Literarishe bleter · 1932-05-20 · 21 (20.5.1932) · p. Seite 326

ד־פ 326 9 ליםינװאריבװו בלסזגר \\וז. \2 4201.) 4 ם ש ה?)?יופזון/סשעדנןןןי׳/ אויפז װעג צו .אלי&זר שטײנננאדג ופ\גוריכ\ צ\ \ײ\ \\מרן אז\ פמתמבלסנןןײ^ דג/זם װערק, אז רער יןינםסלער זאל סאדשוװנרן. עמ איז א מן1םעגט םזן טראניזם. רער ס־אגיזם סון אליעזר שםיינבארגם פארשוו/וגדן איז א םאר־ קערסער. זײן װערק ה$ט אים באדארםמ. ברי צו הןזבן רעם פאר־ דינטן רעזאנ&ןנם איז טן>ך נויטיק נעװען ער זןזק זײן אין דעם נישט־ געיזעענעם, נאר לעבעדיקן קאנטאקט פיט רער קײענער־סאםע איון או-סצופילן רי פסיכאקאנ־שע םדנקציע, װענן װעקבער םיר רעדן. ער איז נעװען בנוח, ער האט בארארםמ מיט די נרזיסע מעקות זײנע ׳פא־פונן דעם בקויז, װ$ס האט זייך ב״ א\נז נעביקדעמ םיטן ם*,־םװו״דן םון אזנזערע נרויםע שרײבער־פעדזענ?עכקיייסן. ער האם נעדאדפט אומקעדן דער ײדישער?יטעראמ-ר א־ר פארנועכט א,ין העם ײדישן ידיענער ידי נו־מיקע םעמפעראנבר םון באנײםטערזננ. עד האט פארמאנמ די ברײסקײט פון ג״סמיקן דיאריזא״ט, רעם נרויםן אינסעלעקט, װאס יםאפט דעם נעהויבענעם בע? השונה און װאם צייכנט א״יים דעם קקאסיקער םון אקע צ״טן. אין אין גנ״כער מאם,_ באשאנקען םיט יענעם ־עװאהוציאנערן דראננ, \ואם צײכנט אוים רעם םאדע־ניםט;נ-שט רעם דעקא־ענט:) פ\ן א?ע צײמן. זוײנ עם איז געװען, אקיעזר שטײנבאודנ, פון רי עי.םםסע און םין די ײננםטע. ער וואט א,ייך פאדמא-ט יענע טיפע, וענבםטקאזע?יבע צו ײז־י שעד קיסעראטור און קוקטור, װעקבע ציװ״פקט גישט און זוכט נישמ קײן הױורים. גךיוים און א ענייו. א תזטור־חנבז און ננט, מענטש־;עך, א־״נפאך. ער האט נעדאט קעבן זײנע פע?ונת אזיך א?ע מ־דזת, װאס האבן אים ראוי נעסאכמ צו זוערן די צענטראקע פערזענקעכ־ קויט םון אלע שעפערישע כזחות. איז עס נישט באשערס נעװען דער ײדישער?יטינראסור אויפ־ גער־כט צו װערן, צו באקוטען א נײעם אימפוקם אראנק שטײנ־ בארגם פעדזענקעבער הש&עה, אדאנק יזײן פערזענקעכקײט. טיר טוזן אבער םריוװן םארקויפן דעם ווענ םאר דער םכנה, ׳װאס שטע?ט ז־יך צװישן שסײנבאוי־נם װעדק א\ן דעם?״ענער, ז״ן הײנטיקן?ייענער. די צוקונפטיקע ידזרות װעקן אן צזױיפק גיעפננען דעם װעג צו א־ס. ז״ װעקן ש<ין אויך באזיצן די;זיטיקע מאם פארשסענדעניש פארן שטײנבארג־זשעניזב רי הייגטיקע זענען אבער נעבקיבן אװױ א האקבן װענ: יא געהאט אים און נישט געהאט אים. איז עם דעד ח\ב םון אקע יענע, װאס האבן געהאט טער גליק, זײ זאקן שוין אנד״ויבן צונרײטן דעם?