Literarishe bleter · 1932-06-10 · 24 (10.6.1932) · p. Seite 378

לימעראריטט ברטגיטר וןײ. 24 יגדי׳ 4 זייט 378 יצחה ליכםענשםײז ס. ק י ס יע י / ד י ן״ ע דעד הינספלעד די *לס־ױעע •עטאט. אט אין אזא אװנט האט זיך ליכסענ־טטײן נעפ־צט עפעם זוי שאראײנזאסט. מיד זענען גאנ: נעתסן צזזאנמן און אווכעאטעדסט אנרעהויכן זיך צו דערצײלן פארשײדענע זאכן זועגן זיך. םיד האיבן זיך ארײנגעצויגן א־ן גע׳נזםרעך, און םאר ם־ר האט זיך באיזזמען א ב־5ד םון ציכטענשטײנם אינטערעסאינטן, װאכדעדנד־הן לעבן. אין דעם שטעטצ פצינסק, אין װאדשעװער נענכט, איז ער גע־ בוירן און זיך נעהאדעװעט ביז 7 יאד, נאכדעם זענען ד• עלטערן א־־בעהגעםאדן קײן צאדז, װו עד אח אפנעװען ביז 17 יאר. אין 1906 א*ז ע־ אװעס ה־ין תדאהע; דאדטן געלעינט אין דעד אקא־ דעם־ע. א־ן 1908 — הײן ענ־&טן, נאכדעם ם־ין א״י. נאכדעם בא־ זוכט ע־ איטאציע, װין, װידער יםדאיזע און אין יאר 1910 איז ז>־ צודיק א־ן פויצן. ער שאדט אירום איבער די םצײנע שטעטלעך און םאצט דעדע־ס־ צאנד׳נ־אפטן. ׳טפעטעד קזסמ ער קײן מינבען און א־ן 1911 — א־ן פאידיז. עד געסט אן אנטײצ אין דעד אויסשטעצוגנ פון ד־עד דום־שער גדיופע, װו עם זענען או־ך געװען דעד באר־םטעד סהול&טא־ נ. א־אגםאן און אבל פאן. עד פאדמ צום צװײטן סאצ ק״ן פאאעםט־נע א־ן ירו״שצים װעדט ער רעד ביבציאטעקער םון ״בצלאצ׳/ װו ער בלײבט ביזן סוך 1912. ׳אנדערסהאלבן יאד װאנדערט ער ארוס צחאמען מיטן שי־־פטשטעצעד א.׳ ראובני. פדיציננ 1914 איז עד װידער א־ן פאדיז. נאכדעם פארט ער קיין נױ־יארק. דארטן מאכט ער צײכענונגען פאר ײדישע בימר. עד איז אײנער םון די עדשטע, װאם מאכן באצידזננען און זויניעטקעס צו ײד־שע ב־כער. עד צ־יכנט דעקצעך צו ד־ װעדק םון איננאטאזון, באם־נם אנטאלאגיע, מנהם, נארירם ״װ־צדע רויזן״. ײד־ש האט ז־ך ציכטענ׳טט״ן או־םגעצערנט אין א״י. ער האט אבעד נעשד־בן םיט צאטײנישע #ות־ות. אין נױ־יארק האט ער א־ז מלהסיז־צייט אננעהו־בן צו ש־ײבן א־ן ״צוקונםט״, ״נצײכ־ י. ליכסױטסייױ — אט א װיױ־עערנװ. ה־יט״ א־ן ״פאדװעדטם״. עד אררנט א־ין א־ן נ־ו־־ארק צזױי ׳ןיו־ם־ שטעלוננען פון זײנע א״י־ארבעטן. בעת עם גד־נדעט ז־ך דער ײד־שעד לעג־אן, א־ז ל. א־ינעד פון יד־ ע־שטע, װאם טדעט ארײן אה־נצו. צװײ ־אי איז עד א־ן לענ־אן און נ״ט צדזאמען מיס א־ם קײן קאנאדע, עננלאנד און א״־. אין ־אד 1920 יװעדט ע־ רעסאבציז־דט און װעדט אפנעשיקט קײן לאנדאן. צו ־ענעד צײט נ־ט אדו־ם צעא קע:־: ז־ין זשו־נאי ,,.־ענעםאנם״. עד געפ־נט אין ל־כטענשט־י׳נען אן א־בעדנענעבענעם מ־טאדבעטעד. אין יאד 1924 קומט ל. קײן פ."