Literarishe bleter · 1932-05-17 · 22 (17.5.1932) · p. Seite 348

לױז(וראו־ױסט ביעוזער ג\גז. 11 (^42.) ׳ײי• ׳׳־ס 348 ליסעראטור, זענען נעיזעםז איז זייערע ה״מען און תןובן נעטראבם װענן א באנקעט, וואם איז אראנדשירט ל׳כבוד זיי און צוליב זיי, נןיר אין זיי אציין ׳ה$ט סען פארנעםן... זענען די אטתע מוזותנים נאר בײ דער שמחה נײםט געװען... און נאר א קולטור־נעשעעניש — שוין א פאויטױוע — איז די דעדשײנמנ סונם װאכנבלאט ״יידיש׳/ וועום די קולטור־נעזעל־ שאםס הויבט אן ארויסצונעבן. רעד עדשמער נומער דערשײנט דעם 7־טן םאי. דאם איז באמת א נרויסער קואטור־ױם־טוב. מיר בויטישן זיך דא זײער שסארק אין אן אומאפהענניקער שר־פט, ײאס זאא ר־עאגירן אויר די דערשײנוננען פון אונזער צעבן, נישט זײענדיק באא״נפלוסט פון זײטיקע װירקוננען, םון פארט״ען און קלייזלעך. הצואי אויױ אאנגע יארן! נױ־יארק, 6־זטן מאי 1932 . צום סוױ װי5 איר דעחםאנען נאך א פאר קוגטור־״נעשעעגישן״ און דערסיט פאדענדיקן סיין בריװ. איד װיצ דערכואנען יעם באנ־ קעט, װאס דער י. ל. פר׳ז שרײבער־פאדײן האט אײננעאדדנט אין א נרויסארטיקן האטעל *צכבוד ״50 יאד ײדישע פדעסע אין אזמעו־ייןע״. איז דאם נעװען א באנקעט פון זײער חשובע מענטשן, אבער װעלכע שייבות א סד פון די באטײאיקטע ח*בן צז דעד ײדישעד פרעםע, — װײס עד הױם קײנער נישט, אפיאו נישט די, װאם האבן דעם באנקעט אראנזשירט... עם זעעגן םפיטשעם נעהאילטן נעװאדן אויף ענגקיש און אײניקע פראפעםארן האבן אפיאו צונענעבן, אז זיי האאטן פון ײדיש. פון ײדישער פ־עםע א. א. װ. די ײדישע שריפטשטעלער, ידי אבזתע שאפער פון דעד יידישער װאם פאד א ײדיש װעדמ עס דאדח פדעםידט װעדז* אנקעטע צהישז די לײענעד םון די ״ליטעדאדישע מלעםונד״ אין די ײדישע בוכהאנדארננען — קײן באװענוננ. ידער ק״נםטרער איז פארצװײפצט, ער חאט אננעװוידן דעם אנהאלט און אינחאילט פאר שאםן. דער עקאנאמ־שער קריזים בדעננט אום פאזיציע נא,־ פאזיצייע, און ראס שדעקצעיכםטע א־ז, װאם די הענט האבן זיך בײ אלעמען אדאפגעלאזט. מוז ניען דעריבער אויסנוצן יערע מעגאעכ־ קײט אויפצוםונטערן, באלעבן, פאראינטערעסירן. דעד ײדישער לײענער, װאם האט א לעבעדיקע פא)־בינדוננ םיכ דעם ײדישן שאפן, דארח זיך פאדאי׳נטערעםידן מיט דער פדעמיע־ פארטײלוננ. זאל עד ארויםזאגן זײן מײנוננ, װאס פאר א ײדיש װעדק פון די, װאם זענען נעשא&ן נעװארן די לעצמע פינױ יאר דורך ר• ײדישע שרײבעד א־ן פוילן, פאדדינט סדעמירמ צו װערן. מיט װאם פאר א מאס דאנרף מען צחנײן? ראם װערק דארף זײן קדדם״בל קינסטלעדיש. עס דארף ז׳ך או״ך אויסטײלן סיט ד• פראגן און פראבלעמען, מיט װעלכע עם פאדניעסט זיך. ידאם יותרק דארף האבן אין זיך דעם;י״םט פין דער הײנטיקער צײט, דעם נעדאננ•1 סון רי ײרישע מאסן אין פוילן, זײערע לײזו־ז אנן שרײדן. בקיצנר, ע׳ם דארף ׳זײן דאס װע׳רק, יװאס קאן נעשטעלט יװערן אלס סוםטער פאר ׳ד• ױננע, פאר די אגפאננעד: אט זעט, אזוי דארף םען שדײבן! און אויך א דעחמאנונ נפאר ידעם יידײשן לעזעד: נאט, זעט, סא־ א װעדק מ־ר פארסאנן! מיד חופן דע־יבער אונזערע לעדער זיך ארויםזאגן אין די ״ליטערארישע בלעטער״: װאם פאד א ײדיש בעלעטריםטיש און זױסנשאםטלעך װערק דאירפן פרעמידט ותרן דורך דעד זשורי בײ רער װא׳־שעװער קהלזז? די ענטפערן דארםן:עגעבן ותדן קורצע: אנרופן ראפ ותדק און צונעבן דערבײ א קורצע מאטױױדוננ אין עטלעבע נעצײלטע שורות (נישט מער װי 10 שורנת). דערבײ טוזן רי תשוםות גענעבן יותרן לויט דיבאדיננונגען װאם זענען באשטיממ געװארן דוידך דער זשורױ פרעסידמ קאן װע׳־ן א ײדיש װערק פון א ײדישן קינםמלער אין פו״לן, װאם אױ דערשינען רי לעצטע םינף יאר (בײ א בעלעטריסטיש ותרק) א״ין ר■ ־עצטע צען יאר (בײ א וױסנשאפטלעך ותרק). די תשובות ותלן נעדרוקט זײן אין רי ״ליט. בלעטער״. צר ארכזערע פדײכט וױזוסי גזוסתסו אויך רי ארמ װאסוזוריעלע פױװורױןײסױ, וזאב\ וזיר באמ\לאנז\.