Literarishe bleter · 1932-04-29 · 18 (29.4.1932) · p. Seite 286

רימגןרארישגו (זלגוסיער ו\מי 8ו (ידו*.) אויך אירע בעיזלעך האפן אדם אהױםגעשאאנן שאאמע!■ איז איר יןציילעם קאפ איז װידער אנמשסאנען עפעס א ח׳שד. די אויןן זענען ביי איר געװארן פארנרעסערט. זי האט .נעקזקט אויך רעם םטוחענט םיט ׳צסארע ב5יהן און האס נעה$>אמן דאם נעאם אין דער אפענער חאנט, וױ זי נואאם נישמ װיםן, װאס צו סון דזװ־םים. יענדאעך האט זי *אינס א רוק ארײן נענעבן דעם באנהנאט איז-איר בײטעאע און םארשװונדן אויף יענער זי״ט טיר. חײם א־פשיץ האט פצוצלינג א ד.ויב נעטון דעם קאפ אנן אויםנעהארכנג ־ זוארום דער רענן האמ םיט א באזונרערן בעם א שמיע נעטיון אין^םוענםמער. — װאם האםטו .זי נעצאזט, אײזיק, אויף אזא זועטעד?. — האט ער געזאנמ, אײנהער׳נריס זיך נאד א׳אץ איז דער ברומענד־סער שמ־ם יפון האדבעב נרין איז נעשטאנען םיט צעשפר״טע םים אינמיםן ציסער און נעאאכט. — זאצ זי נײן, חײם, חמט דאך, זי האט עפעם מורא, עס איז זי אזסםענצעךי צ.ו פארד.אצטן. װער זויים, װאס פאר א ב״ז •קפיצא אײנער א שאעכטער מענטש האט אפנעטון דעם אייעםעז מײדא, יװאם זי איז אזא פאאמערדיקע... זאא זי בעםער ג״ן, זי שדעקט זיך מםתטא, אי מיר קאנען נאך צוריק אפנעפען בײ איר די בדאשקע און דאמ נעאט... ער האט נעאאבט מ־ט אן אפסעהאקטן נעאעבמער, און אין חרײםן האבן סארהייאכט די אעצטע, הראבינע שריט םון דעם םײדא, װאם האמ זיך שנעא אראפנעאאזט איבער די אומעגדאעכע טרעפ. ₪£ זיים 286 . ₪₪₪₪₪₪₪₪₪₪₪₪₪₪ ז■ חאמ זיך זײער שנעא?זננעטון, םיט אזעאכע קאײנע, פאינקע באװעגונגעז, װי א װיזעאע, דאן האמ זי נענוםען אר״נקוקן איז דעם קא״נעם ׳טפ־נעאע פון איר האנט־בײטעאע, אװעקנעזעציט זיך ביים םיש >זון זיך רויק און געםיטאעך גענומען שםינקען דאס פנים. מיט א קאײנעם שט־פט האט זי אאננ ארו׳טגעשם־רט רי איפעאעך, ותאכע זענען װידער נעװארן הויט, װי צונטער, דעדנאך הא׳ט זי ם־ט דעם סאײנעם *ודער־ק־שעאע אאננ ארוםנעװ־שט דאס נעזא א־ן דאס גאםבעאע און *אע װינקאען סון פנ־ם. ז־ האט גע־ ררײט דאם שפ״נעאע א־ן אאע זײטן, צורעכט־נעמאבט ז־ך די האד, געורשט ז־ך און נענאעט ז־ך און יענדאעך צודיק באהאאטן ר־ אאע קאײנ־נקע םכש־ד־ם און פאדק-אא&ט דאס בײטעאע. ז־ האט דאין אננעטון ז־ך ד־עם מאנטא, דעם הוס און א־ז נאך געבא־בן שטײן א װײאע, ארומנעםענדיק