Literarishe bleter · 1932-06-03 · 23 (3.6.1932) · p. Seite 358

4 ליד<ו\־אריט<\ בלגוסיגיו 2\ײ. ג2 ו422) 358 קזי/דיע םאלאראװסק' / ןןזןדשע אויפן ש^דל פון געײיםן <י\\<\ג\ \>. לײ\\י?<\ ב\ג ״וײמ לױזו״) זײ; י־ר איז נ׳י׳טס ראס ניאטע סיהװה ז״ן םיט :אט או; נייט 5ײע, עס א״ז דאם נײן ״:א8ר$ר*ם" — ,,ד\רג אל<\ ג<\פאר\ — ר\רג װפיזזה, ר\רג הערט, ר\רג וגורבה״. און אפ״לו פיז פארר-רן דעם קאנטאקט א,ין אפ־יו ד• פאר־ ׳עטענדעניש פ\ן דעם ארום, ב־ז — ״א\\ גר\י<\ \\טסי וײ\ רטר נעועװל אר\ג\ דיר, או\ רוי<ז דאנו לאכ\ פו\ וזײלער, א\ן נאג רויסיער רי?ײסי אויג רײ\ האלו — לעב\ נזײננז״ — אוון וואס ביי עםעצן וראיט :יעיןיענט אריםזען װי נע״.׳;־׳״, װ ייטעראר״עען־ פרץ, איז בײ רײװיקן אכיח. ריױױק איז פארב־ס; און עקיטנותדיק װי אײנער, װאם טראנט פייער אין א ראגד פגן נרזיסע קיערט,; — און אן דעם איז אומקום. און אײביק איז אזוי. עכטע דיבטעױ ׳נזדײב; דאפ ייד פון זײעד יצעבן און טראנן זײער ריד אין ד• צײן, װ• ורעיף, א\ן זײער ייד איז עניעך ־רו זייעד י־עבן, װ■ איך ־לײ׳ען דאם בוך בסדר אין .יוע׳א נאך םן הסתם ני׳צוט אזיי ניך אויפהער;. יײװיקס ב־ך ״נ־יע יידעד״ איז דיעד עבא פ־; א׳יינדעד צ־־ט, ם׳איז ׳ובזדױתד־קיע-־ קאבי־ — און .׳:.׳־ף דעם :רדזאימען פאן גרו־- בע ק־עננזאצן: ליכסייעב אלוביערװילינײסי. בלוסירורפוסויןןייגו, פארבסיע ריעוןןײסו. ט׳א־ז דעד תהום צװ־יען ה־ד־־.־ יעקעדטן און ד׳ער־ ב־■ ׳.׳א־. און א־ן דעם תהעם א־ז א״םנעװאקסן יײװ־קם פ־ינ־ צװײ טי־אפן ײאסער. אזו־ א־ז :ועורען ־עסענ־ן —דעד צאדט־ער בויינאן, ר־עדםאג־ טא<ו — דע>־ ב׳יטערהןר צויהכ׳ע־סניק, און האם צעטי יזען?אגג און א־עונניער װעדן מ־מ נאך א סך נעםען. און איזוי זרעט ־טטעםד־ק זײן. ״איך גלץיב אי\ וזײלי?\ אי\ װײ\ בארוך ארונוגײץ אויך רער װעלסי א\ ארענואץ װיסי רויסיבר בארר או\ \ז\יכ\ ראר\ ג\\> או\ אלז באנצוװורץ װיװ װײ\ װלװריעץ נגװזאץ״. ע□ ק׳ען זיך דאכטן, איז דאס א־יז םיסםייע.?ײװיק איז אבער מ״קן־װײט פון דער מיסט׳ק, וואס ׳עפאנט אײן אן עםקאדרא; הימ־ י׳־נזע;ײסט־עד או׳ף ׳סלעפן א ייטעראר״טן רײטװאנן, איױויקס ם־סטיק שסייט תארט בײ דעם כיענמשן, בײ די תהזםען פזן זײן ,ױעזן, װ.ו ם׳א׳ז ׳דא אכזרױתדיק״ט און באוסדודיסטיקיײ^ ״הנאה פון וױ״טון און פיקיקן״ און פאראט. בײ די דאזיקע תהוביען ביײבט איױױק יסטײן נ־־עט סיט מים־ טי׳נין זוכן די אין־סוםן, נאר סיט יעא־פן װילן און םיס פי־כט — װ־ עד דאנסאלײן: ״טראגן אונזזעד נ־ערײטיע״־טן פײן און אנ׳דעריײגן צר ד־ פיס שון ניעגס׳ט]". יעד ז.