Literarishe bleter · 1932-04-22 · 17 (22.4.1932) · p. Seite 273

זייט 273 ריגױורארױזפ מ־זװזר דגצז. ד\ דרעד האט געדװכען די ביכער• פדעבלרעס? סרײם#ז:, רעם 15־םן אםרייל איז םן)ר:עקומען די צױכ: םוגם גורצ םון די 20 ביכער־פרעטיעם. פוןוצגגדיםע אבןזגעגטן, װןזם האבן אדײגגע׳םיקט זײער אב$■ :אמעגט־נעצם ביזן 15־טן אפריצ, האבן געװיגען די ביכער־פדעםיעס: 1. הערמאן גוסמאן, זה#וטימ^ור — :. ן8;:יעװ: קאסטיא ריאבצעװ. 2. ש״ע־קצוב אין צעםבערנ — דוד אײגהןורן: םון בערצין ביז םאן־פדאכציםקא. 3. ם. בורשטין, װארשע — :. בוכבינדער: די נעשיכטע םון דער ײדישעד ארבעטער־באװעגוגג אין רוםצאכד. 4. ח. סלוצקא, ,װארשע — דוד בערגרםאן: םע׳טה־ביכצ (אלבאם, געבונדן). 5. י. קארגרײך, װימע — םאראםאן :אצוב: :עװײרטע ײדיי״ע ר־דער, מיט :אםן. 0. י. גרודקי, םװיםלאט׳ט — װיציאם :ראפער: 50 צײכגו״ען פון ראטנפארבאגד. 7. ד״ד א. פיגעפ, װירכע—מאקםים :ארקי: פאמא גארי־עיעװ. 8. פכחם ברעםמאן, נארציץ — מאקםים :ארקי: די שוטער. 9. ש. ראביכאװ־טש, װארשיע—פר׳ן הירשב״;: כריכע םערדער: 10. יעקב פערםיקא, הרוביעיטאװ ■— מאקם װײגרײך: מבירת ױםה, ארבאם. 11. שמעון שםערן, כ״־םאגץ — מאקם װײגר״ך: שטירעם־ װיגט, בירדעד פון דעד ײד. געשיכטע אין 17 י״ה. 12. יעקב קר״ן, ראדז — עםיר רודװיג: ישו הכוצרי. 13. װארח־םיכאר װײםבארד, װימע — ה. ד. :אםבער:: אטעריקע. 14. אםרים שװעבער, טשאדטקאװ — ם. פארבמאן: 5־יאד־ פראן (״פיאטירעטקע״). 15. נעז. ״יהורה״, דעראט־ן — םטעפאן צװ״נ: ירםיהי. 10. יהודה שערמאן, צאדז — םטעפאן ־צוױינ: דאםען ־אראן. 17. שטעון קרארער, בורשטין — ע. קארםאן: ײדישע דיכ־ טדר־גם־אגטאראגיזג 18. :. שאפירא, װארשע — נ. קרופםקאיא: רעגין. 19. םײװר אײזעגשטאט, פיגםק — אברהם רײזען: 50 רידער. 20. אײזיק גארדעגבעדנ, צוצק — ע. מ. רעמארק: דעי װענ אויף צוריק. א ברירר אין רעד&קציע חשובער ח׳ רעדאקטאר! אין כוםער 3 (26) ״ריטעדארישע טריבוגע״ װערט טיר פאר־;עװאדפן, אז בעת טײנע םארריעזוכנען אויף דעד פראװיכץ, זאמ א־ך האבן נעזאנט, דאס איך בין אנגעשראםן אין ד׳ער שרי׳בער־ נרופע בײ דער ״ריטעדארישעד סריבוגע״, דערבײ װערט צונע־ געבן, אז םיט דער דאזיקעד האגדרוגנ בין איך באגאגנען א בא־ װוסטזיכיקן שוױנדר. אין צוזאממהאגג םיט אט דער :אטיץ שטעל איך פעםט: — אםת איז, אז איך באומראכט זיך פא׳■ א פראדעטאדישן שדיםטשט׳עילע־. די דאזיקע רעכט קאין מיר קײכער נישט צ־ג־עמען און כ׳בין כישט פארפריכטעט צו האבן אויף דעם א ספעצ׳ערע דעדרויבעגיש סון ד׳ער אויבנדערטאכטער נרופע. מיט צופ־־דגקײט טדעט איך אויף כאר אין סרארעטארישע איגםטיטוציעם, וױיר דאפ איז םײן םביבה. ם׳איז אבער א בםירושער רינן, אז איך זאר ע־געץ־ וװ זיך האבן פארופן, אז איך בין אוגבעיראגזץ אין דע־ שרײבער־ נדיופיע בײ דער ״ריטעדארישעד טרייבוגע״. די ״זיכערסטע ״יעדיעם״ װענן א ״בײזװיריקן שװיכדר״ זעכען דעריבער בצויז בײזיױריקע רכירות. אנב, באסערק איך, אז איך האב ארי״ננעשיקט א בר״ו אין ״ריטערארישע טריבוכע־, אויםוױױנדיק, אז די רעדאקצ־יע איז אדײננעםירט געװארן אין א טעות. די דעדאקצ״ע חאט זיך אבער אפנעזאנט סײן ברױו צו םאדעפכטרעכן. איך פראטעםמיר דעדיבער וױ אטשארםסטן קעגן די דאזיקע הסקרדיקע און אוםפאדאנטװאדטרעבע באשורדיקוננע;. םיט דאנק און חברשע ירוסן: בייויט וירבצדפופייױ צילי אדלעדס׳עדשטער אריםטדיט אין ״סקאלא׳-טעאטעד. ןוי אײביזןפ בוװ, פיפפע אי\ 3 א?פ\ פ\\ זז. עוגזגאװױזטי, באאובעפ פ\\ י. פופעוגבפוג, ופװזוי — יט?