״ענער־עוקפ צום אויפנעסען אזן פארשטײן שסיינ־ בארנן. סיד פרװון עם טאקע — די נעװעזענע נאנטםסע זײנע 11 צוימ דעד אפיציעלע־ ״מעמריקע״ געהערט א. שטײנבאדנ (עד איז אקט נעװארן 52 יאר) צו דער ״אש־עפאכע׳/ װאס איז אניסנע־ קוםען נאך שקום־עקינם—פרץ. אויב אובער םען װעמ זיך רעכעגען מיט דער צ״ט, װען שטיעבאו־ג איז נוזגקה נעװארן דער ברײטער עפגטצעבקײט, װעט שוין אקיעזר שט״נבארג ״פאר״נגיערט׳ זר מיט א סך, א סך יארן. עם װעט גישס ז״ן ריכטיק דאס ערשטע, נישט דאס צ\ױיטע. דער אבסאקוט־דיכטיקער ראסען פאר שטײנבארגס שאפן איז דסד, װאם דאם װעדק ותט זיך אלײן טאכן, דעו, װאם האט שוין אגנענוסען קאנקרעטע םארטען אין די אזינן םון ז״גע נאנטע. איך האב שוין געזאגט, אז ער איז יצויט איצע אײנונשאפטן, װאס ער האס פארקערפערט אין ז״ן װעדק אי קקאםיקער, אי מאדערניסם. םון דער מענדעקע־עפאכע אזוי גזט, װי סון דער האגפערן־שטײיבער: צ״ט. א\ן נאך שפעטער. טען װעט טוזן דעריבזא־ בײם פארםיקםירן שטײנבארנם ליטעראדישן פארטרעט זיך א״־א&נעםען א בײשפי׳צ פ־ן מען, װען ער האט סעשריבן יזײן אויסנעצ״כנטן בוך ״יצאפאנ־ סען״. מען װעט טוזן, נוצנדיק טענם אויסרריוק, װװזנו\ רסם רא\גנזסי\ \\<\ג... סען ותט דארפן םארשן די נאגצע עפאכע, דאם קאנד אוןי ז״ן קקיטאזט טען װעט טוזן ״איבערצאזן״ די גאנצע געשיכטע סון דער ײדישער קיסעראטור. , 1 א ותידק איבעד און אתם אקיעדר שטײנבארג, די אירעע פון אזא *ג־בעט איז שיין לאכנ רײף נעװארן אין די טוהות פ׳ון יעגע אײנצלנע גקיקלעכע, ותקכע האבן נעהאט די זביה צו שמ״ן :אענמ צום פאדשטארבזגעפ מײםטעד. די ״שט״נבארנ־דערקענטעניש״ פון זײנע הבר־ם צ״קט ש.ײן טעד װי אײן צעגדקיק יא,־, און די דאזיקע דעידקענטעניש, א קװאק פון אקץ־װאקםנדיקער באנװנדערוננ, איז שױן קאננ ארײן אין א שמײנבארג־קוקט. עם האט אבעך;אך;עפעקט א זאך. עם האט נעפינקט שטײנ־ בא־נס ותדק נופא, — ד. ה. עם א־ז נ־שט נעותן פא*־עפנמיעיבמ. אני,־,, שטײ;בא<־נם חסידים האבן זיך שוין;עצײקה אין די טויזנטעד, צענטויזנמער, א׳ון נישט אײן ש־ײבעד פיט ־טײן קאננ פאידינפנמ־ קענטע װעי־ק און פיט א ״נוטער פ־עסע״, זואיט זיך נעװונטשן צו האבן אזא אוידיטאריע, װ■ די, וואפ דעד נישט־פאדעפנטקענטע־ ׳כטײנבאר; האט געהאט. אביעד ד• דאזיקע אויריטאריע — זי האט נעקענמ א שט״ובאדנ שביער־פה, א דעציטידמן — האט ראך סוף־כק־סוף כא־ נעזען א״נצי־;ע ,־יננ־עקעך, מוסטערן פון שטײנבא״־נם שאפן. דעד דאזיק־ער דיין־ צופעליקעד