Literarishe bleter · 1932-05-20 · 21 (20.5.1932) · p. Seite 328

ריסיטל־אריטלז בלטסיסר \\\ז. \2 וס142 328 זײס דערבײ רער עכטער רזםישער זשעגי. שטײנבארג קערט זײער $םס איבער *צע א\נזערע אײננע־ בירגערטע פארשטעמננען און םירמ אונז א\ועק אויר גאכץ כײע דרבים. ער איז א ײדישער זשעגי: ער טראבט צו סה צמעצה וטה צסמוז, מה צפנים יוסה צאוזור. ער האס זיך רערנענטערט צו צאפןזנטענען אין רי עפישע א.ין פיצן>ז#ופישע סשרים (רי דאזיקע סשצים שטײנבארנמ זענען א נאנץ־ ןזריגינעצע ערשײנוגג אםיצו אין * דעם זעצטענעם זשאגר!) און אים אויך איבערגעװאקםן און אװעקנעגאנגען אויף דעם וועג, וווהין די ײרישע םװארן ה$בן אים נערופן: צום נרויסן סאציאלן פאסןזם. ז\ און צײטנוױיז וואכמ ער איננאנצן אפ פונם אנגעגעסענעם סיפ נישל. ער דערגענטערט זיך דעסאצט צום אוסייגטו סישצ, גישט װי םיר האבן אים אין די עזאפ־טרוקענישן אדער אין פעדערס סאטירעם, נאר װי אזוי ס׳האט באדארפט ווארשײננעך עקזיםטירן, אויב סען זאר אזדטײצן צוייט באוונדערע אויסררוקן װענן מש•:, װאם זענען פארבליבן. דאס אנטישע סשל האס װארשײגצעך נעיס־אנן רעם כא׳־אקטער פון א צעגענדארישער קאראבעצ, אזא סין אויסררזק װי ״וישא אה משרו״ (און ער האט פארנעסךאג; זײן מ׳שצ), אן אײסז־רוק, װאס באטײט באנ״םטערונג, טראנס, — װאװײזט, אז ראס םשצ איז נעװען א געביט, װאם האט זיך גענרעניצט מיט ״נבואה״. די דאזיקע משצים די דערתויבעגע, ווען רער ריכטעד סיט זיך אוים פונם אצטעגצעכן א>ין ניט זיך אפ מיט רי אײביםע ותרטן, זײ זענען פאדאן בײ אונזער אציעזר שטײנבארנ. עד פרװוט שוין דארמ די שצעסעד צו די םורות פונם זײן. עם װעצן דערפאר, די םשציס שטײנבארנס, צעחנען קצ״ן און נרוים די תורה פון לעבן און ידענקען טיף. עס װעט זיך םיט אים קװיקן ראם נאנצע פאצק. סען וועם שטאצצירן סיט אים, דעם פאצקס־שרײבער און קינםטצער. סרעסדע ותצן קוםען אים פארשן, און אים צוציב — אונז קענען. ״רבי״ דער ראב וייגע תצטידים, די םײגעצעך (אין שטײנבארגם ״מעשהצעך פון בראשית״). — דאם אײ, זאגט רער ראב. מען װאצס נעקעגט די פאראבוצע סיטן ״אײ״ באנוצן בגונע צום טשצ. - עם א-ז אײנם פון די עצסםסע זשאנרן. דער אגחויב איז א סך עצטער װי צימעראטור, ערטער וױ דאפ שרײבן... האם משצ איז רערםאר א — ״זעקטעגער זשאגר״, נישט ווײצ שרײבער פרװון זעיהטן צו שר״בן משצים — סען האט שוין רװקא :עפדװוט אין ארע ריטעראטורן צו שריען א סך און אויך ב״ אוגז. די זעצטנהייט לינט אין בא. אקםעיד ס־ן דעם זשאנר. עם אװ ראס ״אײערעי״, װאם סע דאבט זיך, אז... ם׳איז גריגג!... א.־: צום ם׳יף — דאס פווערםטע. װיםל האבן דערנרײכט אין פשצ? סון די סאדערנע פמשינים — צװײ. לאסא״טען, דעד געניארער פדאגצוװ, רער פאטער פוגם פאדערנעם סשצ און קריצאװ, דער ״דוסישער ראפאגטען״. דאם באסעלקע־ן די מעינטשךװעלט מיט א נײעם ססום צעבע־ ניש, ידי פעייערישע בופאנארע, װאם םיד נעמען אן וו■ א .