צום אעצטן מאא דאם צ־מע־ מ־ט א־ר קאאטן בא־ק. ז־ האט וװדעד נעהאט א־ן זיך ר־ פר־עדד־קע שטײפק״ט און דעם פר־ערד־קז אומצוטרוי צו ד־ צװי־ אדעמע סמ־דענטן. — א נוטן טאג... — האט ז־ שט״א נעזאנט און נעעפנט ד־ ט־ד. אבער גד־ן האמ א שפרוננ נ־עטון פון בעט, אננעיאנט ז־ און פאיי־זאאמן. — אבעד ינאך אײן מ־נוט! װארט;או־, האא־נע! ע־ האט נענומען נ־שטעדן א־ן זײן ױעקא אויך דעד װאנט אין צונעבדאכט האאינען א פאפ־רענעם באנקנאט. — דו האםט נעאמ?... — האט יז־ קו־ם נעקאנט ארו־םרעדן פא־ א־בעראשונג. ■■■וו ' א נ )} ס ס ו ד א זו /ז / מ ז) ו ׳2 ע צי גײם סאד,ע אונמעד דאס ײדישע םע#טעד* אנטװיקאוננ. עם איז ניעװען א צײט, װען סען האט נעמײנט, אז דער פ־אם, ש&עטער קאאננ־םיאם, װעט זי־ן א שטא׳רקער קאנקורענט פארן סע־ אטעד און װעט אים סוח״כא־םוך ״איװעקאײנן-. דאם האט זיך אדוים־ נעװ״זן פאר פאאש, װארום רי בײדע ״סוזעס- זענען זעאבסטשטענ־ ד״קע קונסט־צװײנן, און די נױענעצן צװישן בײרע זעען זיך אן;ענוג בואט. אויך דער קאאננ־פיאם אעבט איבער פונקמ אזא :רויסן קינםטאערישן און סאטעריעאן קריזים,. װי דאם טעאטער. הײסט עם, אז או״ך נ־שט רער קאאננ־&ילם מײרט אונמער די טעאטער־ װארצאען. דעד נרויסער דײטשער רעזש״םער און טעאטער־רעפארמאטאר, פ־םקאטאר, האמ אין ז״ן פוך א. נ. ״3אא״טיש מעאטער״ ארוים־ נעדוקט א טעיזע (נעבויט אויך ׳רעסארקן), אז דעד םארכזצחמהדיקער טעאטער־עיואם אינט באנראבן אונמערן דענקמאא םוגם ״אימבא־ קאנטן זעאנער״, און קיין נישר עואם איז נאך נישט צונעקומען. װי װײט ד• טעזע איז נישט ריכטיק, זאנט עדות דער נרייסער שטראם פיין םאםן, װאס האט זיך א צאז נעטון אין זײן אײנעגעם טעאמעד איין אזוי װאױעם אויפגענומען אאע זי״נע רעפאדמאטארישע דעדגרײכוננעין. פארװאם? — װײא פיסקאטאר האט ריכטיק אננע־ טאפט דעם פואס פון דער צי״ט און פארשטאנען, אז טעאטער איז דער פיאבאד׳םטער םײםמאניראך, װאם רריקט אויס די אקטוע׳סמע באדערפעינישן און פאדערוננען םון די מאםן און פון קואטויעאן.;עזעאשאי6ט!עכן און םאציאאן איבערבוי־פדאצעם. די צײט, װען סעא׳טער איז נעװען אן אריםטאקראטישעי אינסטי־ טוציע און באדינמ באויז די אויםדעדוױלטע, איז שוין אאננ פארבײ. דאס טעאטער א״ז ״דעמאקראסיז״חט-. אין ײדישן טעאטער איז אבער דאס א םך םר־ער געשען. ר־ ברײטע מאסן האבן זיך סיטן נאנצן ברען א יאאז נעטון צום סע־ אטעד, װו עם האט רענ״רט דער שוגד־רעפערטואר, א־בערגעא^רן םיט פארניאנ־א׳פישע װיצן און פעטע, נעשמאקאאזע ק־&אעמ;. אנשטאט צו ׳רײניקן די םאר&עםטעטע איופמ א.