מאמענט א־ז בצי־ספק נעװען א ׳װינטיקעד עיכוב, װאס האט נ־עשמערט די ״שסײנבארניםטן״ זיך צו ניעמען פאדן ױעדק א־פער אקיעזד שטײנבארנ. און שטײנבארנם שריפטן האקטן ערב דערשײנע;. ס׳איז טדאנישע פאטאציטעט! פ־יעד איז נעותן שמײנבאר;, נאד דאם װערק איז נישט נעװען פאדעפנטקעכט. איצט זועט דאם װעדק נתנקה װערן, און שטײנבאר: א־ז מעד נישטא. רעם ענסוזיאזם, װאם שטײנבאדנ װאקט ג־עװען אריויסנערופן פימ זײנע שריפט;, דדאט אפשד דעריבער א סכנה. זי איז פון פס־כאקאנישער נאמור. דעד ענטוזיאיזם פון דעד יצ״ענעד־פאםע נײט עצ פי דוב אין א היפוך, אין א קעננדיקע־ ליניע צום דה־כש־ניטקעכן קי־יטיקער. די דו׳־כשניטצעבע אפ־ציעקע ק־־טיק (דער זשורגאציםמ, װאם ״רייפט״ ז־ך א־ן רער קדימיק ארײן איז בכצצ נישט כדאי צו :עטען עדנםט) איז נעוױינלעך א נריויסע ציבהאב־״רן פון סופיעס. זי נעמט זיך אדע־ צום שו־ן פון ציתנערם ענטוזיאזם קאנםאקרירטן שריסט־ שטעלעד, אדעד צו דעם, װעפען ס׳האט ״קאנםאקרירט״ ד־ער םצאך־ הםות. קהיפוך — די ציתנעד־טאפע. איד אדמיראציע גײט אין א נרויפעד מאפ צום צעבעריקן קינוםמצער." עס איז נישט װיכטיק, צי דעד?ײענעד־עוצם קען דעם קינסטצעד בפועצ פמש. עס איז .ענונ דער באװוםםז״ן, אז ער איז עדגעץ פאראן אין בצוט און פצײש א,־ן מען ״זעט״ אים שוין. מען װאקט נעקאנט צויט דעד נרו־ם און קװאקיטעט פון רעם פאםן־ענטוזיאזס נענוי אויפשטעצן רי נרענעץ צײישן געװ״נצענן •טד״כער, ותםענם ב־כער םען צ״ענט א סך, אבער צו װעםען ה׳ײערמ נישמ געטדאכט און ם׳איז אזוי צו זאנן דעם צײענעד נישט קײן חיצוק, צי צעבמ דער אויטאד, אדעד איז ער שוין א שוכן עפר... און צװישן נרויסן קינסטצער, מימ ותצכן רי צײענער־םאםע — אויב דאם ותדק האט צו איר דערגר״במ — ותרט א בצוטיקער אײגענעד צ״בקעכער קרוב. אין דער ײדישער צ־טעדאסור האבן מיר נעהאט אייניקע פאצן פ׳ון צװײטן פין. פענדעצע און נאיך אין א גרויסעד פאס שצום־ עציכם און פ־ץ דיאבן געגעבן דער מאםע דערהױבוננ, וואס פאר־ בינדם דעם אײנענעם דדאנג נאך אוטםטעדבצעכקײט טיס ידעד פאיר־ שמעצװנ פון קינםטל־נדם פערזא;. עם איז טע־, וױ צימעראטור און צ־טעראו־־שעד דערפאצג. עס באז־ײט א װיכטיקן, א נרויםן פאמענט אין צעבן פון א קאצעקטױו. עס מ־עםט אויך, װען דאם זתרק פון א קינסטצער און זײן, אװי צו זאגן, םיזישע פערזאן װערן זיך קעגנער. דאם ותדק קען אויך װערן א צעבנם־שונא פינם קינסטצער. כדי צו באקומען רי נרויםע אנערקענונג איון קענען םירן דאם נײסט־קע צעבן, פאדצאנגט