ובט אי־ן זיך ד־ אנט־טעזע םון דז&ם, װאס ־עם יע־עקט איים און װאס עד ׳האםט. :יעוױם איז לײעויק רער דיםק־עטער דיכטער, װאם דערט מיט פאדמאכטן מױי, קאחנ אויפן װארט און פריעצ־ז, םעין מוז זיך סוט צוהערן צו זײן װארט. יע,העם װארט האט בײ אים א פארמיפוננ א ״עאטן. יײװיק איז ג״עט ױעןד וזעװאלזוצ־יאגעדעד אויםשרײער, אבער דער תוך פון ז״ן צוונאננ צו םענסטן איז א מאנענד־קער, אן אויפאדערנדיקעד צ.ו פערזעניעכ־ער דערםארוכ:, צו טאט. אין צ־קי ל־דעד װענן ראטכםארבאנד קוסט יײוױק :ךײך, .ןן• ןיין יעטײ־ :יעד איז, מיטן ׳נזארך פין זײן נעעויסן און יעטעיט פ־יעסט: ״ניסיװ גוװ אױ אװעור זיוװגוץ אויג א גרײװ\ װאלצײװ, \אג <\רגנ\ר אױ \ינ<וװ א\גיר\ ג<\ב<\\װסוװ\ ברויװ״. יײ׳וױק :ערעגסמ יעסיענדיק, אז םען םוז ״איײן זיך אניידער־ אײנן װארטן אויפן אקעד״, א־ן איע ז״ניע ייק־עד חזרט זיך איבער אן לעבע־ דא־יעב איץ צעיםנײדן מיט זײן ״חיפדיקן״ בל־ק אען דערזען דע׳ם אמת, דעם אמת פון כ־יענטיב־־עבע טואוננען. און ס׳העכעדמ ז־ך בײ א־ם כסדד ד־ נאמע פון לײדכ־טאפטיעכן זוכן ד־עם דאז־קן אטת, ס׳נ״ס א־בער סון א־ן '־ך ״ארײננעזױנ־ענ־עם נעװ־ין״ ב־ז דעם אכזרױתדיקסטן אויסנע׳נור״: ״פופאלװ, װא?ו עופאלװ, װא?.״■ און האקן דאדף די האק איבע׳ר א,ונזע.־*ע ס־אריציעס, איבעד איו׳נ־ דערע עט״עע באנר־פן, איבעי או׳נזעי־יע קאנאניזירטיע אמתן — איבעד אונדעדע לעבינס. און ליױויק יקומט און מאנט אומבדחמנות־ דיקײט, אלע קנופן דארף מען אפקנ־פן. חער נאנצער נוסח פון ליױױקם יעדײבן איז אן אקטױױזירנ־ ד־קיעד, אן אנריעסױועד: ״עופאלװ, האע.״׳ עס איז דער נוסה פון אונזע־ צײט. אלץ נײט אונטערן צ־יכן פון סאםף און פון: ״פופאלװ, װאנןו״ וױיי?ײװיס יטרײבט ני׳עט סתם, — :אר ער ענטפערט — כל״ך װי אײב־ק זאל ער זײן פון עמעצן א סעפרעגטיער, און ער ענטפיערט אויפר־כטיק, אן פוארבאהארט... אײוױק קען נ״טט ענטפערן סחם, אפזאנן זײנעם א פערדעגלעכן אמת, ער א־ז דיעד דייבטעד, דער םיף־אײננעװארצלט־עי אין דהעד קדלטור און ט־אר־צ־ע פון פאלס, עד טחאנט ״תנוע׳ות א>ין גורל סון ראסע״. א״׳ן אי־ע װירעד׳טפרובן, װאם קוםען אויף,;עפינען בײ לייװיקן אן א סך־קאנטיסע אפיטפ־גלוננ, װערן פארטיפט חורך דער אײנסעװארצלטקײט אין די ״תנועות און