Literarishe bleter · 1932-05-20 · 21 (20.5.1932) · p. Seite 334

< ליפנװ־אריפופ בלמססו ו\ס. \2 וס42.) שסעטצ האבן טתים >> װיזימ נעמאכט א\ן נעיצןמט גאך זיך די װ״סע תבריכים און זייער םתימדיסן אומעט. :אר פון װייטנס, אי״דער םיר זעגען צ\ דער אבסניה צונע־ פארן, און דאס סיינט צו טיין באגאייסערינס שטוב, ה$ב איך דער־ זען, װי צװיי באװאקסענע יידן שטי״ען חורטן אין דחויםן און שניידן ברעטאעך... או־ױ טארנן םארנאבט בין איך אפנעפ$רן. איך בין פארן בארן געשטאנען און מיט א קאעמעינד״ק תארץ און פ־ט א וױיט־קדיי. בענהיצאפט אט די שטוב באטהאכט... װי אאננ עדשט, דאכט זיך, א־ז דא אזוי םרי״אעך געװען?... װי אאננ ערשט, האט דא •עדעס וױנקעאע נעהיאכט און נעקאוכנוען מיט אעבן און אוסט... איך האב דאך אט די שטוב אין סאמע םריאיננ געטראםן, װען איך בין ראס ער־עטע מאא אהינצו פאדםא׳־ן... םיער טיידאעך, איי׳נע שענער, איינע מיאוסעד, נא.־ אאע ױננ, אעבעדי^ שװיטשענדיק און טאנצנ־ דיק... און די מוטער אאיין, ײאס האט אזוי טיאד מיט םיידאעך גע־ שאטן, איז נאך םארהעאטניסמעסיק א נאנץ ױננע געװען, וױען איך בין דאס ערשטע מאא אין אט דעם ריויז םארםארן... םאר מיעע או־נן איז פארביינעגאננען א אעבן און ס׳איז נעבאיבן א פיםטער האא. עס תאט זיך אין דער שטוב נעשפירט יענער אוסעט, ױי מ׳קוקט אדיין איז אן אאטן, אויסנעפויטאן, אויסנעהויאטן בוים... א פוסטער אומעט האט זיך אין שטוב צעאייגט, און איך האב נע־ טראכט, װער וױים, אפש.־ װען א־ך װעא א אעצטן מאא קומען, װעא איך שוין דעם אאמן אויך נישט טרעםן... ער איז געזעםן אויױ א קאיין בענקעאע און דורך בריאן, װאס האבן גענאאנצמ מיט אומעט, מיט אי״נזאמקייט און עאטער, האט עד אריינכעקוקט אין ספר א״וב און פונקט װי איך האב צוריק פיט יא׳־ן ניעזען אין אים דעם שטאאצן באאעבאם, סאן און םאטעד, אזוי פארקעדט האט ער איצט אויסגעזען... ער האט אויסנעזען באאעבאם סון אוסעט און פיםטקײט אין שמוב. איך האב אויך נעקוקמ אויױ דער טאכטער, װאם איז נעזעסן נעבן א־ם, נעקוקט אויױ איר און, דאכט מיר, איר נעהאט עפעם צו זאנן, נאר נישמ נעײוסט װאס... עפעס האמ מיר באננ נעסון, עפעם תאט סיר \ױי נעמון, קוקנדיק אויױ איד. איך האב מיר אבער נישט נעקענט אפ־ נעבן קיין ׳־עכענונ:, װאס דאס איז אזעלכעס... איך האב נעהאט דעם א״נדי־וק, אז צוזאמען מיט דעם דיויז איז עםעס ביי סיר אויך אװעק און פארשװונדן אזעככעם, װאם װעט זיך מיר שוין ק־ינמאל נישט אזמקערן... איך בין שסום־שװיינגדיק נעשטאכען אנסקענן דעם פארל, װאס א״ז נעזעםן איינס נעבן דאם אגדערע אין שטיצ־שוױינן סון אבצות... איך האב נעװאצט זאגן דעם אעצטן ״זײ נעזונט״. איך האב אבער נעוװסט, אז זיי מיר