Literarishe bleter · 1932-06-03 · 23 (3.6.1932) · p. Seite 367

ז׳יש 367 *58 אקארשם איבעדגעלײעגט רעכעד יעס־דעם, ד• סםנת אד־־ס א־ן ־ם איז זייער נרו־ם, אבעד עפ תעדשט נ־׳שס. פיען דאזס זיך או־ױ מס־דת־נ&יצ אין ווע;. איע תאכ; פאריעמאנוען דעם גדו־םן אומז־ן צו סדײבן א־צט ד• סוכ&או׳־־; ט־ט דעיעדייז־ע כיענידםז או־ף אזא ד־ז־תאה־יכער :ם־יעית, אבע־ עפ תאם;א־נ־־כט נ־שט נעתאדםז. עפ א־ז דערת־ע־ס ס־־נם־צ־־עסאנד א־יפן יכ־־ף, און ־עדע- םינדסטער ינאעע־ תאס נעיהאנס כדעננען טו־פ־ יעטדאױ. א־ז םען או־ױ תפסד אדו־ם א־ז ר־עם ׳כיטודעםד־קן װעסע־. דכתח־דה האס ז־ך די סוכמאד־ן תזדזד־״ע;ע־אנניס מ־ט די כװא־ י״עם, ־עפעסעד אםעד װעדס די ד־יזע אדץ ׳נזװעדעד, סכיג־תדיקעד אכער דער פדעסט־זס םון דעד םובםאידיז פאדערס א־ינ־נ אי, און א׳־־םם־ר; ד־ ״װ־כס־סע ׳ש־י־תות/ װאס א־ז פא־ דע :אנצע־ מאנ־מא׳םט א נעת־ימנ•', און א־ז אפ־מ־ נ־־כס מער װ• עפעפ א װ־דדע־ קאפ-ז. נאך ־כװע־ע נע־א־ננ־ענ״כ;, נאך איומענסכדעכע אנ־כסרענגוננען שון ד־ א־ע םוכםא׳־־נע־, נאך די אדע מ־סי־ען, װאפ װעדן אננענומ־ען צו דאסעװען ד־ פוכמא־־ן,;ע־כעס ד־ סאס־א־ פסדאפע, א־ן ד• װונדעדיארע םוכםאר־ן נ״ס א־נס־ע־ א־ן ז־יע־ א ס־פן א׳־ס, צום םאמע אפנדונט. א,־ן דא תו־כט ז־ך א־יננטדעך ער־כס אן ד• פ־פ־ד־תמע־כת א־ן דעם װע־יו, װאפ פא־נעםמ א סנאפע 300 ז־יסן א־ן ב־ך. נאך דע־ קאסאסס־אפע, נאך דעם, װ־ א ס־־ד מאיכ־נען װערן או־פנע־ ר־פן, פא־כדײין יעין ם.ין ד־ ז־כן און צװאנצ־י מאד־נע־, ־כװע־ און י״כס פאדװונדעס, ידו־ז זעיפ, א־ן צװ־•;אנץ־פא־כי־יענע אפט־יד־ננע; פ־ן דע־ א־מנעי־מ־ענע־ ־כ־ױ. אט ד־ זעקפ מא־־נע־, דעכעד־י־כאנ־איענע א־ן ד־ע־ פארתתמעסע־ ־כ־ױ או־פן;ר־נט פ־ן ־ם, זע־צן פא־ דארט א םו־אד־ק ״דעכן״, װאפ דו־ערס עס־עכע דאננע, יכװערע טענ. צוי־פדעך נ״ען ז״ או־פ א•; ד• ״אכ״! ״.,־־־ דע־־עכפטע כאד־ננוננען. אס דעד ט־יד פון דעם װעידי א־ז פ־י מ־ט דע־־כ־טע־נד־יע כ־ידע־ א־ן ־כ־ידע־־ננען, װאפ א מענסכ־ ־עכע ס־אנקע פאנסאז־ע קאן ז־ך נא־ פא־יכסעי;. א צװ״״דר•• מענס־כן פא־י־־ן ז־ך נ־־כס א־ן פ־־װן אנװענדן באעידי״ מ־טיען צ־ דע־תאיסן ד־ פא־כייכענע כ״ם ״עבן. ז־•;עין צוװ־פן דע־ װעיס, אז מען דעיט און אז מען װאדס או־ױ ת־דױ. עפ ווע־ן ז־יע־ א־־יספידדעך און מ־ס אן א ־כ־עד פדס־ם גע־כ־ידע־ס ד־ יעצט־ע טע;, יכעתן און מ־נ־סן פון ד• עטדעכע אומני־תיעבע צוױיכן ד־ ־כטא־ענע, מאדחתמעסע װענט. עם ודע־ס דערצ״יס װענן זי־ערע א־כערדעכע־ נ-כן, מעננדיט־קע באצװננען, נעראנניעג״כן פארן ק־ום, ד• םא־- צװייםרוננען, - דאס איץ מאכט א דעד־כי־ס־ע־״נד־קן אי״נדדוננ א־ן דעד י־ד״כעד דיסעי־אס־ד א־ז דאס װערק נאר א נ־־פ. דאפ ערטטע