Literarishe bleter · 1932-06-03 · 23 (3.6.1932) · p. [Seite]

3 יןןי 1932 גסזײ-0261 3 גר. 50 ג-יגססר '$רב8גג עדײ/ 23 יד־בינלו־אריבזע ר—ףךץ^ךףך — א'?וסמדירכ \*־־ופטדירםני װאסשריפט פאר ־יטעדאפױד 1■ טןיאפמןראוןקונםט פארהאג 3.קקעצק*ן,וזארשע ' צ ה ק ליבססגשםײןן^&רין ײדישע קיגםטלעד אין גדויםעד גויט בראסע פנ־ימעד, פא׳־ביםעגע <*פן, צוזאמזמגעפדעסמע פו־סטן, מיט ■עסעביקע בריקן. א־ך חאב אראפנעראזט דעם קאפ, ׳צװער געװען צו סוקן א־ן די סדויע־יקע אװגן. — װאס דאר איך איײך זאנן? םיען דא׳־ױ עפעיס טון. אבעד װאס און װי אזו־>' ד־ רואיגע א־ז מ־ר אפיםד מיע־׳ באקאינט װי אײך. עם קוסט מיר או־ם צ.ו .־ע־ן די זערבע ״־ײד פון יעדן צוױיטן אדער דריטן ק״נםסרער. און םײן מייכונג איז נ״עט װ־בט־ע קרינע נ״ע פאריעראנן נעפ־ן א־ך נ״םט. ארץ א־ז *טו־ן געװארן א טויזנט מאר א־בעדגעחזרט. מען הערט ברויז װערט־עד. םען זעט נ־יעט קײן או־פטו. ם׳א־ז ערגער װי מ׳קאן יז־ך גאר פארשטעקן. די צוזאמעננעפרעםטע;דופקע האט ז־ך נעדװעז א דיד נעטון. — נאך עדגער?! עדנעד קען יעו־ן נ־ינ־ט זײן! מען האט א צ־־ט געיבװ־גן. ־עדער אײנער האט נעטראםט םאר ז־ך ארײן. מ־טאמאר האבן אר־ע אנגעהו־בן צו רעדן. מען האט זיך גע־ בײזעדט, באיעורד־קט, געפאכעס מיט די פיויםטן, געיט־פעט דורך די צײן. — א פאדײן, מיט פארז־צע־ם, קאמ־סעט;. װאם האבן זײ או־פגעסון? װו זענען זײ? גיעטאבם פאדזאמרוננען. גערעדט און גע־ רעדט... דאם האט נעקרונגען װ־ א ־עם״־־־ן פ״־ן א ־עפאט־יב רידר. — פארװאם שװײגט מען? װאם שװ״גט א־ר? — האט מען זיך ד־רעקט נעװענדט צו מיר. א־ד יםדײבט דאך ארס־קרען װעגן קו׳נפט־פדאברעמע;. דאם א־ז פונקט אזוי װ־בט־ק װ־ ד־ אינידערע פי־אברעמען. א רעבנס־פ־אניע. א־ד סוזט אדו־ם מ־טי לשון א־ן ארע צײטוננען, א־בער דעו־ גאנצ׳עיד ײד־יג״ער װיערט. זאר מען װ־םן רעם אםת װעגן אוניזערע פארזארנער. ד־ װערט מ־ינט ראך, אז די יגי־עע ײדן מיט די םײגע נעמען, װענן װערכיע מ־ען דעדצײרט אזוי פ־ל א־ן ד־ צײטוננען, סוען עפעס. שרײבם דיעם אמת װענן דעם צ־ניזם פון אונזערע באזארגע־. א־ר האט נ־יטט קײן רעבט צו שװײגן װענן דעד .גרו־סער גויט צװישן ד־ ײד־שע קדנםסרער. * יא, איך האב נישט קײן רעכס צו שװײנן. און נ־שט נאר איך, אויך אנדערע — ארע ״דישע ׳ס־ײבעד דארפן דאס פאריטטײן. יצרײבער און צ״סונגען דארפן מיטהערםן צז געפינען פאם־קע טענטשן ט־ט איניצ־אט־יװ, ענעדג־ע און מ־טרען צו העלפן די גויט־ אײדנד־קע ײדישע ק־נסטאער. סײן חוב איז איבערצונעבן פאר דעד עםנטרעכק״ט ד־ רײד און סעגות פון פארביטערטע קינסטיצער. ײד־שוע שרײבער און צײטרנגען ותלן שו־ן פארשטײן, װאם דערמ־ט צו טון. גזאופארואנו, וזאי 32פו. דער אורםגערעגטער ק־נסט־דעד, װאם האט מיך גאר־װאם נעד־ װעז באיגר־סט ם־ט אי פאחװורך, איז אוטבאדיגגט געדעבט. ער איז נ־שט א ט־פ פון מאגפארנאם, — ער א־ז א זײעד אד־ בעטזאמע׳־ ססוד־ע־מענטש. זײן נרעסטער פא״־נעניגן א־ז צו ז־צן בײ זיך אין אמעריע און אהבעמן. .