Literarishe bleter · 1932-04-29 · 18 (29.4.1932) · p. Seite 281

וײס 281 חנל םון מײן שיזםן, זענען נעהומען מיט מ פ$ןד יאר צ-ודיס ניײנע ״םאצהסטיםלעםע נע׳נזיכטן״ און באװיזן, אז עם איז נאך סרי אונטערצום״רן פאר מ־ר אן אונםער׳נזטע שורה. ־א, איך חאצט איצט פײ א ר״ נײע װערק, װאם װעוצן א־בעראיען אאעמען, נישט װײנ־קער װי ד■ ״םאציוסטימצעכע נעש־כטן־ האבן א־בעדא׳עט ד־ אצע, װאס זענען שוין געװען פארט־ק מ־ט מ־ר! נא־ן! — האט פד־ו זיך נעקאכט — איר הויב עדשט אןי און דא ק-־סט מען ־עדעס םאצ, און מען יװ־צ אוגטערם־רן םאר ם־ר ד־ אונטערשטע שורה!...״ א־ן דעם פרצישן עקסםראםט האבן מיר דערם־צט דעם אםתן £־ץ, — דעם םרץ, װאש האט נעצעבט אין געצו־בטן א־ן אונז... פרץ האט דאן נעמאכט א־ן געאײצ א נםיעיה קײן באו־ד־טשעװ און דעירנ?*ר צור־קגעאײאט קיין װארשע. םרצעם באײר א־ן קיעװ א־ז נעװען פאר אונז א ײ־יכט־ק נעשעענ־ש. א־ן א צוױי ־אר אירום האבן מ־ר שו־ן םיט בערגעצםאנען אײנ־ נעצאדן פרצן מיטצוארבעטן א־ן דער װ־צנער ״יידישער װעצט״ פון ב. קאעצק־ן, צו װעיבער מ״ר האבן שוין נעהאט א;אר נאענטע שײבות. 9^ ליזזעראריסע דדעױבר ו\וז. 8\ ןדו*.ן ^—— רוםישער פחעסע — ״קיעײסקא־א מ־סי״ און ״ק־עװסק־ע אטרי־קי״ (די צוױי סראנרעסיװע רוס־שע טאגבילעטער א־ן קיעװ) — צ־ האבן א געשםדעך מיט רעם נעהו־בענעם נאסט. פרץ איז געיװען נוט בא־ קאנט א־ן אט רער פרעםע. זײער אפט םיעגן ז־ך דרוקן א־בער־ זעצוננען םון פרצעס םקיצן און נאװעין א־ן ד־ זונט־קד־קע י־טע־ רארישע פײאאגעם םון אט די םאפויערע צי״טוננען.;עקוסען יענען נישט קײן עכטע דוסן — גאר ״רן — פון אײן צײטוננ רער םיטארבעטער א. מײזעלם און םון רער צוױיטער — ־. ׳ראטבערנ. זײ האבן ז־יך פרייט אװעקגעזעצט און נענומען מע׳צה־ריעפארטער גצײך שטעצן פרצן סראגן. פר־ן ענטפערט נ־שט־זו־ינד־ק, אבע־ שארף און טרעפיעך. סוט אײנע־ םון די רעפארטערן א פ־ענ ב־י םרצן, ע־ זאצ אים םאי רער צײטוננ פא־מוי״רן א־ן א פאר װעדטער דעם םך־הכצ םון ז״ן שאםן. דא װערט פדץ שוין אן אנ־ נעצונרענער: ״םך־ד־כי? איך עגרי? וי&װז, ואר וזויר ערטזג־ א\.