Literarishe bleter · 1932-05-17 · 22 (17.5.1932) · p. Seite 353

ליגזסרןזריפוס מסװער וגס. 22 4 זײט 353 *3 טעאטער אװ קונםט ןןןן די דעגמע םעג װיקלזנן זיך פאניזנדער נז־ריעייקע׳&יינדעביע געידעעניידן זוין דעם ״די~ן אדנויסשן־נא־יין: סדאקוראר׳ פאליגיי׳ פאר־ •דלאסן דעפ לאקאד• א טייל פון דער אלםער פא־וואלסונג סיב ד.ארק ױווילער בי>מ יגסעדס א װידערשבאגד דעד ניי־באיםטיסנדער צייםוויי־ ד־קער פארװאלםונג• דערװײל זענען אלע פדר״נם־מיםגלידער אויםער זײער ה״ם• װען מי־ ש־ייבן די שוױה• דא־פ פא־קוסען דע־ *ו־ ואםענפאר׳ גערופן דורך דער צייטוו״ליקער פאי־ װאלםונג• וואם א פארלויף די געשעענישן װעלן װייטער אנעםען — װעלן די נאענםםטע בעג באװ״זן• ןןןן לודװיק זאץ װעט פא־ענדיקן זיינע גאםב־ שפילן זיין א 2 װאבן אדום• ןןןן בילי ארלע־ האב נישם די מעגלעבק״ב פא־דוזעגן אי־ע גאסבשפילן אין װארשע• ןןןן מאײס שװארץ איז אויפגעטראטן אין בעלגיע• אין לאנדאן טרעט ער אויף דעס 24׳ ״2׳ 20־םן םאי 1(1 אין ,*ענבראל״־טעאטער שפילט אלץ מרים ץאראלאװא. וןןן די גאסבשפילן פון דז־בוילוס נאטאנסאן זענען וװליב די געשעענישן און ארםיסטן־פאר״ן דערװייל אפגעשטעלט. (ןן דער ווארש• דראמ• טעאבער פון ״עליזעום״ (אנפ• מ• װייבערט( האב אין קרא־ע געגעבן ״פרנסה״ און ״אזעז״• די קראקעװער פרעסע רופט זיך אפ מיט באגייסטע־ונג װעגן די פאי־ שטעלונגען• סן די יידישע טעאטער־סםודיע אין לאדז האב אויפגעפירב אין נייעם לאדזער בעאטער ״םקא־ לא״ פרצעם אין ״פאליש אויף דער קייט״ און מענדעלעם ״מםעוח בניסין השלישי״• סיוואלט געװען א יושר׳ ווען די םםודיע קופט קיין װארשע אויף גאסםשפילן ןס בערטא גע־םבען איז אויפגעםראבן אין ווילנע אין ״מירעלע אפרת״• ןןןן נעלי קעםמאן שפילט אין ריגע• ןען די בודזשעב־קאםיםיע ביים לעטלענדישן סיים האט געתוטראבן די םובםידיע פארן ״דישן םעאטער• ןןןן אין קאװנע זענען אויפגעב־אטן מיט װארט־ קאנצע־םן די געװ• ארטיסטן פון דער ״װילנער טרופע״ עלמית און אזרא• דער ״װילנער״ יעקב װייםליץ האם געגעבן רעציטאציע־קאנצערטן אין בעלגיע. די ״ווילנערין״ םריס ארלעםקא םרעב אויף םיט ווארב־קאנדערםן אין ווארשע. — םיאיז באםח א סקאנדאל, וואס די אלע ״ווילנער״ פירן איזוט א לאחדים־ארבעב אנשטאט א געמיינ־ זאם םעאבער־לעבן1 ן(ן םיאיז אויפגעתװװמען א פראיעקט *ו שאפן אין בעלגיע א ״דישן קונםט־טעאבער• םיב א םטודיע ב״ם טעאטער• רעד&קם^ר נ ח מ ן ם י י ז י ל ליטעראסור אױ קול־^םור ןןןן חןר םשארמקאװער פרץ־פמרײן איז *:־־ געפרןזמן מייויכגוגעבן א ביך׳ זואס וועם *רונד נעמען ד*ס גאכצע ײדי״דע רעין אין :דכא־םקאװ *.