הײנט א־ז ער אבער ארו־ס או־ױ דע.־ גאס. גישם נעקעגט מער או־םהארטן. געקומען או־םן מאגפאר־ כאם א פארצארנטער. אננ-עכאפט ס־ך םארן ארעם און אננעהו־בן אינטער&ערירן. צי איך װייס, װאס עס קוסט דא שאד, צ־ א־ך מ־ין, איז ם׳א־ז אזיו־ ריםטיק? צי דארף מען שוױיגן?... נעקענט האכ איך א־ם ם*־ א שװײיגנד־קן און פהוצר־נג האט ער זייך צערערט; — איר און עגרעכע צ׳ו אייך קוקן זיך צו און שוױינן. זעט איר דען נ־ישנ/ װאם עם ק־סט דא פא>־? אייר ורעט מ־ר בארד ענט־ פעדן, איז דאם איז גאנץ ינארסאל. אז עס איז שס־ענדיק אװי נעװען. קונסט און ק־נסטלער זענען שטענד־ק באנרייט פון גו־גג אזוי זאגן ארע, אזיוי סײנט רי נאנצע ותלנצ איך האב װעגן דעם גאר אן אנדערע סײגונג. — ותגן דעם קעגען גישט יזײן קײן םך מײגחגגען, — שאקר איך סיטן קאפ. — איר שאקלט צו. איר זײט אי״גשמ־מיק און שװײגט״ מען סאר גישס שוױיגן! איד וױיסט זי״ער .גוט, װאס עס ק־מט פאו־. סען הוננערט! איד הערמ גזע\ וזװגערסי... סע׳ן סארלירט די האםענוננ. און װעד װײסט, װי לאגנ סען קען אגהארמן... ותר זױיסס... ער האט מיך באטראכט מ־ט גראנצ־קע אוינן און נערעו־ט סיט װאס אםאר װאקםנדיקער איויםרעגוננ. — איר סוזט דעדצײרן דער ותרט, דעד ײדישער ותלט, זאר זײן... איר סוזט דערצײרן, אז סיר קענען סער גישט װארטן. ס׳איז נעקוסען א צײט, ותן סיד סוזן אדו־ס אויף די גאסן און דערצײרן תז־ן ד׳ודגנגיתד ותגן דער נרויסעד סויט אונזערער, ותגן דער שרעק־ דעכעד גויט, װאס הערשט צװישן די קינסטרעד אין פאריז. קינסט־ רעד סון אגדערע פערקעד ך״אבן נאך א האסענוננ. סען יותט זײ נישט פאדראזן. אבעד מיר, ײדן, װאס יוארן סיר טון? מיר זז&נען דאך אוטעטום סרעסדע. אםשו־ דערסאד קוקס סען או־ף אזגז װי אויף פװארגורם... זיין אויסרעגונג איז דערגאננען אזוי וױינ/ איז ער האט שוין נישט געקעגט דעדן. עד האט אגנעהויבן צו שריתן: — זאנט םיר, װאם איז געװארן סיסן םארײן נאן י״דישע קינסטרער אין פאריז? װאס האבן נעעגסםעדט די ײדן אויף דער אקציע ם\ן דעם םאר״ן? סען האס חאך געו־וםן, נעפאדע־ט. סען האט דאך געהאט פרענעד, סטאטוטן. װאס איז דערפון געזוא־ן? עם תנען צוגעקומען נאך קינסטרער. עס האט זיך נעשאפן א קרײנע גרופקע פון אויסנעמאטעדטע, נערװעזע געשטארסן סיט