Literarishe bleter · 1932-04-22 · 17 (22.4.1932) · p. Seite 272

ליװננראריבוננ ביע8י8\־ ו\1ז. דן ¥ *ייס 272 תודם־כל פאר יייך. ווען $ז םלעמישער שרײבער כו*אט כעשײאז זײן קיגד איז א םראנצויזישער מוצ אדעד באגוצט זיך םים דער סראנ־ צויזמזער שםו־אד אין שםוב, װאלם עם באטראכט נעווארן םאד א שװער םארברעכן — אזא זאך איז גארנישם םעכלעך. הערט מען טאסע נישט בײ זיי דאס שװארצע נביאות־זאנערײ װענן ״אונםערגאננ״ און ״אםימילאזויע׳ — מיר זעען בײ זײ א כםדדדיקע שטייגערוננ און אנטװיסצונג אויןי אלע נעבים; םון קולטור־ארבעט. דערפון דארםן לערנען אונזערע ״רישע שריפטשטעלע־ — כל־זםן זײ אל״ן װעצן נישט אויםהערן זנו האדעותן דעם טויט פאר ײדיש אין די איעענע שטיבן, אין םויל פון זײערע א־ינענע קינרער און אויך אין בוזעם םון די אײנענע, װם־מיבדיקע טצבושים, — װעלן נישט אויםהערן צו פצאטערן איבער אונז ד• שאטנס פון אונטערנאננ — די שרעק פארן םוך פון ײדיש. רינםט םון די יידישע שולן, פון די מארטירערישע לערער — זיי זענען די אײנציקע פיאנערן פון ײדישן װארט. ײדישע שרײבער װאלטן באדארפט נעםען א בײשפיל פ־ן די םצעטישע שריפטשטעצער, װעלכע וױיזן ארוים אזוי פיל עקשנות און איבערנענעבנקײט אינם אומדערםידצעכן קאםה פאר ײיער שפראך און ציטעראטור, װאם איז פונקט אזוי באדיראט פון אן אויםערצעכן און אינערצעכן אםיםיצאציע־שונא, װי די ײדישע צי־ טעראטור. אבער די פצעמישע שר־פטשטעצער, װעצכע צעבן אפשר א־ן פיצ ערנערע באדיננוננען, װי די ײד־שע שריםטשטעצער, ־אבן דעם קאמך פאר וײער שפראך נעםאכט פאר זײער טיפן צעבנס־ אינהאצט — זײ זענען פארבונדן םיט דער שרצ, טעאטער, ביבציא־ מעקן, אין װעצכע זײ ארבעטן־םיט און זאדנן פאר ז״ער נורצ. די פצעפישע שריפטשטעצער האבן זײער סוצטור־קאמף נישט פאר־ װאנדצט בצויז אין א װויצקציננענדיקן צאזוננ פאר עמעצז, נאר פונכש ײדישו הױד־טור-פראנט אינכמ ראטו־פ^רסייןנד אזוי ארום איז םון דעד גאנצער נדויםער, םארצוױינטער ײדי־ שעד ציטעראטוד, פון סענדעצע ביז הײנטיקע שרײבער םארבציבן אין םאװעט־רוםצאנד צום_יאר 1931 נישט םער, װי אן ערך 6000 ז״מן אויף א סומע םון אן ערך 60 רובצ... און אט דערמיט סוםט םען זיך בארימען אזש אויםן צײפציקער יאר-ר... או װב\ רעו־סי אןיוז — םילם ןיך. אין די ״ציטערארישע בצעטער־ גוט 1 (400) האט ר. טשארני אין זײן ארטיקצ ״םיטן פנים צום ײדישיםטישן אויםצאגד׳• נעהאט געשריבן, אז רי ײדיש־קאםוניםטישע פדעםע אין םאװעט־רוםצאנד איז ״אזוי פארשפיצט און פארחושט טיטן ״ײדישיסטיש־פא־ שיסטישן אויםצאנד, אז טען דערזעט גישט אםיצו אין דעםזעצב• ״אויםצאנד״ רי װירקוננ און שפראצוננען םון דער אײגענער פרא־ צעטארישער ציטעראטור״ א. א. װ. צײענען מיר איצטער אין דער ײדישמפאװעטישער פרעסע אן אויפרוף ״צו אצע ײדישע פראצעטארישע און דעװאצוציאנערע שדײבער אין די קאפיטאציםמישע צענדער״, אין װעצכן ם׳ויערם דערצײצמ, אז ״דער קאבינעט םון פראצעטארישער און רעױאצי־ ציאנערער ציטעראטור בײ דער םעקציע םון ציטעראטור און קריטיק םזנם אינםטיטוט פאד ״דישע קוצטור איז צונעטדאטן צונײפצ״ שטעצן א ק־יטיש ביא־ביבציאנראםישן זאסצבוך װענן דער פרא־ צעטארישער און רעװאצוציאנערער צימעדאטור אין די קאפימא־ ציםמישע צענרער. דער זאמצבוך האט דעם צװעק צו באקענען דעב ײדישן צײענער אין םאװעטנםארבאנד מיטן קאםף םון דעי ײדי־ שער רעװאצוציאנערער און