Literarishe bleter · 1932-05-06 · 19 (6.5.1932) · p. Seite 299

זײט 299 ליוזנוראריפיב גז־מסיטר ו\ײ. 9\ ן8\4.) ל י ד ע ר דרײ לידעד םדן סעדגײ יעסעכין ש.?, שנ"דסרס$ן / עז^די•/ לידערופדן עמיגראכטן 1 יא, יא — זי:ג ראם ציד םון אאײן ז״ן, םון סא׳־פיטערסער נױט, ס׳דאט זיך נישט נעניטן נאך די ׳טטאט פזן סרזיעריםן זועראען; םון די מויערן שרייען פלאסאטן: ״אדבעט אדער בדויס!", און היימצאזע מערן זיך אין די פארטן םון סען. םיר זענען םרעמד אז\י א״ין היאפלאז אויף די ־וישיקע בואנוארן, ס׳איז אונזעד היים באויז דאס בעט או׳נטער צעבוינענעם סום־ט, און נאענט א־ז אונז און איען די װאנט םון סאמוינארן, װו ם׳האט זיך מיט בלומ נעצייכנט זייער יעדער סריט. מיר נעסטן אין די געסדעך אדום דעס ראיענדן בעאװיא, אין דעם הארװעגדיסן, צװאנציתסטן סװארטאא, װו שפעט ניינאבט שט־צט ערשט איין דעד שמיינעדנער נעבריא. און נ&ייסייט פ\ן םארטאנ סלאפט אין םענסטער םיט נעסנאא. מיר טויכן פון די מעסראט אויך םון אונטעדערד״ען געדדאננ, צו די באויעגדיסע, מ־םע הימצען םון סעזאן, נאד טיר מיט אונזער שמורעמדיס־םאדשטיסטן נעזאנג זייען אומרו אין פאדיז אויף יעדעד ׳סריט און יט&אן. 11 םיר זענען געסוסען םון שטארבנדע שטעטאעך אין ׳ציטע ז*ון פוילן, םארביטיערט־אנמו״טטע םון ידושאים, תא־אביב, און דא זיך נעסראםן אין די שםאאינסע האמעאן, װי רייזנדע אויםן דעיס םון א צעװאסאטער שיך. און אויך דא איז נאך נישט ם׳אעצטע אפסמעא־ארט, או־כסנדיסע פונסטן נאיען ינאך אין װייט, טיד האבן םאראנסערט באויז אין א זינגענדיסן פארט און אומעטיס נעבאיבן ביי םרעמדעד, ׳פכורער םרייד. ם׳האט אויסנעװעפט אין אונז די בענסשאםמ צו די אאטע היימען, מיד טראנן װי םיינא זיך םון אאנד צו אאנד, ט־ר זענען אאיין — נאר םרענן מעד שוין נישמ ביי סיינעם, װו אונזעד היים איז — דער עמס צי ביר־בידזשאן. םיד האבן ״בענסשאסט״ םארטייט׳םט אויף פינ״ט ברויט, און ״פאטעראאנד״ אויף א איכטיס־זוניסער שטוב, אונזער בא\ט איז ני׳טט באא — נאר ריויט, ם׳איז פרעמד אונז דעד נאטיס — םיר איויבן דע-ם סוב. 111 םיר טראגן דא א נייעם נעטא־צייכן: אויסאענדער — ״עסדאנדעער״, און פאבריסן, װאדשטאסן זענען פא־ אונז פא־מאבט; אפן זענען נא־ יטואן און הירבעס - ״נאסר־דאם״, ״םאסד־סער״. װו ם׳ס־ינסט זיך זון אין טונסאסייט פון נאבט. זענען מ־ר אין פאריז דא ארבעטיער־םאראנען, נייען סאיידעד און שיך, באהאאטן אויף םאנסארדעס, װי אםאא אין אאט;, איצטיעיר ברענענדיסן ׳עפאניען האבן פארבארנן תפאה־געסון אונזערע ז־ידעס. נייט פען אין די אײנטן צו טונסעאע ײאסזאאן נעזעננען פריינט, װאם אאזן ײייטער זיך א־ן װעג, ישװיינט םען טיף־פארביטערט -- מ׳אאזט סיין װא־ט :י״עט פאאן, ם׳פאאיטערן נאר הענט ביז דער צונ פארשװינדט אװעס. און ס׳איז סאאר, אז ם־ר װעאן זיך נאך אמאא באנעננען אין פאםסווע, נױ־יאדס אדער גאר אין בדאזיא, פייר װעאן זיך נאך סרייצן אויף פארפאאנטערטע װעגן, װייא ם׳איז ס־ויעריס אםיאו אין איכטיססטן אזיא. פאר־ז, אין םערץ 1932. באוי די אוינן. באוי די סא&טע, װאס זי טדאגע כ׳האב דער איביער גאר סיין אסת נישט נעזאנבג ם׳דרייט א זאװיערוכע? םרענט זי און זי רעדט: ״ס׳אייװעאע דערברענען, בעטן אםשד ם׳בעמ." האב איך איר נעענטםערס: ערנע׳ן םון דער הייך שיס היינמ װייסע באוסען, אייינן זיי זיך וױיך. ם׳אייײעאע הייץ איין און סאך דאם בעט אויך גרייט. ם׳דרייט אן דיר א ׳טטודעם אין מיין הארין און דרייט. * * איבער ערשמן געםאאענעם יצניי, אנגעצונדן סיט אאנדישן־באיט — ניי איך אום און ס׳באאויכט מי־ אזוי מיט דער באויסייט, א שטעדן — די טריט. זיננט פארװאאדיסט דע>־ האן, צי רער װינט? איז עם אװנט ארום, אדעד ס׳העאמ? אנשטאט װיגטעד גאר, זיצן אצ״נד, סען זיין, שװאנען אויף אאנסע א\ן םעאד. ײייםע נאאססייט, א, װי ביסט נוט! ם׳אייכטע םרעסטעאע רייצט און סיך נאוסט דריסן פעסט צום צעװאדעסטן באוט םון די ברעזעם, די נאסעטע ברוםט. א, דו םרייד םונם שנייאיסן באענד! א, דו װאאדיסע מאםע םון סרוים! װי כ׳ײאאט שאיםן נעװאאט סיינע הענט איבעד אענדן םון טרויעריססטן בויס. * ל. י. 5אע\י1<ז\ די םריזיור א נרינ/3 די ברוסט ארויסנערוסמ, בעריאזסעאע רו, דינע, װאם האםטו זיך םאדסוסס? װאם הייסט דער װינס דיך שװיינן? םון װאס אויך סאענט דאם זאמד? צי װיאסטו אין די צװיינן דער נאכסם אבנה־סאם? אנסםאעס פאר מיר זיין שטומען ׳פארבארנענעם נעדאנס, כ׳האב איב, כ׳האב איב באסוםען פון ערב הארבםט דעם סאאננ. און ם׳ענטםערט מיר נישט גערן: — א נייניריסער םריינט, א פאסטוך האט דא טרערן ביינאכמ נעגאסן היינט. אבנזז האט אין שיינען נעשאטנט ארום זיך. ט׳ער םאר די סני, םאר מיינע ארוסנענוסען מיך. און םיט א זים׳ז א שװערן נעזאנמ: געזעננט זיי — ביז ם׳\ועאן זיך אומסערן די בושאעס םון דאסניי! םון רוסיש: י. פאפיערגיעאװ