־ן אסאל און אימ• ןןןן אין •סדיחור״ פרן צ• ק. פון דוב:*ןװ*פאכד פאר דער ײדײכער עכציקדןןפעדיע׳ געפיכם זיך איצם אין פןןריז ה. גידי׳כינסקי׳ װעלכער *ר• גאנזירם מן וןקגיע שא׳ר דער ײדיידעו ענצי־ קל*8עדיע. — אוגםערן שוןרזיץ םון 8ר#ש• מ קיזןל איז £#רגעקופען א יארן>םונג׳ אוין״ װעל־ :ער ה• גידי־םינסקי חאמ יעפערירם װעגן דעכ פלאן שון דער ענציקלאפעריע• :אך דיסקוסיע, אין װעלבעי־ סיה*בן זיך ב*םײליקפ: ר• קרײ־ גין׳ י. יעםרויקין׳ מ. יוןרבלום, א• דיזשור׳ דוןבין׳ ד״ר באנמלזעװסקי׳ ד• ־א^מוןרם׳?ו#־ 8יר>ן׳ מ• מענדעלסאן׳ פראש• קרוןל׳ איז בודסדאסן געװארן צום־עםן צו דער *קציע ש#־ דער עכצי־ קלאפעדיע• ןןן דער ב#ק#נמער העברעי־דעי י=י*י*ד=םעלעי ר״ר יעקב קלוןצקין, דעי הןיפצ־י־עיאקםוןי שון דעי ״ענציקלו>8ערימ ױאיקא״ אין דײבדצ איז וןלם געװוןרן 50 יאר• ןןןן אונםער דער רעדאקציע שון ד׳״ר י. םיסעי׳ ך״ד א. םא־םוןקוןװער׳ וןדעקסאגדע־ האהמקא דע־דוײנם אין דער סוילײםע־• •=8ל8ד א גרויס װעיק• ןןן ״לים• בלעםעי״ האבן באקומען די אי״ן־ פא־שפיײםונג פא־־ 6וידן שון איידי?״׳ װאכנ־ *ד־יסם שון דעי ײד• קולםו־־געזע־םאשם אין אמעײקע• אחדינ״ זוםעלם זיך אלס אוישגאבע ״אוישצונעמען אלע 8־אבלעכזען שון ײדישן סוך ציאדן׳ נאציאנאלן און קולםור־לעבן אין אםע־ ייקע אין ליבם שון ו4־יפהארמז דאמ נאציאנא־ע ײדײג׳ע לעבן און שון די סאציאלע דעידײזונגכ־ אידעאלן שון דער מענבדדהײמ״. א דער ״פא־יזער הײנם״ האב איג#:יזײכ צום ער׳סםן פאד אין 8א־יז א ביליקן חוד׳ג פארן דײסן בוך- 1ש אין ריגע איז דעײציגען אן ״אילוםםריר־ םער םירער דורך דעםלוןנד״׳ צוזאמענגעםםעדכ *ון י• מארײן׳ אונטער דער רעדאקציע פון ד״ר א• בילממן׳ וןרויסגעגעבן פון ״דײםן ליםע־אמן־ דעם יגדםן אפריל איז פארגעקומען אין בועכאס־אײרעס דער שײערלעבער פרוןקדאמירונגם־ מקם פון דעד *קציע סארן ײד• וויסנם• אינסםי־ םום׳ װאס זלמן רײזען סירם אן אין ןןרגענמיגע. וסו א• פמאםקין גיט וןרויס א באנד לידער ״און אזוי וועם נייכם זײן״• ווןן צוליב א *צם־ײק פון די זעצער און סים־ #רבעםער דערםנען נײםם זיגמ 10 פעג דער ״חײגם׳/ ״הײגםיקע נײעס״׳ ״װעלט־׳ס6יגל״. ןןןן די ״נאװע סלוןװון״׳ די װוןרשעװער ״דײצ־ 8וילישע םוןג־צײטונג הוןם צוריק מימ # 3 װ*כן אויפגעחערם צו דערשײנען• זי האם סא־ די 8 חדשיס סון איר דערשײנען געברמכם א דע־ סיצים *ון איבער חונדערם סוסציק םויזנם גילדן. ןןןן םידערשײנם אינגיכן אין װוןרשע מ נײ נוך סון ו4 >לסי—׳פסיט זיך און םים #נדערע״. אן יײ דער עסענונג פונם קוןנגרעכ סון