• רי ״ליסי. בלנוסיזור״. װי בױ איבסי, רזוגולזור ארוױזגנוב\. אבזור די פרײוסי פו\ ײדיבו\ װארסי דארפ\ אװז ביױזילבייל וײ\. יזורזור וײ־בװזוטוװוװזור אבאונװפ אױ פאר א\ו\ א געװױגז. ופװ װזיפ בו ואװלע\ אבאװװסױ פאר די ״לױז. בלפװער״. ־ לײגװ גױנוװ אפ אויף פוװמװמר, אויף װארג\. װ\װ פװ עזוי\ װײוװו ״ליװעראריסװו בלנוװננר״ ײי באקאנט חאמ רי װארשעותר י״ד־שער קהלה באשטימט א פרעס־ע םון צוױי טוױנט גילדן פאר דעם בעסטן בערעטריסמ-שן ותדק און פאר דעם בעסטן װיםנשאפטלעבן וועדק אין דעד יידישעד שפדאיך. עם איז אוו־םגעקל״בן נעװאדן א זשורי, אין װעלבע־ עם גיתן ארײן פאדשטיתר םון דעד קחלת, פען־קלוב, ײדישן װיםנ־ שאםטרעכן אינםטיטוט און ליטעדאטן־פארײן. דאם בערעט־יסטישע ותרק דארף זײן נעשר־בן ידויח־ א ײדישן שרי״בער אין פוילן און דערשינען די לעצטע םיינף ־א־, א׳ין דאם װיסנשא&טרעםע װעירק דאדף זײן םאדפאםט דודך א ײדישן װיסנשאפטלעד א־ן פוילן און דעדשינען די ־עצטע צען ־אר. פרעמיעס ותירן :עגעבן פאר בא־ שטיסטע װערק. דערבײ איז םפעציעל אונמעדנעשטראכן נעװאר;, אז בײם פרעםירן א שדײבער װערט נענומען אין אכט בלױז דער קינםט־ לעד״שער און וױםנשאפטלעכעד מאמענט פון ותדק און באין־אופו נישט ד• סאטעיריערע לאגע פונם מחבר. פאנדן צו שט־צן :ויט־ בארעדסטיקע שר״פטשטערעיד זענען דא באזונרעד ב״ דעע קהלה און ליטעראטן־פארײן. .אט דאס זענען די ריבטלינתס, ב״ װעלבע ד• מיטנר־דעד פו; רער ושורי דארפן זיך האלטן בײם באשטימען די פדעמיעם פאד רי בעםטע יידישע ותדק. עם איז קלאד, אז װי בײ דאס רוב פרעמיעם אזוי אױך בײ אונזער פרעמ־ע;ײט נ״שט אזוי אין דעד עצם סומע, װאם דער פרעמ־דטער ײעט באקוסען, — און בפדט אין אחנזעד פאל, ותן די סומע פון דעו־ פדעמיע א־ז זײער א נידעריקע, — נאר א־ן דעיר או־םצײכענוגג, אין דעם, ײאס דאם נענעבעבע ותירק פ־ן דעם און דעס מחבר באקוסט די אלנעטײנע אנעדקענונכ. עם אייז װ־בט־ק רעריבער, אז ידי פראגע װאם פאד א װערק א־ז ,־אױ פרעמידט צו ותרן, זאל פאדאינטערעס־רן װאם־בד״טע־־ע קדײזן פדן רער ײדי־ שער נעדעלשאפט. עס איז דעריבער א וױכם־קע אויפנאבע — דעיד־ װעקן אן אינטעדעם בײם אקטױון ײדישן לײענעד צו ד• אדבעטן פון דער זשורי, צוציען װאם מער אויפמערקזאמקײט צ,ו ד• בא־ שלוםן פון די זשודי־מיטגלירעד. דערמיט אלײן ותט אוסגעהויער װאקםן דעד אנתן פון דער פרעמ־ע, און דע־ דעואנאנם פין ד• באשלוסן װעט זײן;דעסער, ברײטער. און װען עם װעלן;עיוענדט זײן װאס־מער בליקן צו די דשוריי־באראטוננען, װעט ממייא גיעסער װערן די אחרױת, װאם יעדעד אײנער פון די זשודי־מיטנל־דער ותמ פילן אויף זיך בײ די ארבעסן אין דעד זשורי. עם א״ז איצט ביז גאר װיכטיק א׳־ייסצופירן דעם י־דישן ל״ענער פון זײן נלײכנילט״קײט און אפנעלאזנקי״ט. שוין לאננ, דובט זיזך, האט :ישט נעהעו־שט איזא קאלטקײט צו רער ־ידיש־נר לי־ טעראטור, אזא אינדי׳פערענטיזם צו רי ״דישע שאפ־וננען. וױ ארע פעדעם צוױשן דעו־ ײדישער שאםנד־קער ליטעראטור מיט זעם יידישן לעזעד װאלטן געווען איבערנעריםן. אין די ײדישע ביבליאטעקן קלאגט מען זיך, אז עס א־ז אננעװױדן דעד לעבעדיקער קאנשאקט צװישן דעם ליתנער א<ן דעם ײדישן בוך. אין די פארלאנן איז טויט,