Literarishe bleter · 1932-06-03 · 23 (3.6.1932) · p. Seite 368

■א דיזזראריטע ברעגועו ו\\ז. 23 (■422.) וייט 368 דזש??י?ס נןעןנזןן /?7 יעיישע װעגז די אמעריקאנער גאםטראיד־יארו איז אײראפע ןא ברי\\ צ\ רטר רטדא?3יט ״ליסיעראריטיע ג־רטסי(\ר״.) יטטאצן. $ן קײן שו.ם אײנריכסוג:. ןון קײן ׳צ*ום?יסט. און רזיין איין;דא׳טן גיסט אויף דעקאדאצ־עס. ידי איקטלארן זיעגע׳ן דא אמ פאר־ קא־ס אין פאל־ט־ק, אין אינעטײנער פא׳ליטירן, און אין פאליט־ק פון יעדן נזעאסערל, װו כיען •ספ־דס. װיפיצ אסטיארן — אזוי פי? םאלעיבאטים. ינ־׳טטא קײן דיסציפלין. מען ׳לערזנט נישט קײן ראיין. מען באציט ז־ך הפקדד״ק צום יעולם. אבער איר וױיםט האוך, אז א טעאטער־עולם קאן מען לאגנ גי׳נזט ינארן. נ־סער נארט מען זיך אלײן אפ. םען פארלירט חעם צוטרוי, ידעם אנזען בײם פובליקום. אין טעאטעד םוז זײן א פעסטע וזאנט. אז עס איז רא א רי־ חעקטאר, וױים ער — װעלטע אסמ־אירן עור רארף. שטעיט זיך םאר א פאבריק, א־ן װעלבער עם װעלן אר׳י״נםאלן דורבויס םענטשן נייעט־פאכמענ׳ער, װעלכע װילן דערצו נ־׳עט לערנען און נישט סאלגן ידי אינוױיזוננען פון ד׳עם פאכמאן. דאם ײדי׳נזע טעאטער אין הא6 רוב ינזמעט אין איי־א&ע איז א סיף אן א רודעד־! אן א&ערעטן־ םטאר פאלט אריין אייז א סדופע פון דורכו־ם־ד.-־אסאטי־צרע אקטיאר;, אן ע־נסטע־ ש׳ו־׳טפ־לער קוסט אן צו א רעוױ־ און אפעדעטן־ טרופע. װאס פון אזא מין צונו־יפפא־וננ עס װערט — אי־ז אי׳בעדיק צו רעדן. אייר דענט דא א־ן װארשע נעװען ׳יערות פון אזעלכע אום־ נעלומפערטע קמ־יאזן. ציו װאס דאם אלץ דערפירט — דאס איז ׳אוין :וט באקאגמ זעט װ• ראם ײד־׳צדע טעאסער האלט איצט אזמעטום, הא און דארטן! , מײנט ניסט, אז איך דעד דא בלויז װעגן זיך. איך האלט מיך נישט פ#־ ידעם ביעםטן. אבעיר א ׳שטיקל נאמען האיב אי־ך זיך;ע- יצגאיפן אין אכיע־־קע, אין ארנענטינע, אין אנ׳חערע ל׳עכדער, איון האב שוין דעדסארוננ פון פיל יארן שפילן טעאטער. איך מוז מיט וױיטיק אײך זאנן, א׳ז אויב ׳מ װעט װײטער אזױ גײן מיט אט דער הפקרות — װעלן מיר אייננאנצן איומברעננוען דאס ײדישע טעאטער. און רער עיקר — זאל מען ניינימ ורארפן די ׳צזולר אויף רי אמער־קאנ־ער גאםטראל־ארן, װעלכע לײדן דא אמעדסטן פון דער הפקרות! װארעוע, 28 װאי 932 \. מ^זקסיס גארקים ביכער צוגמ פרעמיע פרײזי קאנען באקומען די אבאנענטן פון די ,ליטערארישע בלעמי&ר״ אנשטאט נאר פאר די מוטער —- 9.50 גילדן 6.40 נילדן פאםא גארדעיעװ — — — —-.12 כילדן 4.50 נילדן צװישן סעינמשן —-.12 נילדן 4.20 נילדן מײן קינדהײט-- .6 גילדן —.3 נילדן אין םטעפ און אנד.-6.50 נילדן 2.40 נילדן פארטא פון יעדן בוך באזו׳נהער — 60 נראשן. אלע 5 ביכער צוזאמעז קאםטן ^קבשטאט 46 גילדן באר * 19 גילדז פןןרםןן נןןך 2 נילדן װילט איר באקומען די ב־כער צו דעם ביליקן פדײז, שדייבט :לײך אױם! אדרעם םאר געלמ פ. 0. א. 639. י י .10/8 662110<! ,3ז\\523־3.1ז\\ ,״■816161 1£26׳1^ע116ו1״ ידי ,ליט. בלעמער״ האבן שוין ג־שמ אײן מאל נארירט ד־ פ־אנע װעגן די אמער־קאגעד גאםטדאריארן א־גם ײדישן טעאטעיד אין אײ־א&ע. די *־אסע איז א וױבטיקע און א וױיט׳קד־קע. די ײדי־ שע טעאטעדן אין לאנדאן פא׳ד־זי בדיםל, װארשע, לאדז, בוקארעשט, טשעדגאװיץ, ריגע, קאװגע און נאך און גאך האלטן זיך לעצטנם בעיק־ א,ײף די אמער־קאנע־ נאםטשפ־לער. ■דעד־ב־ער טאר םען גישט אזוי לײכט זיך כאציען און אװעקמאכן מיט דעד האנט איזא װ״כטיקן כח איגם אײדאפע״שן ײדישן טעאטע־, וױ עם איז דעד;אסטשפילעד. צום באדו־ערן העדשט א הפקדות בנונע צו דעם נאםט׳כפילער. םען מײנט דא בכלל, אז ידער אכועדיראנע־ ײד׳שעד אידט׳סט טראגט א שולד פאר דע־ קלאגועדיקעיר ראנע ■פסנם טעאטער, אז ד׳ ״סטארן״- םיסטעם בױעננט שאידן דעם הינן ײד־שן טעאטעד. אט רי מײגונג תעדשט םײ צוױשן אקטיארן און אויך צװישן ד• טעאטעי־־טוער. כדין דעדפא־וננ פון איבעד א ־א־ שפ־דן אין אײ־אפע װײזט פיר, אז אדרבא, ד• ג־עסטע שולד ט־אנן פריער פון ארץ ד• הינע די־ ־עקטא־;, ד• ׳היגע טעאטעד־בא־העיטעגישן, װעלכע;ידאבן אונטעד דאס ײד״עע טעאטעד. א־ך ײארט;עקאנט זיך אנדערצײלן זײער פיל, װאם איך פעדזענלעך האב;עליסן און װאס אױך אנדעו״ג ײדישע אמע—קאנעד אקטיאדן האבן דא א־בעדניערעבט. דאם װאלט אבעד פאחנומען צופיל אדט. איך װעל זיך נאר באגנוגעגען דא מיט א טײל פון דעם, ײאם דעד ײד־שער אמעריקאנער גאסטראליאד האט אויםצושטײן, און דאס, נלו־ב א־ך, װעט שוין נעבן א שטיקל פארשטעלוננ ווענן חער אומנא־מאירעד, אופנינסטיקעד אטמאספעד, בײ ותלבעד עס קומט אוים צו יעפילן ײדיש טעאטער איונזערן אן איקסיאר. װי עם איז נישט גוס בײ אונז ד• פ־רוננ פון ײדישן טעאטער, איז עס;א־נישמ א־ן פארנלײך מיט דעם, װאס עס טוט ז־ך אין אײראפע. אז א װארט אױ ק״ן װארט נ־שט, אז א דירע׳קטאר אייז ק״ן ד־דעקטאר נ־שט, אז א ט־ופע איז ק״ן טדופע נישט! איך האב געשפ־לט א־ן לאנדאן 27 װאכן און געטרויטט, װ• אלע ײדישע ארטיםטן פון אמעריקע, אויפצוטרעטן אין װארשע. הוייב איך אן צו פארקניפן פאי־בינדו׳גגען. ברױו, פארשלאנן, דעפעשן. חופט מעין פ׳ך פרוצים אדוים קײן בוקארעשט. מען זאנט מיר צו גירדעדנע בערג. קום איך אהין — נישט קײן טעאטער, נ־שט קײן טדופע, ג־׳עט קײן דיירעקציע. װאס דען? גראט חרײער ארום א פדענ׳ז־ז טעאמער. און אז מען אױ שוין נעקומ־נז אהין, נעפטרט צײט, געלט, געבדאבט די קואסטנם, נעמט מען שו־ן אלײן זאלן ווען מ׳קאן, װו ם׳קאן און כי׳כאפט ארײן א פארשטעריונג. יפאר רדײ חדשים צ״ס האב איך באײױן צו ש3־לן א 20 מאל. װי דאם שפילן האט או״םנעזען — סרענט גישט! און אט האב א־ך רעצטנם געש׳פילט אין טשערנאװיץ, געקאגט שפילן נאך או־ן נאך בײ א נוסן דעדפאלנ. איוך האב א׳פנעזאגט ריגע, ג־שט אנגעניומען קײן פארשלאנ פון יאדז, װײל ב׳תאב מיך נעפילט פארפר־כטעט צו קומעין קײן װארשע, םון װאנעט עס זענען צו מייד נעגאננען בדױו,;עפלזיגז דעפעשן פױן ס. ױװירעד, פוגם ארטיסטן־ פארײן. ב׳בין געקומען ק״ן װארשע, מ׳האט שוין אנאנםייחט סײנע פאידשטיעלוגגעז א־נם ״פאלקס־טגאס־גר״ פון 20־טן מאיי, און שוין אפילו אננעתויבן צו מאכן פראבן. פלוצ־ם װערט ארץ איבערגעריסן, און עם איז אפילו נישטא צו װעמען צו האבן טעגות. שטערט זיך נאר פאד, װאם דעם אטעדיקאנער יװ׳שן אדטיסט קומט אױם צו לײדן, צו טראנן קאסטן, צו האכן שפיכת־דמ־ם, צז פט־ן צײט,;עדװן! און דאס, װאם איך האב געהאט, האבן ׳נאך מער נעליטן ד■ אלע איבעריקע אכועי-קאנער;אסט־אל״ארן, מעלכע שפ־לן א־צט אין פאדשײדענע ײדישע טעא׳טערן.;ראד םיר, די פדאקטישע אמיעדיקאנע־, װערן נעפיירט כײ דעד;אז פון יעדן אײנציקן, און נארנישט. גײ, שרײ חי יוקים! און װאם מרעפן מ״ר דא ככלל? אנשטאט טעאטערן — אסתע