י אט תאט מען שוין װיםיצ םאי יגעמאביט סך־הכיען םון מײן שאםן, איון ־עדעם טאצ קום א־ו גאר ם־ט נײע װערק. צור־ק ם־ט א 10 יאר, םיט א 5 ייאד האט מען אויך שוין אונטע־נעפירם א סך־ ג. ע? ן ז ע ו ס ז) נ ע ו / מ י?; ע אהםועלע פדאפלעמעז פון אונזעד שול דעמאנסטר־י־ז דערס־ט, אז מ״ר פארמאנן נ־שט םתם שואן, נאר א שויװעזן, א תאמפי־צ־־םן אעכעד־קן ארנאניזם. אכעד פארזואם א־ז עפעם אזוי שטי־י נעװארן ארום דער דאז־קעד ם־אנע? צ־ דען תאט מען זיך שו־ן פארנעםן? עם שםאכםן, עם נײען או־ס פון כענקענ־ש :־שט;אר ד־ ד־רעקט נעצ־טענע, ד־ נעװעדענעי םעמינא־ ר־םטן ,װעצכע זענען א־צט;עבי־בן ײ־ או־םן װאסער, נ־שט;אר זײערע עיטערן און קרוב־ם, נאד הונדעדטער און טו־זנטער פאצקם־ מענםש;, ײעיבע זענען נעקומען א־ן א בא־יר.־ננ מ־טן סעמינאר און מ־ט ד־ םעמ־נאר־םט;. ברעננען צום או־םדרוק די דאז־קע נעםילן, ברעננען צום או־םדרוק דעם ברענענד־קן פאריאנג זעין צוריק דעם םעמ־נאר א טעטיקן, א ברו־זנד־קן מיט ארבעט, ־הערן ־ו־דעד די םונמערע קיאננען ם־ון זײן בא־, זען זי״נע ק־נםטיער־שע דראמא־ ט־שע ארו־סמ־עטוננען, הערן ד־ ־עםיעי־אטן פון די ש־יעד, זען זײעדע יאבאראטאיר־עם בײ רער ארבעט — ראם װאיט דאך בא־ דא״־פט זײן ד• אויפנאבע פון די אנפ־רנד־קע ארנאנען םון אונזעד שוי־באװענונ;. פארװאס־זשע שװײנט מען? פארװאם ניבן זײ נ־שט א קאער װענן דעם, אז דע־ דאזיקער שט־ישװ״נן קאן שיעבט או־םנעםײט׳בט װערן פון אונזערע קעננע־ װ• א ם־םן פון שװאבקי״ט. מ־ר מ־זן פא־א־נטעי־עם־רז װאם ברײטע־ע נעזעישאםטאעכע קרײזן, זען צו װ־דקז או־ױ זי־, זײ זאאז אקט־וו ארו־סט־עטן מ־ט דער פאדעי־־וננ צו עסענען דעם םעמ־נאיר. זאין אונז נ־שט אפשרעקן ד־ הוצאות, מ־ט װעיבע ם׳א־ז פארבונדן ד־ עקם־םטענץ פון םעמ־נאי היװא־ זאין מ•־ שו־ן האיטן בײם צונו־פש־טעין דעם בװדזשעט, מ־טיעז װעיז זי־ שאפז! פוינקט אזו־ ברענענדיק שטעיט ז־ך װ־דער הײנט צי טאנ ד• פ־אנע ותנן רנורסי פאר אוװנור רעאריגיװואוינו, װעיבע עקם־סטױ״ט שו־ן 14 ־א־ און קיײבט ז־ך ה״־־אר צו פײעירן דעם ם־ום פ־ן א־■ 10־טן א־ו־םיאז. ד־;־םנאז־ע צײיט א־בער 300 ק־נדער און נ־שט נעה־קט או־ף דע־ שװע־ער צײט פ־י־ט ז־ א־יר ארבעט מ־ט א ז־בערער האנט. ד־ אפ־ציעיע װיז־טאצ־ע איז היי־יאר או־םגעפאין :ישט וױינ־קע־;ינסט־ק װ־ ד־ םאראיא־־קע, און דאם מוז אוםנענוצט װערן א־ן דער תאמפאנ־ע, װעיכע מען דארף אנהו־בן פאד דער ־עבטיעבע־ אנעי־קענוננ פון רער נ־מנאזיע. װ־ שװעי עס זאא :־שט זײן אנצוהויבן אזא קאמפאנ־ע, קען רי זאד :־שט אפנעיײנט װערן, עם םיזן מאב־י־ז־רט װערן צוליב רעם צ*6 איע נעזעישאפט־עבע כותות. און :ישט װיינדיק קימעז א־ײף אויפן :עדאנק די ס־&ירמ־כ־ס• גיװורליר רארסס־פיורר \\<\רמ\ \זאר\ ויר גגועילאפר צוי־ב ד־ ׳עיוערע מאטע־־עיע באד־ננוננען, א־ן װעיבע זײ האבן ז־ד :עפונען. פאד