ענטםערן מאדן נישט... איך האב נעװאצמ רריקן דער מײדצס האנט, וױיצ איך תאב געװוסט, אז סער װעא איך שוין די שװעצ םון דעם תויז נישט אריבערסרעמן, און װען אפיצו יא, װעצ איך זי דאך בטיצא נישט טרעםן. איך האב נעױאצט דורך איר זיך אפגעזעגענען נישט נאר מיט איר, גאר אויך םיט די דריי שוועםטעד, מיט וועצכע איך האב דא אין םארשידענע צייטן שעהן־צאכנ םארבראכמ. איך האב געײאצט דורך איר זיך אפנע־ זעגענען מיט דעד גאנצער שטוב און םיטן גאנצן ױנגטצעבן צעבן, װאם האט דא אין פארצויױ פי1 יאח נעבציט און איז פארשיװנדן נעװארן... — זײט נעיזונט! — האב איך אונטער רער נאז א םורטצ געטון. דער אצטער האט אויםגעתויבן די אויכן זײנע םון םםר, האט נישט נעענטפערט, נאר בצויז א שאקג נעטון מיטן קאפ און זי, פעסעכע, האט זיך פאמעקעכקע פון ארט אויפנעהױבן און מימ פא־ םעצעכע, שטיצע וױיכע זאקךטריט מיך גענאנגען באנלײטן, האט מיך צונעםירט צו דער טיר, און םיר זענען שמײן נעבציבן... איך ־אב געקוקט אויױ איר, זי אויױ סיר... איך וױצ איר עפעט זאנן און וױים נישט װאס... און זי, דאטט זיך, װארט אויױ עפעם, אבער אויױ װאם זי װארט, װײם איך אויך נישמ... זי קוקט מיט אוויפיצ טדויער אויױ מיד, און מימ עפעם נאך און נאך, און איך װײס נישט, וואם דאם איז... איך האכ איד די האנטכענעבן און זי שטארק־שטארק,נעדריקט און אגנעמעינריק די קצאמקע םון טיר, האב איך צו איר נעזאנט: — נײט, פעסעצע, גײט אװעק סון דער סיר. איר שטײמ בארורעם. איר קענט זיך נאך חציצה צוקילן... האבער האט ע־ נעהאט. האט ער אירויסגעשצעפט דאס זעקצ םיט האבער פון הינטער זיך און האט עם ארויםגעװארםן םײן באנצײ־ טערין אויױ די פיס, זאגנדיק דערביי: ו_ אין די פים זועט א״ך שוין קאויט ינישמ זיין. האבער װארעטמ זייער נוס. מײן ב^קאנטע האט אויױ סיר נעװארפן א דאנקבארן קוק, אזן אט דער קוק אירער איז מיר װי א װארעמעד ציבטיקער שסראצ טיױ אין האי,־צן ארײנגעפארן, האט פיך אויפגעמונטערט און דעד־ םרישט, אזױ אז איך האב מיך אויױ :אנצע צען יאר ױננער דער־ פיצס... און איך האב געסראכט: װאס הי״סט עס? דאס יעצבע מי״דצ... טא פארװאס זשע האב איך צו איר דעפאצט נא־נישט נעפ־צט?״. װער האט זיך דא נעענדערט: איך צ• זי? װאם האט איר רעפאצט עפעם אועצכעס :עפעצט, װאם האט מיך א&נעשטויסן פון איר, און יװאס איז א־ד פאר דער צײט אזעצבעם צונעקומען, װאם פארבאפט איצט דעם אטעם פײנעם... אמת, זי איז פאר דער צײט דײפער געװארן, נאר זי איז דאך שוין אויך דעמאצט ק״ן קינד נישט געװען... און דינ־מאנט האט זיך מיר אן א ױנגער בצום, װאס א טאנ צעבן איז פאר איד א :אנצע עפאבע, אוןזיהויבטאן צו שטעקן ערשט דעמאצט, װען זי רערנדײבמ ד• םוצע רײפקײט אידע, װען זי באקוסט