אין דעם מ־ן. ד. באנוהאװ ׳כידדע־ט כיד״ס, לעכ־עד־ק און פ־־י. דעיד ח־ס־ון א־ו נא־, װאס ער א־ז א צו־יכסא־קעד מאר־יך. עד רעדס צופיי, דעדס אדום יעדע זאך, ־עדע פאס־׳דונ;, אנ־כטאט סוי־ץ און כ־דדדעך צו ־כידדעו־ן. עם א־ז דא אין כיוך צ־פ־ר כא־ דעדעװדייץיט. יאדעדעװד־סייט םון די תעדדן, יאי־עדעיװד־ק״ט פונם מחכד. אניכסאס וױיזן, איבעדציינן מ־ס כ־דדעד, מ־ס פאם־ד־נ־ נען, מיט ם־סואצ־עס, סומען ׳כמוע׳פן און אדימיכמ־עסן א־ן װ־דע־ כא׳כסויעםן. ד• יכפ־א־ ביי כאנוקאװן א-ו נדאס־ק, פי־פ־ק, און אט ד• י״כסס״ט,;דאסק״ט פאי־פ־דט א־ם כםד־. ער דאזט ז־ך צ־פ־־ פאדפװן פון דעם ־כײן־שרײכן, פון מי־צת, פ־ן סתם כפר־י״״־־ן. ם׳זענען או־ך דא א־ן כוך צופ־י פוכד־צ־םט־־כע ־כסע־ן, װו דע־ םחי־ זאנס ז־ך אריו־ס ודען מ׳ידא־ױ און װען מ׳דא־ױ נ״כס (א־כע־־ תװפט א־ן ד• י־עצסע מאסענטן פון דעם צאנסיען א־ן א־־פנ״ן א״פ; א&נד־׳נס סון ים, ורען יעם םעיט יכ־־ן י־פט צ־פ אס־עימ־ע;!) װענן ד• פא׳ד־כ־יףנסטע יפ־אנן א־ן פ־אכ־עמען פ־נפ -עין. דאפ וױע־ק װאדס נעװ־ם נעװ־נ־ען, װען פ־ד־פ־ד ־כס־עין װאדטן נע־כס־אכן נ־ע־ װאדן. זיי יכװאכן ב׳ד׳ייז דעם .;>טא1-ק; א.מת..ק_ .ואם ד. ״.־־־ דע־וננעין מאכן. און שד־רערוננען זענען דא א־יע׳- דעפ;אנצן כ־ך ם־אבספודע. 1. װיװיר ריװעז־אז־װװנו ברעמנור וװז. 23 (22^.1 דאס ביל, װאס ב׳האב ר. כאווזןאװ — רי גװבװארי\ ו. -2 בירערװאװז פארראג, עװ־יאר?, 932\, 384 ו. א ייוד״כ כוך םיס אזא נישס־״ד״כן;אםען און מ־מ אוא מ־ן נ־׳כס־״ד־׳שן ־כסאױ! א ״ד־יכ װערק, װאס ז״ן תױפס־תעיר איז אן אונטעדוושסער־יכ־ױ, וועדסע דעבט או־ױ פא־ אונז אין א־ד נא׳נצער פ׳־אכס און גדאינץ, ט־ס איד כאנצן װאכעד־קן און ױם־ סובד־קן דעכן, מ־ט אדע א־רע גד־דער און א״נר־כטונסען. צו־ ז־;מען מיס דע־ ם־כמא־־ן סומען אײױ פא־ אונז ד• מאר־ינעד, אט• ד• װו־יע יזננען מ־מ זייער ספעצ־עין א״פטע־־״כן רעכנס׳כטיינער, מ־ט רער םפעצ־פ־שער מא־־נא־־־נ־ער זא־ניאז־ק״ט, מיט ז״עדע א״ננא־ם־סע א־נטעדעםן און קוק או־פן דעין. זוענן דעם אדעפ דע־צ״יס ד. כאנוסאזו יר״ט א׳ון מי־ס דייע, ד־ז׳־צ״יס, װ־ אן איינענע־ סענס־כ, װעיכע׳' איז דיע׳ד נוט כאתאװנס א־ן אס ד־עם מאידינער־דעכ;. ד. כאנוקאװ אדײן פילט אס דעם חידויכ: ״זו• פאדס-א״ן א ״ד״ען יכרייבער אנצזשר״ין אוא יוך? װו תאט דיעד םחיר גע־ ימעפט זיין איומיטדיא־ע דע־פארוננ צו;עין דעם פוך אוא א■:־ תאדס? װי סוםס ככמ אין ״ד״כ־ אוא בוך?" אין דעם קורצן א־־י;־ פ־ר צ.