נורל פון ׳דאסע״. דורך א־ם עסטפערט א קויטור״רו׳טה, װאם ליױויק טראנמ ם־ט א נר,ױםער און אפנזד ט־אני׳טסטער פאראנטװאחטלעיבקײט, און דע׳־פאר טריעפט בײ אי׳ם (אין ד■ ק׳דיעד סון פערטן צ־קי), אז עד װערט נ״טמ טדײ זיך אי״ן, א תפייהדיקיע וױיכפײמ, עד יטמײביט צו דעד האנט פון תפיסה־װעכטער, װאס יטיאנס״. עס קען זיך דאכטן, עס יטםעקט נויט ק־יסטלעוכער, אדיע־ פארפרומטער י־ד״טע־ הײליקײט, אבער יײזו״קם הײאיקייט איז דאך ני׳טט די, װאס צימ זיך איע וריייע צו א ט־אפן װאסעד אוף װא׳טן ד• הענט — ם׳איז חי הײליקײט, װאס בי׳־ענט, און יטװענקט אפ מיט ביוט. אוינזוער צײטלעבט ל״װ־ק איביער דאיט, אננעצז־נן ב-זן העכסטן אויפתעד דער מאטױו: ״איך ,ױאלט נ״טט װעדן פאז־מײדן ם׳םזי פון די, װאס זענען מיט נעזאגנ :ענאננען צ׳ום יטײט־ער איון ״ענע, װאס מיט עקסטאז זיך אפגענעבן צו דער תליה״. דאס פויעד מוז ער צונו־פיטארן מיט זײנע העגט. א׳זא בא־ האנדיויננ סון דער ראי פון רעס מענס׳טן איז זײ־ער, זײ־ער װײט פון הימל־טעד מיםטיק אזן ׳טמײס זײער נאיענט פון עדד״ט׳ן קאמף. עס איז אן אומז־ן, װאס ליױויק װעחט מאקיעמםט וױ א ױעי א׳קציאנער. װען אױף לײוױקס ׳טאפן וואלט פאין מער ייכס — װאיט ער אפיטר ני׳טט דארפן ײענן זיך זאנן א<ן מיט רעכמנ ,,סייאױ רא אגא ג<\\א\ג, װאנז איג \ױג א\ װ<\ו<ז<\ג <זי<ז פארנזאכסיץ װ\יל \ױג<\פאל\ צ\ ר<\ג <\גג, י צ\ \ײ\ א פאר<נ<<זא\צ\<\ר, גױ \ײ\ א ר<\ר\י<\ג<ז<זג אױ מיר ייטיפ אלט מאל באטערמ״. נדאד און א׳ויס׳־יכטיק. א.ון ער װענט א־־יע געיטעעני׳טן איױפן יטארף פון געוױםן, ער וזאט ני־טט מורא אפיטר בא־ן נע׳טרײ פ<ן ביוט, (ער איז נ״טט קײן וױיבהארציקיעד), :אר םא׳דן יטור־נן, װאם קומט או־ף דעמאיס, װען דאם נע׳טרײ איז ׳טוין שטיי גיעװארן. געפ־נט ז־ך ־טטעגד־ק זײן אמת;עבלוטיקט פון װירעד׳טופריובז און א׳ז חי יטטענדיס זיך אלײן אפיײקענען און או־פקומען אין אן אנדער גלגוי. און אויפן ײענ צו ד־עום אטת איז לײװיק יטסענדיק נ־ײט צו פאירבײמן עופאלעטן אױף פארװונדיקטע אקסייען. אז׳ו• טהאנט ע׳ד זײן לעבן אוון דײן ליד. און זײן ליד איז חעריבער א׳ו־סנעלײטיעדט סין פ״ן, חוסכ־ זיכטיק און טיף־פארסראכט. דאס איז די ׳טודה, א<ן אונטער רער ׳סורה ליגט לײװיקם טראגיק, זײן צו־יסארפער זען, זײן ׳נייטט קענען פארמאכן די אויגן אויף חער םינדסטער סרחה, זײן װײטער און •סטיעגד־קעד אםםילן דעם גרונס פון אקע טיםענ־שן — דעם טויט.