ב 9א\\\) טיר האבן נעם״כט, אז צירי אדרער װעט אויםמײדן אין ױאר־ שע דעם װענ, אויף װעקכן עם זעכען ״נעצװוכנען״ געװען צו נײן ײערסא גערםטען און רודװיק זאץ—דורך די כררעק״ ״פאדפאסמע״, ״צוגעשכיטענע״ פ־עסענצ צירי אררערם גאםען איז דאך פארבונדן םיטן קוכסט־טעאטעד און זי איז דאך, װי זי תאט נעשריבן ב״ א\נז צום הירשבײך ׳,ביר״, א סר׳ז הירשבײן־שוישםירערין. איז דאך נעיװען אזוי כאטיר־ רעך, אז זי זאר זיך דא באװײזן אין איר קרוין־רארע, אין ציכע פון ״נריגע פערדער ׳, אדער אין אנדע־ע קינסטרערישע דארן, אין װערכע זי איז באריסט נעװארן. איז אבעד אויםער ו עם שכר הישר פאדאן פארשע אויס־עכענוננ, אז דער ״עורם״ װיר נראד עפעם אנ־ , עדשס, א,-ן בפרט — וער עורם םון ״םקארא״. האט םען װידער אםאר םס־יח נעיודען דעם םעראדראמאטישן פארפאםער קארמאנא־ װיטש, דעס הויפט־צושטערער סון די ״אײביקע מאמעס״, ״םאמעם פון קינדער״, ״ארץ פאר קיכדער״, ״װײב או ןנער׳בטע״ און די ארע אגדערע םיעסעם, װאם האבן אײן אויסזען, — רי זערבע יעכטע,;אר אכדערש ניעשרײערט. דאדט — אן אײביקע מאמע םיט אום; אנקבארע קיכדער, דא — אן אײביקע ברה, א נעטרײע שװעםטער מ־ט אוטדאכקבארע ברידער און שװעסטער א. א. װ. און א גוטער פד״ונט, װאס ברײבט אײביק טרײ, און אויך א נעטרײע ד־נםט. הברר, א שרעכט־איבערנעניצעװעטע ״םירערע אסרת״ מיט א שײכ־ רערע, םאכריע און שרטון. א.־ן אט דאם שטיק איז עם צירי אדרער טחויב צו רײכיקן, צו סאראײדערן, צו רערהויבן ם־ט איר םארענט. — באטת, צוריב װאם אט די טי) איז דען נישט נרײכער אויפ־ צוטרעטן אין א נוטער פיעסע, אין װערכער די קיכסטרערין זאר טאקע קאכען שפירן װי עס דארף צו זײן און נישט האבן די פריכמ צו ״ר״כװאשן״, צו ״רײניקן״? דאם זעכען טעכות, װאם זענען שוין בײ אגדערע םארן נישט אײן טאר ארויסגעזאנט נעװארן. םיר װירן נישט נײן אין טעאטער און שוין אסריער ב״ זיך פוערן, אז עם איז א פשרה. םיר װירן :־שט נײן אין טעאטעד צו ר״דן א נאכצן אװכט און ברויז הנאת חאבן םון דעם אדער יעכעם םאםענט אין דעם פײכעם שפירן סון;אסמשםירער. םיר װירן האבן פאר זיך א נאנצע פארשטערוננ, א נאנצע שפיר, װאס זאר אינטערעםירן, פאראיכטערעםירן. אין די ״פאדפאםטע״ פיעםעם אבער םוז מען חערפט אפװארפן דער ױאנט, הערסט אין בראטע, און םון דער נאכצער מאכאד״קע ארו־סנע־ פונען בעסערע טאםעגט;, — זוכן פערר אין סיסנ^ צירי אדרער תאט אין דער פיעםע :עהאט נרעכצכדיקע מא־ מענטן, אין א״ניקע עו־טער איז זי געװען װוכדערבאר. זי דער־;רײכט עם םיט ם״נע, םובטערע טיטרען, םיט ר״כטע באװענוכגע; און טיט א מאך טיט די וזענט און א קנ״טש םיט די פרײצעס. ראס נעזיכמ איז םור םיט באװענוכג, אט רויכט עם אויף און אט רויפן אן אויף דעם כםארעם. אמ איז זי א הארציק־גומז2 איז גרײט ארץ אװעקנעבן פאד אירע ײננערע ברידער און שװעםטער, אט איז זי א טאםע םאר ארעמען, און פרוצים װאקםט אוים אין איר דער א״געכער װירן, דער רוף סון אײנענעם נריק, און זי איז גרײט טורד צו זײן, זי איז גרײט צו גײן רויטן רוף. אבער בארד װערט וי םאר־ כריכעט סון איר גוטסקײט, פון איר נר׳ײטקייט טקריב צו זײן זיך פאר אגרערע, און זי איז װידער די נוטע, הארציקע, אפפעדװיריקע םאשא. אט די םאםענטן םירט צירי אדרער אדורך םיט נרויםער כאגאבוכם באזונדערם איז זי רירנר אין צװ״טן, און כאך טער — אין דריסן אקט. דא װײזן זיך ארויס אײנכארטיקע, אינטערעסאגטע יעטריכן פון א נרויסער קינסטרעדין. אין דער פיעסע תאבן םיטנעשפירט י. נאזשיק, ה. פענינשטײן,;אטאריא ריםםאן, א. ראטטאן, משה ריפםאן, ט. אפענהײם, עגי י׳טאן, רירינא, ר. שפינער. םיר װארטן, אז צירי אדרער זאר פאר אונז אויסטרעטן אין צירי אירערס עכמ־קינסטרערישן רעםערטואר. 1. 6.