם אעמפא איינעװײניק סוסט פא׳■ א קאטאםט־אפע^ ד• װאאפדאם־פעדעם צעבדעבן זיך, און פון דער באדירונג פון ד• שטיסאעך סערט זיך צוריס אים דאם אעבן. א סורץ, א.־מנאטיר4עך, א פאיראורטײאט אעבן—א פיבער, אדעד א שטארסער אנציינד, א בא־־ל. ידערנאך קומט אן פינםטערניש, דאם אעבן קערט זיך שױן מע־ נ־שט אום, און א־ן דער פ־נםטעד ׳װעאן גאך נאכ־ סר־ננען ד■ טײמע, פארברעגטע פעדעם, איר פא־שט״ט םיך? ינאר דער סידצעד באיץ איז פרעכס־קי.... איך זױ׳צ או־ך אזא סרײסא טון... איך וױא או־ססרײסרען דא׳ס האדץ פון ידער א־בעחנעיברעגטער עפאכע. דאס יעמפא־הארץ, אז ד• בורעסרעך־איבעירבאײבעינ־שן זאאן זיך בארעפטן... און ארױםרופן א מאמענטא׳אן פ־עכטיקן באיץ..." סאיװאאעראיװ ׳באפר־״נדעט ז־ך מיט אױואן באיב־טשעװ, ז״ געפינען אײנעד אינם אגדעדן א שטײרפונסט, א היאף אין ז״ע־ פאראױחניקײט. זײ טרו־מען בײדע װעגן אויפשטאנד קעגן ׳ד• צו־ פרידענע, קעגן ד• טענטשן־מאשינעס, יתאכע זענען אויפנעשטאנען אױף די חו׳רברת פון דעד פערזענאעכקײט. זײ פאנטאז־רן װענן עפעם א מאשין, װאם ׳אױואן באב־טשעװ דאי־ױ אויםטראסטן. אמ די מאשין װעט עם ברעננען די אויםאײזוטג װעט אומברעננען, װעט צױנישט טאבן די אאע הערשער, די אאע פראיעסטן זײערע, די אאע בנינים זײערע... איװאן בא׳ביטשעװ האט אײן טאכטער, װאאייא, א צארטע, װאם פאד א ײדיש װעדה עס דאדח פדעםידט װערז? דערפאר, װײא עס װעט א־ם שװער זײן אויםצוסײאן שון די װעחק, ,ױאם זעגען אים אמשטאחקםטן געםעאן נעװארן דװ׳סא אט רי, װאס זענ־ען געשריבן נעװאדן דא אין פוירן. די סהאה־סרעמיע שײחט ז־ך אפ סון די כאעדאײ פרעמיעם, ױאם װערן באשטיטט בײ רי אוסות חעואם ,שו־ן דעויסימ אאײן, ,יו׳אם דארטן ׳באשט־מען ד• שםאט־סארװאאטוענען םון יעדער גרע־ םערעד שטאמ ׳זײער באזונדערע סרעםיעם און דאם ג־ט ד־ סעגאעכ־ סײט צו סרעמירן עטאעכע שריסטשסעאער, װיםנשאםטאער, ס־נםט־ אעד. בײ אחנזעד ארעמקו״ט באשטיסט די װארעימוװוד סהאה אן אלפויד״פװז ©־עמיע. איז נאנץ אאניש װאאט שוין געװען, װען אמ רי סרעמיע װאאט זיך אױסנעבדײטערט, אכא וזפחוח, אויך או־ף די ות׳רס ׳פון די שד־סטשטעאער, יװאם יזעגען נעבוירן אין פויאן און נאר עא־׳פי־צוסאא אדער געצװחנגענע׳החי״ט אעבן זײ און שאפן א־ן אנדערע טדינות און אענרער. םאחוחאם זאאן אויסנעמײאט װערן אפאטאישו, אש, ױנה. דאזנפעאד, די ײגנערע ע. װארשאוחםק־, ב. ,־עסאער, א. מאאך — זענען זײערע וועדס נישט פויאיש־ײדיש, שפעאט זיך אין יזײ נישט אפ דאס יײדישע אעבן דא אין פויאן, װי בײ די אחטיסע?... ידאם צעטא װאאמ דאן געװען םיא דײ׳כער און װאניסער און מען װאאט זיך גישט געדאחםט שניידן די פיגגער און ג״ן אויף די װײטססע סאמפראטיסן... אט האב איך איבערגעוזופמ און דורב־ נעיזײגז דאם גאנצע ביםא האב און נוטם, װאס מיר פארמאנן רא אין פו־אן, און די יהאנט הײבט זיך בײ מיר נ־שמ אנצוצײכענען א ׳נאמען סון א שריםטשטעאער אדער א װערס, ײאם.