צן. עד א־דנט אײן או־סשטע־ לוננען פון זיינע א־בעטן אין װאדשע, לאדז און װילנע. ער 4א־־ עפנטצעכט אויך זײנע מ־עסוארן םון ײדישן צעג־אן. דעדנאך װידעד אאנדאן, װארשע, פאריז א. א. װ. קײנסאצ גישט ארוים םון צװישן די צײנער. װין צײט צװישן דער פאריזער באהעמע גי־ט אװעק אין שמענדיקע נעשסרעכן, ^אסערקונ־;עז און מאנכעססאצ א־ן צײדנשאפטלעבע או־םן מאנפאדנאס אין ד־ קאםעעז, װו עם קוסט זיך צוזאסען די בא־עטע, װעט איר אים תטיד טרעםן. ער זיצט ־ארטן בײ א טישל, צו־ זאמען ס־ט םרײנט אוי באקאנטע. זײן חויכעד שטערן אביםצ ינע־ קנײטשט, די אוינן םאר־ ט־אכטע, אדער ארײננע־ טראכטע אין זיך. זײן באשטעגדיקער באנקײ־ טער, ד־ לױלסע, נײט ר־סקוסיעם.;אר אן אנדערשמאל װעט איד ל־כטענשט־״נען ט־עפן א שײײננריקן םיט בלאנדזשענד־קע בליקן, ד־ אוינן;אך טיפער אריױגעטראכט. דעמאילס איז שװער ארויסצובאקוטען פון אים א װארט. ליכטענשט־ין אח נ־שט ק־ין בעל־נאװה, עד כאימ־ט זיך תם־ד צו ז־ין העפלעך מ־ט מענמשן. װעט עד אויםהע־ן אײערע ד־יד און װעט תיק און נעאאםן ענטפערן און אדי״נװאדםן א װא׳־ט, אבעד אדײנציען א־ם א־ן אן או־ספ־דלעיבן געשפרעך װעט ז־ך שו־ן נ־שט אײננעבן. מיר האבן טיט ליכטענשטײינען ארוסנעבלאנדזשעט איבער פאד־ז, האבן באזוכט פארישײדענע כ־לידעד־נאלעד־עם און אפט גערעדט איבער ק־נסמלער און ליטעראטן. ל־כטענשטײן אלײן שר״בט א םך װענן קונסט און ק־נסטלעד. םארן פארלאג ״לע טריאנגל״, װעלכער יהאט ארויסנענעבן א רײ םאנאנראםיעם פון ײדישע קיגםטלער, האט ער נעשריבן ד־ טאנאנדאםיעם פון שאגאלן און ה־רשבערנן. דײן גאםען באגעגענען מ־ד אםט אין ד־ זשורנאלן ״די צ׳וקונ&מ״, ״ל־טעראתשע בלעטער״ אגן אונד. אליײן א ק־ניסט־ לע־ ודיס ער תמיד צו נעפ־נען דעם :ו־ט־קן סאן אפ־לו או־ױ אנ־ צוװײזן מאנכע חט־ונות בײ זײנע חבד־ם, נ־שט אננרײסנד־ק זײער אסב־צ־ע א.־ז אײננליבע. ער היט זיך אבעד פון צו־שארפע עפ־טעטן און זונס תמ־ד אדו־סצוטײלן דאם נוטע און וװכט־קע א.־ן עם בא• זונדעי־ס צו באטאנען. יצהק ליכטענשט־־ז האיט נישט א־בער־ק ל־ב צו רעדן װעגז זיך. ם׳רארױ אים כאםן אין א באזונדעדם אײפגעלײנטעד שט־םוגג, אין א נעלונגענעם מאמעגט, כדי אים ארײנצוצ־ען אין אן איינטימען געשפױעך און ארו־םבאקוימען כײ א־ם אויײםפ־רלעכע יד־עות װענן זײן לעבן, ז״ן שאםן, זײנע שסרעבונגען און חלומות. אין א ירעננד־קן אװנט זענען ט־ד צוזאמען מ־ט ליכטענ־ שטײנען און א פי־ײנרי־ן געזעסן אויפן מאנפאדנאס א־ן א װ־נקל פון האלב־לײדיקן קאפע ״דאס״. אין דעם שטענדיק רוישנד־קן קאם־ע האט נעהערשט א בין־השמשות-שט־ימונג. עס א־ז שוין גע־ ־װען ד־ לעצטע טענ פון מײן זײן אין פאידיז. עס א־ז נעװען זײע־ שװער צו פארקאזן ד־ דאזיקע װונרערבארע שטאט, װ־ עס א־ז שװעל צו פארלאזן א נעל״בסע. און א־ן פאריז זיך נ־שט פא״- ליבן איז דאך אוממענלעך. עטלעכע טענ שוין זענען איבער יפארח נעהאנגען כלײעדנע װאלקגס, װאים דאבן מע־ געדי־אט אײדע•־ נע• רעננט. דער אספאלט אבער האט כסדד;ענלאנצט, — צװישן אײן דעגן און א צװײטן חאט ער זיך נ־שט כאװיזן אויםצוטריקענען. א״ן אװגיט האבן זיך אין אים אםנעשפינלט די פי״עדלעך םון ־־ נאדלאטטערנעם, װאם האט צונעגעבן א באיזונדערן טיםטישן שיין יצזזע ריננמװפוסי־ױ (אויטאפאי־סרעט)