די יעצטע ־ארן א־ז דער אפט־מ־זם פון אונזערע קואטור־ טוער שטארק אפנעשװאבט :עװארן. און ם׳א־ז קײן ח־דוש נישט. דער קאמף פאר דער ׳־עבטאעבער אנערתענוננ פון דער ײי־־שער שוי האט ז־ך פאירצוינן, און אונזעד שזי־און קוילטור־בא־וענוננ א־ז נ־שט נעיוננען צו שאפן אירום ז־ך די נעהער־קע שטאנדהאפט־קע געדעישאםטיעבס״ט, װעיבע ײאיט;עקאנמ א־ן א נעוױםער מאס קאםפענסירן אזגז סארן מא־״גי פון מיוכ־שע־ אגערקעגוגנ און א-־נטערשטיצונג. ק״גמאי האט ז־ך נאך נישט א־ו־םנעװ־זן אזו־ בוים דער קאנטראםט צװ־שן אוגז־ערע נײסט־ק־שעפעיר־שע מעגיעכ־ קײטן םון א״ן זײט און דעם געזעאשא&טיעכן באז־ם, או־ף ־ועיכן אונדע׳־ע דערגרײכוננען זאין ז־ך קענען פא־םעסט־קן — פון דער צוױ״טער ז״ט. און נ־כן מ״ר ז־ך אונטעד ד• איע דעפ׳־עם־ע־שט— מ־נגעז, ר־ז־קירן מ־ר צו םארי־דן איע אונזע־ע דערגר״כיננען ײעיכע מ־ר האבן או־םנעקעמסט א־ן משך פון די ־׳עצטע צװ־י צעכ־ די־ק ־אר.;עדעישאסמלעכע או־פנאכן, װאס װארטן או־ף ז־־ע■־ ר־יזו:;, זענען דא א םך, און ם׳א־ז שװער אנצװױיזן, פ־ן װעיכער מ־ר האי־םז אנהויבן. ילו־ט אונזער מײנוננ, א־ז די ערשטע פו־אנע, װאס מוז א״־־םנע־ טײיט װערן פון א־לע פרא׳נן און מוז אװעקנעשטעיט װערן א־ן צענטער םון דער נעדעישאטטיעבער אײפמע־קזאמקײט, דאם א־ז ר־ ם־אנע װענן (\(ופגגו\ 5ו\ריק דעפ ײריעו\ רערמר־פטוזװאר. מ־ר מוזן ת־כף אנהו־בן א ענערג־שע יאמפאנ־ע פאי־ן עפענען פ־ן דאכ ני־ רעם נעשיאםענעם יערעד־סעמ־נאר. ביו־ז קורצז־כט־קע מענטשן יאוען ז־ך א־ינרעדן, אז בינז קאן נאך אפװארטן, אז מען קאן דערײײי :א־ אײםקומען אן א םעמ״נאר, װײי ם׳א־ז פאדקיענערט געװא־ן ד• נאכפ־אנע א־־ף ײדישע יערעדם, וױ־י צוצ־ב ד־ נעשיאםענזנ שוין דענען אײנ־קע רערערם :עבי־בן אן ארבעט. מען באמעריט :ישט, אז דאס א־ז א פארבײיו־פנד־קע דערש״נוננ; ס׳ײעין אודעקיי־פן א ־אר, צװי־, אין ם׳װעילן ז־ך װ־דער אנהויבן או־פצועפענען שוין א־ן ק־נדעי־־ הײמען און קײן יעדע־ פאר זײ ײעין מיר נ־שט האבן, און ערשט דאן װעלן מ־ר אנהו־בן צו מראכטן וױ אז״ צ־ שאפז א;ײעס יעיעי־־פע־טאנאי פא־ ד־ ״ד־שע ש־ין. עם רארף א־צט ז״ן קיאר פאר אלעמען. אז מ״ר קענען אן א םעמ״נא־ נ־שט אמעמעז. מעז קען;־שט בו־ען ק־־ז סױ!מ״ר״א:שטאיטן :א־ א־־ף חיי־שעה, א ש־י- באװעיו:; קאן ז־ך :־שט אפהאקן. קעמפנד־ק בואר רער עפעז־נר פיז יע״־ע־־םעם־נאר דעמאנסטר־רן ם־ר ד־ :אנצק־־ט און ד־ אעבנם־ ק־אםט פון אונזער ש־י־באװענו;;, אים א ש־עפער־שער א־דעע, מ־ר