Literarishe bleter · 1932-05-20 · 21 (20.5.1932) · p. Seite 329

ײיט 329 װאם דער ים? א רויער, נמזט־*>רה*רטעוועטער הימא״. נײז, א ציטערדײמד ררימא, דדיטל םון איין״סוה. אי1 חירט אויפן, העט אדויח יטװים נאך שװיטא, צײאנדיס איערן עוױם םאמעלעך, מיט כותה: אלןי... פית... גיטא... שוױטט זיך, שװיסט זיך די אבנה. דןזנט צו איר די נאכט אויף א יזוא, װאם נישט סע רעדט, נאר טראכט: שא!... םדענט זי די אבנה: הא? זאגט צו איר די נאכט אייה א ױול, וואם נ״טט סע רעדט, ניעט טראכט, נאר דאכט: #תח שין! םרענט זי די אבנה: יואם? ורהין? זאנט צו איר רי ינאכט א־יף א ױול, װאס נישט סע דעדט, ניעט טראכט, ניעט ראבט, נאר װאכט: ע־׳ש־ש! ענטםערט די אבנה: העכער!״ הויך!.. איך היער דיך ניעט... נעמט די נאכט בייט יטטערן יני&ײען: העכער? העבער נאך װער םען דען טרײען?! לױזפראריטוע בלנוסיער וװז. ו2 ןס42.ן ױוטט צו םל״ען א ׳םפין און צוױשן ערד און וז״טל, לאננ און דין, ציט זי אויס א םארעם — לאזט זיוך גײן איויף אים די נאכט פהדים! און דער זיצפעדטעלער אויף איר סאפ פאלט, חלילה, נייטט אראפ. שײן? יאימען אפער הינט צו נײן און זײ נעםען כ״לן: — סאפ אין דר׳עדד! די םונצן נאכװאס טוינן? — װארסט א םא׳ז א״ר אין די או״נן! — ניט איר יזײען ׳נזטרױ ט״ט נרילן! — װאס־זשע וױלט איר, ה״נט? — םיר װיצן א״כטיױער זאל װערן, העאער! אאכייר זען וואס איז אין טעלער! איבעדן ים, איז די נאיכט א נוטע שטילע מאניע? — מן הסתם! וױ א מאטע איל בן־יחיד נעסט די נאבט א׳־ום דעם ים. און זי הערט ז״ך צו אים צו, און העדט זיך איין, און הערט. און דער ים, עי װאסםט — דער ים האס ויך :יארמערט: אלע זיבן יטים מיטאמאל. און די זיבן אויםנעטון םון צאל. ד״ד ש ל ם ה 3יק?/נ?קז(ועעפ די ײונדעדפאדע םאנגל םח זײן לעבן סײט; ס׳האט נעצונדן א האפערדיסע נצוסטוננ צו בויען - ם׳האט נעםעלט דער םלאסעד םון גײסט, װאם דארױ װוינען אין היכל; ם׳זענען שוין געװען תונגעריסע ׳ניפײזמאינערם און סארנע בדויט־ געבעדם, ם׳האט שו־ן נישט נעמאננלט אין נאנצן ט־אגספארט־ סאאפערנעצײנ פון פארטײ־רעדער און פארמיי־סוטשערם ־־ געםעלט האט אבער נאך דער נײםטיסער סאנסיאק םרנם שעפער־װעגװײזער, װאם װײסט דעם םון װאנען ארן אנט דעם וװהין; ם׳איז ״.װין נע־ ׳נ־טאנען אין ר״ און נליד דאם מרחמה־נרײטע םארס סון ריטעד און סוסנײער מיט אלע עךטסטע איבער טוױנט און איבעיר הונדערט — געװאהט האט מען נאר אויף דעם הא־ן״נ־אל פינם סימבאלײטן נעזאלבטן. מיר, די פ־אנהאפאט״ט כאא נישט סאכדיס־געיטטיסטע דעװא־ אוציאנערע סואטיו־־סאלדאטן, האבן אים דעם מם־נ״א, דעם פא־־ יסטײער סין זין און אוםזין םון אעבן, אים, דעם אומדויסן צערײצער א׳ן מיאדן באדו־סער, אויםן שיאד נע־ויבן און אים באי אונזער האר אויםגעירוםן. איון האבן נעראנסען־יסמאאסײט פין אינעװײניס און צעיױנ־עטע מאכט־חיה פון דרױםן ציגא נאך צינא םון אונזער סוים אויפנע־ שטעאטן ס־אטיר־בנין נעריםן, איז אויף די חורכות אין