די פען־קלובן איןבודספעשם איז פאיגעקוסען א שארסער װעיםעי-אויסמייש צװישן דעם אימון־ ליעכישן שריפםשםעלעי מארינעםי און דעם דרא־ סאכורג עדנסמ םוןלער■ מארינעםי האם גערעדב װעגן דער איצםיקער איםאריע׳ און ם#לע־ י׳אמ געסאבם קעגן דעם פאשיזם שאיזע *ויס־ופן אויסן צװײפן םוןג האם פעליקם םאלםען געהאלמן א לעדע׳ אין װעדבער ער האם זיך א&געשםערמ דעױיןי, דז דער שיײיער קוןן נישם בלײין גלײסגילמיק צו פאלימיק• םארער ד.#ם אין זײן רעדק צװישן אנדערן געזאגם: אי־ זוןגמ׳ אז איך בין נישם טאקםעול. װען די די*ר#מאבן װאלפן אביסל געווען םן>קםלו>ז׳ װוולם אײרוןסע גא־ אכדערש אויסגעזען. — במןלערן הוןבן אונמער־ געהאלםן דער שװײצארישער דיבםער דזשול רון־ סען און דעי דײםשער דיכםער סיןןםר פלאם.— דער טען־קלוב מוז און װעפ ארוןי סון דעם הויכן •ארנאס און זיך אינםערעסירן מים דער הא־יעד װירקלעכקײם! ן* אוין* זונםיק׳ דעם 22־־םן מאי איז בא־ שםיסם געװ*רן אין ניו־יארק די פײערונג סון םלום־עליכמס 16־םן יןןרצײט׳ אײנגע#רדנם דורך דער ײד. קולםזר־געזעלשאטם נײ דער באםײ־ ליקונג פון 9 רײ שריפפשםעלער אזן וןרטיסמן. 8רץ הירשבײן װעם ה#לםן א רעצערוןט װעגן שלום־עליכמס הומוןר• ןןנ דער ערשכזער :וסער ״ײדיש״׳ װאס איז וןקארשט ןןגגעקוםען פון נױ־יארק׳ איז פול גע־ םאקם סיט ארםיקלען׳ ון•הא:דלונגעז< לידע־׳ דערצײלונגען׳ נ*מיצן. ןןן אין ל#דז אין דעס נײ־אויסגעבויםן םע־ אםער ״סק¥ל8״ איז פארגעקוסען 9 פארשכערונג אין דער אויסםירונג פון די שילער *ון די שולן אויםן ג*מען *ון י• ל. פײז *י״ז ב• גאראנאװ. ן* י. וןסאםאשו גרײם איצם צום דרוק 9 גײ פוך א♦ ג• ״ײדיש״• סיקזסב א־ײן * קלײנער ראמאן פון א חונדערם ז״מן׳ געשריבן אינפ רעגגסבורגער דיאלעקם פזן א 400 יאר צוריק• סיגײען אויך ארײן אין בוך עםלעכע עסײען װענן די בויער סון ײדיש• ןןןן אין סארלאג ב• קלעצקין װערן איצמ גע־ זעצם עםלעבע גײע בענדער סון ױנח ראזענ־ פיעדד• ביז אהער זענען דערשינען דרײ בענדע־ ם/ױערן אין לוי;* זון זומעי דערשײגען נאך 5 בענדער. וונ צום 30־טן יארצײס פון דעס ײדישן א־■ בעםער־קעמ*ער און מארםירער הירש לעקערם איז אין נױ־יארקער ײדישן קולםור־הויז אײנגע־ ארדנם געװארן דורך דער ייד• ק. ג. אן אװנם. ס*יז געהאלמן געװאח א סארםראג װעגן ה• זעקעים אזן ם״זענען געלײענם געװארן אויכ־ צוגן פון קינסמלערישע װערק׳ אין װעלכע חי־ש ־עקערם װערם גדיילדערם. ן$ דעם ערשםן פריז םון 200 דאלאר׳ װאס כהאם באשםיםם די געז• ״הײםישער ווינקל״ פאר א נײ ײדיש בוך אין אםעריקע׳ האם באקו־ מען ח• לײװיק סאר זײן בוך ״צײע לידער״•