י זיין װעדק, דעדצ״דט ע־ אזנז, אז אים איז אוייםנעקוםען אדם א־פעטע־ אי־ן א ש־ױ־יו־־פאכר־ק, ז־ך צו באקעכיען ניענטער מ־ס די ״םענס׳כן פון ים״, מ־ס טו־בערם, ם־ט םאטדאם־, ם־ט פ־כמא־־ן־מעגטיכן. און דעם ׳כטו־ס צו יכד״ין דאס װעדק תאס א־ם גענעכן דער אונט־ערנאננ פון אן עננד״כער פ־יםאר־;, װען ד־ נאנצע מאכ־כאפט א־ז אוםנעקומען א־ן ד־ שסאיענע װענמ פ־ן דעד ינ־יױ, אז־פן סרוינט פון ־ם, און נאר עטדעכע האכן ז־ך עי־ פ־״נס פון דאדס אדו־םנעדאסעװעט. אס דעד ס־אנ״כעד פאי מ־ט דער ענני־יכע־ םוכםא־־ן תאט עם ט־ױ :ע׳־־רט דעם מתכ־, און ע־ האס ז־ך ספעצ־עד נענומען ־כטוד־׳־ן דאפ רעכן אי־ױ א סוכ־ מאר־ן, און נאך א דעננע,־־ער, עדנסטעד שטוד־ע א־ז ער צונעטראס; צו דעם װע׳דס. פאמעלעך און כתדדגת ורקדס ד. כאנוקאװ פאנאנדע־ דאכ;אנצע כילד פזן אמ דעם נייעם פאד אונז לעכן. א־ן ד־ עדיכסע קא־ פ־טדען לעיט םאד אונז די סובמאר־ן;זפא. א יכ־ױ, זואיפ א־ז ער־כט אויפנעכ־יט. דאס דעצטע װאר׳ט פון רע־ מאדעד׳נעד טעכניס און מענטשדעכן זשענ*. זויסנ־כאסט אזן ־כ״נק״ס תאין דא דעדנד״בט ד• תעבסטע מחרגה. ד־ סוכמארין איז ד• שמאדץ פונם פדאט. ד■ מאכ׳כאםס קוסט אויױ זיך װי אויױ אויםדערוױידטע. יעדער או־פ־ ט־־ט פון דע־ םובמא־ין א־ז א נע־כעענ״כ אין ־אנד, עס צ־ס־צ־ די או־פםע,־׳סזאסק״ט פון ידער גאנצער געועליכאפסיעכעד מיינוננ, פון ד־&ד פדעסע. אט װ־׳נט ז־ ז־ך אן א־־סנעװאיכענע, א כלאניזנד־סע א־ן די נלאנצ־יזע װאסערן ייים כרע;, חנולט ז־ך מ־ט איר ־כיינקייט און פראכס. די םאניכאסט איז םיט דייב און דעין א־כערנענעכן דעד פוכמאר־ן, װאם אי־ ער־כטעד ס־אבע־ארױספאי־ איז פא־עכנט נע־ װא־ן פאד א רעקאדד אין דע־ נע׳כ־כסע םונם סד־נ־שיאט. ד־ םא־ ר־נע,־ תאדטן אין איין פוצן, יזעבדען, צ־דן די סוכמאר־ן. צוכ־ם״עך סרעסן אויױ פאר אונז איינער כאכן אכדערן די מארסד־־ע־, אננעהויבן פון דעם דייטענאנס פון דער סוכםא־־;, קא־װין פאדקער ,כ־ז דעם :־רע׳־־קסטן מא־״נעיד אויױ דע־ ׳כ־ױ. ד• םוכמא־־נער זענען ־כטא״- קע מעניער, אי־פנעפ־־װסע, מיס א רייכ׳ע־ ־ם־פאדנאננענתייס, מ־ט דעדפא־״־נג אין פא־־כיידענע פאס־־וננע;, אכער או־ך םענט־כן ,־א־ םאנטייזע,־, ם־ס א ־כטארקן אװאנס־י־־סט־־כן א&נ־־:. ־עדער אי׳כער א־ז או־ױ אן א״ניעכעים, א״ננא־ט־קן אופן םאדפונדן מיט אס ד־עם א־־סטע־י״כן,;עםע־לעבן לעבן אין דער אונמערװאםע־־׳כ־ױ, ־ע־ דער א־ינער מ־ט אן א״נענער לעכנס־פם־כאדאנ־ע. א־ן ד־ ע׳ד׳כסע פאר קאפ־טיען דויען די םאדיכע־, ׳כ&־נדען ז־ך אין זייער ד־כד־נ;, א־ן ו־ע־ םוכמא״;, דערציידן זיך טעשױת, װאס זענען פאריאפן א־ן ז״ע־ע ־ם־רייזעס. עם אנטסדעקן זיך;ע׳כטאדסן, ׳באדאקטע־ז, נ־עםים־צ״ישסאנדן שון דער מאנ׳כאסט. און װען זיי האדטן אין ט־טן סון זייער רויק־זארנדאזן דעבן, קוםט אן פדוצ־ם א נעהייםע־ כאםעל פון דעם אז־סיראד סוכם אסדאגטישן פדאט, אז די שיױ זאד נלייך ארו־ס אין א װ־כטיקעד ערגסטער ׳כדיחוװעס הויבט זיך אן א ־כרעק־