ין װי נע-עריק אויםנוצן דעם צופאום פונם נײעם ראנקבארן עואם צו א שמופנ־ צ־ איז די ירידה פונם ײד־שן (יא״עןל בעסע־ן) מעאטער באו־ז א רעזיאטאט פונם אאגעמײנעם עקאנאמ־שן קר־ז״ם, אדער אן אנזאנ פ־ן ז־ין אײגענעם פ־אשטענד־סן אונטעינאננ? קודם־בא מוזן ד־ צוױי פדאנן פאינאנדערנעמײאט װעדן. הנם דער עקאנאמ־שער קריז־ס ה׳אט ז־ך נענונ שטארק אפנעדופן אויםן טעאטעד און בײם א־צט־קן מצב — פש־ט קאטאסט־אפאא, א־ז אבער די הו־פס־םיבה צונו־פנעבו׳נידן מ־ט נאנץ אנדערע פאקטארן. דאם ײד־שע טעאטער, ײאס או׳נטע־שײדט ז־ך פון ד־ פיעמדע מע׳אטע־ם צואיב ד־ ספעצ־פ־שע באד־ננוננען, א־ן װעאכע עם א־ז געבו־דן נעײאי־ן, געװאקםן און ז־ך אנטײ־קא׳ט, קאן דעדיבעד נ־שט וועדן פאדא־ינהײמאע׳םט מיט ד־ טעאטע־ס ב״ ד־ אומות־העואפ. דיערע טעאמערם האין א־נסער ז־ך דורית־ס־א׳ד־צ־עס א־ן א בהדדנהדיקן א׳נסװ־קאוננם־עטאפ, א־ן דעד צײמ, װאם אונזער ײד־ש מעאטער ־אט ד־רכניעמאכט א נ־שט־נא׳דמאאן זװקס. א־ן ײד־שן מעאמע־ האמ צ־פ־•4 נעהערשט צ־פעא־קײט. פור־ם־ יםפ־יער, ברארע־־זיננער דורך נא־׳דפאדע׳ךשמ״ר־נארד־ז־הײשבײן — ב־ז צום מאידעי־נעם טעאטער. עם א־ז אבימא א צו־שנע^עי עטאפ. ײד־ש טעאטעי האט ינ־־סט נעהאט אונמעו־ זיך קײן פעסטן באדן אנן ציאבאװוםטן װעג. קיק שום מעאטעד אײף דע׳ד װעאט האט נישט באװ־זן א־ן אזא מוראדיקן טעמפא צו װיזקסן, אבער בא*ד נאכדעם — מיט נישט קײן קאעענדן אימפעט צו פאאן, װ־ דאם י־דישע טעאטער. ראים אייץ א־ז געשען א דאנק די פאדשײדענע װענ־פײער, װעי׳כע האבן. זישנדיק נעטרייז דירך זײערע פערזענאעםע אמבי־ צ־עם,;עשאע8ט דאס םא׳יײא־אאזטע ײד־שע טעא׳טעד איבער דעים נ־ו־םע־ אײטער, הין און צ־ר־ס, נישט־האבנד־ק אונטער זיך קײן שום ־עט־אספעקמװון באיק און װײמעידיקן אננעמערקטן פאאן. אין הא׳ט אזא װענ־פירער פאיאאזט ד־ .פאז־ציעס״, א־ז ר־ נאנצע טעאטער־נעבײדע״, נעבו־מ אויח א פאפײעניעם פ״גדאמענט, װידער נעפאאן, און בײ ־עדן םאא — ט־סעד ארײן א־ן דעם אאץ־ םעי זעקנריקן באדן. עם פאדשטײט ז־ד, אז בײ אזעאבע צופעאיקע, זאא זײן אפיאו גאר נרויסע (צײטוױיאיקע) דעו־גרײכוננעז, האמ נישט נעקאנט זײן קיין דײד פון א נארמאאער, שטוסנװײזע1־