רארף באיסוױינט װעדן םיט דער ערשסעד פרעמיע פון דער ערשטער י״דישער סהאיז, װאם װיא א׳ויף אזא איופן דעחהויבן די חשיבות פון דער ײדישער איטעדאטחר... עס בעטן זיך די ׳װערס פון די שריפטשמעאער פו־אישע ײדן, װאם אעיבן און שא׳פן נישט דוחקא הא, אין פויאן, און זעגען נישט באהעחשט פון דעם אחטיקן ,,אײסעד״־ניהיאיסטישז אםט ציחגאננ צו זײער שאםן און זײערע ווערס. בסיצוד: װיא מען געבן א פרעט־ע א םארדינט יװערק — םוז מען די באזע אויסברי״טערן און דעםאט װעט מען £ײכט קאגען זיך אד׳ויסזאנן װעמען עס סומט די םרעםיע. אאדזש 2. אויט מײן מײנונג, דאדף ר־ פרעמיע פאר דעם בעםטן בע־ אעטר־םטישן װעדס אין ׳ד־ אעצטע יארן באסומען מ״ בוד״שטין, דער שחבר פון ״אויף די חורבות פון פא־ינע״. אסת, חאס װערס א־ז גישט א־ננאנצן ר״ף, עם זענען דא אין א־ם סיא שװאבע שטעאן, אבער חער ױנונער טחבר תאט באװיזן א־ן ז״ן ײערס פאגאינדערצו־ װיסאען א ביאד פון דעם ־ײנטיסן ײד־שן שטעטא א־ן סויאן מיט חער נאנצעד פארצוױיפאונג און טראגיזם, טיט דעם גאנצן פײן און זאחנן, װאס ז־אס י״דישע ש־טעטא פארמאנט. א פי־עםיע רארף נענעבן ׳װערן א ױנגן שר־יבער, — עם װעט זײן א דערמאנונג םאר אאע ײד־שע ױננע שרײבער, זײ זאאן גישט שװעבן אין דער א.־פסן, גאד פא־טיפן זיך אין דער ארחמיסעד װיירקאעכקײט און געבן ראם תאחטע ײדישע אעבן. אאדזש וור פפרו 3. פון ד• א־צט־סע קינסטאעד אין פױאן א־ז אהרן צײטאין דער ׳דיכטיער, וועים האט פאר ר• אעצטע עטאעכע יאר באװיזן צו פאר־ עפנטאעכן עטאעכע װע־״ק, װעאכיע ראבן פאראינטערעסירט. א־ך מ־ין זײגע פיעםעם ״יעסב פראנס״, ״בדענער״, ״ײדן־שטאט״ און ״הדשײקאב דזשײקאבםאן״, אין װעאבע עד האט ז״ך באװיזן װי א ד־בטע־, װאס פארטיפט זיך אין ■ה־םסא׳־ישע תסופות, נראבט אחויס פון דארט אינסערעסאנטן ׳שטאף, באאויכט עס טיט אן אײננ־ ארטיקן צוגאנג, דעקט אויף מאמענטן, װעאכע זענען פארר״ויאן. א׳״ד האט ער נעגעיבן (אין ״ברעגער״) ד• סראנישע פערזענאעכסײט פחנם ײדישן אינטעאינעגם און זי״נע נעראגגאענ־שן. ״תשי״קאיב־ םאן״ — איז א גרא׳טעסק־ביאד פון דעד איצטיסער צײט, מיט איר גאכצן נעפאאנטעד. אה־ן צײטאין האט נעײים פאחד־נט די פרעמיע פאר די עט־ אעבע װערק, ׳וואס ער האט געבראכט ידער ײד־שער איטעחאטוד. װיאגע ויװ\ עאוזאואװיפפ 4. מ־ר ש־ינט, אז דעם אעזעי אםיאו רעים נעטרייסטן, װעט זײן שװעד זיך ארױסצוזאוגן, װער עס דארף באוקחמען די פרעמיע סאד דעם בעסטן ,ױעדס, װאס די װארשעװער סהאה האט באשטיסט. ו ד. ראגפלגז?־