זײן;אנצן םארטיירעד־נאאנץ נעבאיבן שטײן דער אאיהו־יניטוא פונם טיניערגא־ װיצער מאנםארדן־סרוש. בליענדיק װארט איון סװאלנדיק־גר;עדאנק האבן זיך אין די םארװאדסנסטע שטעסאעך נעטראנן: ינטא־פו;; און אויסו־עכטוננ םאד ינילאםע; זײדן העמדל פאר ינ׳אסוננס־באנינען און פאנצער־סאײד פאר די, װאס ׳סטײען אין םיטן טאנ סון יצירה. אאיעור שט״נבארג אױ נייניטא םער, -- נעבאיכן אױ ד• בענסשאםמ;אך אן אליעזר ־סטײגבאדג. ד• םאראוירנסײט םון א דור, װאס אױ םאדיתוסט נע־וא־ן, װעאן די פאר־טטײן, װאם זענען נעװאקסן אין דער הײםעד פרין־װן. * י. א. פרץ און אאיעזד ־נמיינבא־נ. פו״ן דער ׳טטי־מ״נ׳ע־ אז־אער סוינם ײדישן םריען סיאטור־זומער אין פויאן; ־טטײנבארנ— ד■ שטירע טורקאטו־ב םונם םארשפעט־סטן סואטור־םריאיננ אין רוםעגיע. ס־ץ פזסײגסי א\יף צו ז״ן נרױםן וװנרער־סלי צו ״אויב נישט ...״און הנוך אױ נענאנגען מיט נאט; און ער אױ :ישט נע־וארן, ״װײא נאט האט אים צונענומען״. האט עםעץ געקענט צוטראכטן אן א־מםרעסיאנאנטערן, אמתערן טוסד־השכא צום אעבנס־טשא םינם נייםטיסן מענטיני, װי אמ דע־ פױעריש־ פיבי־טע־, אאמעדװאװי׳נ־־ענױותדיסער ביבא־זאץ? װער האט טיפער באנומען די רדאמאטי׳ניע ד״נאמיס פון ״גײן מיט נאמ״, װער האט יגאפער פארסואידט דאם טראניש־אידיאישע צזוײ מאא צוויי פון ״נישט װערן״ און ווער האט מיט אזא קינדערישער אומ־ שואדיסײט דודכנעשניטן ידעם מיםטישן סנופ סין דער םבה אן סבות םין ״צונעגומעין װערן סון נאט״, װי דעד נחבא אא הכאימדיקער, אנאנימעד שרייבעד םון דער װונדעראעכעד הנוך״נעשיכטע? אין יענעם װיגטיס־סאאטן ד־נסטיק םון א סארשפעטיסטן פרי־ אי:;. ווען אסםא צו אססא סון סרײנט־יתומים האבן זיך אין ה־יאיקן שװעיר געבײנן צו טראגן דעם אדון םון דעם ס־ומען, צאיטן מ־ט :אם־נײע־ װאם אױ :עװען אװונור און װעט זײן אלנװזנװנו אלינװר נננםײגבארג — האבן רי צערודערטע מחשבות, :עיאנטע סון די שטע־ כעדיקע טרויעד־אוינן סון םויזנטער אויה־נײערם, איבער ד• שניט־ רײםע פעאדער סון זי״נע משאים נעבאאנסעט און זיך פא־מאטערטע דערסאיבן ציו ־ענעם ם־םט״שן ״םון יענער זײט״־װיגקא, וױ טויט און לעבן מדײבן זײער איבשאםט־סאטאװעס. איך האב אבער סײן טרײסט גישט נעםונען און מיטן בח פון א אעבנםדודשט־סן דעם נעגזאעבן נעאעכטעד םארשאלטן אין נע־ בענטשט ט״ן ערדישן שכא, װאם האט זיך אין רי וױיען פון נ־שט באגרי״םן נעסאיט־טעט. * װארשע — צענאיאגע 1 און משערנאוױץ — גענדוצ־ 1. װאם פארא םאדנע און נ״כע א־בערחזרוננ סון נורא. אן אויםגערײפטער םערצ־סער איז דער אערער םון דער ״דישער שוא אין בעםאראבער שטעטא, קײן טשערנאװיץ נעסומען. םאאש געואנט: ״נעסומען״— אראפנעבראכט סון דער באנייסטעףטער ױגנט־בעגקשאםט םין רעם הײסא מעגטשן, װאם האט זיך םארמאםטן צו שאפן דעם :ײעם ײדיש־װעאטאעבן סואטור־שטאט אין רוםעגיע דער טדינה. ס׳אױ געװען ראם םיבערדיסע חראזשען םון א״דעאאאגיע — ם׳האט נעסעאט רי טראדיציע־פארװארצאטע סר״ד סון שעםעריש־