־עאליטעט און נרויבן אין איד, װײצ דעד קינפס־רער צזויגנט עם אויף אונז ארויף — א דא ציגט, פײן איך, דעד שװעדפונקט םונם סשל — פינב סשל, װאכ װעדט ני׳םמ נעשדיבן, נאר ״געבוירן״. - װעלבעס אװ פריע.־? ראם ״איי״ צ• דער די קינםמלערישע װיזיע איז פ־יער פא־ דע־ מאו־אצ. און אפיס־ זענען זײ בײדע פריער? בײ שט״נבארגן איז עצ פי רוב דער צבוש סיט דער טאראר עקיװאלענט. - ע־ האט אין דעם זינען דערנר״בט ק־יצאוון, רעם .־ופישן פאבר־זשעני, און האט איבער אים אריבערגעיםפאנמ אראנק זײן ברײטעדן װעצס־באנעם, זײן אוספאדנצײכצעך־גדעסערן נײםמ. ק־יראוו בצײבט א־ן ד• נרעגעצן פון דער ״זש״טעיםקאיא םודראםט״. זײן אײביקײט צינט יכ־שט אין דער אידעען־ותצט, נאד אין דער קיגפטצערישער פאלקאמענהײט פון א געוױסן סכום םשצ־ם אין דעד נריויםע,־ ס״םטערשאפט פון א טײצ באראקטערן. ער אװ דדיי משלים םזז אליעזד שטייגטארג ופ\\ רטלז באלר ״לזלטריגזי1, \\אט גטפיגלז \י\ אי\ רר\? א\\ \\טט אױגיב\ רטרטיי'וט\\ — װאם? םון היסצ? אויכעט הארט געותן? און פאר־וואס־זשע איך ריך גישט נעזען? לאננ, אפגים, רו א װאכדעןףער! — נײן, סײן היימצ איז אן אנדערער! — דהיגו? — פשוט, אייך בי,ן נישמ טון רײנע! איך — טײן היסצ איז א בלאער, הויכעד, ברײטער, א צעשפרײמעד, און סיט בטארעם שווארצע, און סיט בליצן חויטע!... און דעד היםצ דיינעד — אותױ! גאר טויטע! * דאם דער חסוס. זתר זשע וױ״םט נישט, אז חצוסות קערן־אן זיך מיט משצים? זאצ זיך ראכטן אײך: ףעד חצוום, איך געןען גאר איײף דער וואר אים, אײזגסאצ, ותן טיט עקצ איך א טרעס נעטון אוסנערן אויפן עקצ םון א צאגנן ביכעדװארעם. דעד טעלער. א ציג״נערטע, א צירקום־מ״דצ, אין א ור״םן קצי״דצ טיט א זילבעדזטעצש־ אויסן קאפ, < און דער שװארצגעריכטער צאפ וױצד צעסצאסן און צעצאזן — אט אזוי־א קוסט־אדױס די נאכט אויף שמיצע גראןן! און אט בצייבט זי שטײן אין צייבקאציד אין ראזן! דער חלרם — פיײנצ דאך פאראן פכצ המינים. איך װעצ א־צט דערצײצן פון א נרינעם, ,־ואס געקוסען אװ א ודיסער אים אקעגן — אבער פ,־•־*־ סוז א .־עטעניש איך פרענן• העדמ: אין היסצ — דא, אויף יח־׳עהד גישטא, ינאר איד טרעםט עם ב״ <־עב מעכעלע מצסד — װאם איז דאם? א צסד■ — יא, געטראסן! איצט דער ותנ צום םשצ אפן. כ׳האב אסאצ געכאפט א דריסצ. װי איך דע — א הויכער בושצ סציט םון היטצ! איס אקעגן םוגעם שסיבעצע פון סעכעצע טצסד, דורכן קויטען, אויף א טישטעכצ סון סאמעט, פליט א ״הא׳/ א ״ױד״, א ״טעם״, א ״צסד־. גאך אב״סצ אין רי לטד — נאר א נרינער בושצ אויף אײן סיסצ! — װאס? א נריגער בושצ גאר? — א שאצה אויף א חצום! און די בײדע ביושצס אפגעשטעצט זיך אויפן דעכצ פונעם אלטיטשקן דעב מעכצ, און פע גײגט זיך און מע ניט זיך שצום. — ם׳קאצצ קוסט! פונװאגען א״ז גאטם דינעו־? (שטרעקגדיק דעם דעכטן סצינצ, םדענט דער נרינער) — פונעם היסצ איבער ותצט רער נארער! (זאגמ דער קצארער)