די אטתע פאדבן אידע... יא, דאס זעלבע איז מיט איר געװען: זי איז שױין דעמאצט, צוריק מיט א דר״ יאר, געװען א שײן נדידעצע, ס׳האט איד אבעי נאך געפעצט דאם װײבצעכע, דער װײבצעכער רײץ... א פאירטיק בצימעצע אין דער פארב, אבעיר איר האבן נאך נעפעצט ד־ וױיבצעכע קאצירן... דעד װאקזאצ א־ז שוין נעבציבן װײט םון הינטן. פון םארנט שמיקער װאצד, שטיקער פעצד, עדטעדװ״ז דורכנעשניטן מיט צאננע טיפע שװארצע פאסן... ם׳איז נעװען הארבסמ־ק־שט־צ, האדבםטיק־ אומעטיק און וױנסעדד־ק־װײס... סון צײט צו צ״ט האט א פוינצ די צופט דודבנעשנימן און האט זיך מיס זײן שװארצקײט רעציעױ או״סנעטײצט צװישן נדױען ־יפצ און ױײסעד ערד. איך בין געזעםן הארם נעבן מײן שכנה און נעפיצט די װארעם־ קײט פון א־ר קערפע־. און דאס איז םיר געיװען אװי אנגענעם... עפעס זאנן. נאר די ײדן האבן זיך נעמאכס װי זײ זעען זי נישט, אזעצכעס, װאם זאצ איר געבן צו פיצן, אז איך בין נישם גצײב־ גיצטיק צו איר. ינאר דערמאנענדיק זיך, װי איך האב דע׳מאצט גע־ פראוועט צ־צנות מיס איר, האב איך קײן סוט נישט נעהאס איר אזעצכעם צו זאגן... — װאזפ זיצט איר אװי פארסראבמ? — האב איך בײ איר נעסרעגט. און גצײך, װי זי װאצט ארויםנעקוקט אויױ אזא נעצעננהײט, האט זי מיט פאדצוױיפצוננ געענטפערט: י— איך האב םירא, אז ע&עס איז גישט םרײצעך אין דעד־ היים... עפעם זאגט מיר דאס הארץ. — און אנװײזנדיק אויסן בא־ לעגאצע, האט זי צוגעגעבן: — איר תאט נעהערט, װי אזוי ער האט םיר נעענטםערט, װען איך האב אים נעסרעגט אויױ דער סאמען? איך תאב זי געפרװוט בארויקן. נאיר זי האט זיך גישט אונטער־ נענעבן. אנטקענן אונז איז אננעפאדן א םור םיט ״דן אײנגעהיצמ אין יטעפםענע טוציפעם, טיט תויכע אויםנעשמעצטע קעצנער, װי װענמ אריבער די קעפ. מיין שכנה האט יזיך שטײױ אײנגעקוקט אי ןאט די ײדישע פאדטוינען, האם זיך אויםנעבוינן װי וױיט זי האט נעקענט. זי האט, קעגטיק, געװאצמ, מ׳זאצ זי דערקענען און ס׳זאצ איר עפעס זאנן. נאר ד יײדן האבן זיך געםאכט װי זײ זעען זי נישמ, און װען פור טיט פור האבן זיך צעש״דט. האב איך געהערט, װי אײנער האט עפעם א זאג געסון און א צװײטער ־אט זיך אפ־ גערופן מיט א קרעכץ. ענדצעך זענען מיר אי ײננעפאידן אין שטעסצ אד״ן, אדער, בעםע־ נעזאנט, ארי״ננעפארן אין בראטע אד״ן... עס האבן זיך נצײר נעװארפן אין די אויגן דער קצײנשטעסצידיקעד אוסעמ, און רער שנײ, װאם איז געפאלן און צענאננען, האמ דעם אוסעט נאך :עדיכמער א\ן אײנדרוקפםוצער נעמאכט. הײזער טונקעצע םון ס״כטי קײט, אוטעט• ־נצאנציקע פענסמער, נאסע שװארצע דעבער און צעוױ״קטע קויכיעכט... וױ נישט װו זע:ען אויױ דער שװארצער בדאטע װײסע שניײפצעקן געצעגן, און :עדאכמ האט זיר, אז דעם