פראצעטארישער ציטעראטור אין די בורזשואזע צענדער קענן רער בותשואזער און קצײנבירנערצעכער ציטעראטור מיט די דערנרײכונגען און שװעריקײטן םון דער ײדישעד פראצעטארישער און רעװאצוציאנערער ציטעראטור אין די קאפי־ טאציםטישע צענרער, םיט איר קאמף םאד פראצעטארישער און קאםוניםטישער אירעאצאניע, םארן דיאצעקטיש־םאטעריאציסםישן טעטאד אין דער פראצעמארישער ציטעראטור״ א. א. װ. א. ד. נצ. ״םיר בעטן אײך — װערט װ״טער נעזאנט אין אויפרוף — אונז צושיקן, װי וױיט סענצעך אײעדע ותרק (ציטעראריש־קינסטצערייי-•* װי אויך סריטיש־פובציציםטישע), איתר ביאנראםיע, ביבציאנראפיע םון איתר שאפן, ידיעות װענן רער םראצעטארישער ציסעראכיו ארנאניזאציע, צו װעצכער איר נעהערט, אײער אנטײצ אין דער ײדישער קאמונםטישער פרעסע״ א. א. װ. סיט אײן װארט, אז םען רעדט אוים — םיצט זיך... ״בײגז רוױופר״. אין םארצאנ ״עמעס״ איז שוין דערשינען בערנעצםאנם יאכש! ״פענעק־ אונטערן נאמען ״ב״ם תיעפר־. דער ראסאן האצט 30 דרוקבויגן. װנורכנו ײריגנזנו טרײרגור פו\ אוױולאור םעוריר\ ואך אי\ רי עאםאלאגו פו\ סאװמם־רוםדאורז- א־נם סאװעטישן פאװיציאן, װאם אויף דער צ״פציקער מעםע װעדט פארטײצט א קאטאצאג פון ײדישע ביכער, אדויסנענעבן דורך דעד ״טעזשדונאדאדנאיא קניגא״ אינם יאר 1931. דער דאזיקער קאטאצאנ, װאם איז אויסגערעכנמ אויך אויםן או־םצענדישן ביכער־קונה, כאפט אדום א קיםא־צן פון 1264 ײדי־ שע ביכער, װאם זענען דערשינען פאר דעם צעצסן יאר־צענדציק אין די פארשײדענע פארצאנן פון סאװעט־דוםצאנד. א־ן דער אפטײצוננ פאר ש״נער ציטעדאטור, װאם כאפט ארום 280 ביכעד, נעפינען מיר גאך די פאצגנדיקע װעדק םון די אוים־ צענדישע ״דישע שד״בעד: י. אפאפיאננװ — ״קויצננרעבער, ״א רא־ םאן פון א פערד־גנב״, ״1863" (צװײטער טײצ פון דער מריצאניע ״אין פויצישע װעצדעד״), ״ארום נדענד־סםדיט״ און ״אויף יענער זײט בריק״ (צוזאםען — ב״ 1000 זײטן םאר 6 רובצ 60 קאפ). נני. אנגו — ״א שטעטצ״ (158 ז., 40 קאפ.). ר. בננו־נוגלנוא\ — ״מידת הדין״ און ״שטורם־טענ״ (556 ז״ 4 ד׳. 40 ק.). ב. גלאוגזא\ — ״שטײנותבם״ און ״פאנאנדערםאצ״ (460 ז״ 4 ר׳. 25 ק.). ם. װירנגזבײ\ — ״רײזע־אײנדריסן םון אינדיע״ (280 ז״ 2 ר׳. 25 ק.). ננ. װארנגואװנזעי — ״שםונצאדעם״ (284 ז״ 2 ר׳. 15 ק.). י. װ. װײנוננגבננרג — ״נעקציבענע שריםמן״ (240 ז״ 1 ר׳. 50 ק.). װ. לײװיע — ״דורך זיבן טויטן׳/ ״אויפן ראנד םון אנהויב״, ״שנײ אראפנעפאצענער״ (280 ז״ 2 ר׳. 85 ק.). א. װ. נזגעגז — ״אונטעד דער בריק״ (105 ז״ 35 ק.). ד. נ״ינװןי — ״געקציבענע װערק״ און ״צמח דער טישצער״ (242 ז״ 1 ר/ 45 ק.). א. רײגננ\ — ״אויםנעקציבענע װערק אין 3 בעגדער׳/ ״צידעו־ און דעדצײצוננען׳/ ״נויט״ (נאװעצן און םקיצן), (צוזאםען 1050 ז. 7 ר/ 75 ק.). פון ד• קצאםיקער זענען פאדטדאטן נישמ מער, װ*: — י. רינננגא\ טיט ״יאםעצען״ (150 ז״ 90 ק.). װנװדנזלננ װגכר װםריװ — ״דאם װינשפיננערצ׳/ צװײטער ט״צ און ״םםעות בנימין השצישי״ (375 ז״ 2 ר/ 15 ק.). פרז — פיכורירט נאר מיט דער ״נאצדענער קײט״ (63 ז״ 35 ק.). שלוװ־עליכװ איז פארטראטן מיט 21 ביכער און בראשוו־קעפ, װאם באטדעםן צוזאמען בײ 2700 זײמן און קאסמן 14 ר/ 50 ק. אין דער אפטײצוגנ פאר ״סריטיק און קונסט״ נעםיגען מיר נאר: בעל־װװפיבגװ — .קריטיק״, 126 ז״ 58 ק.) ארזיםנענעבן דורך פארצאג ״קוצטור־ציגע״ אינם יאר 920ב ר. *יערװא\