Literarishe bleter · 1932-04-22 · 17 (22.4.1932) · p. Seite 267

9 ריםיסיואריפיזז גיליזסיגזר ד\\ז. דז (־6^4) 267 וייט שצאפבאגם, וװ עד איז אזוי םיר יאן געשלאםן. — ער שלאפט דעם צעעטן מאצ אויף דעם דאזיתז גזף5ע;ער— האט דער נרויער פ:#־גאכט געשעפםשעם אין ז״עם םיר־שײפאדיקן םעגסטעד, נעבן װעלכן דער ז״דע איז נעשצאםן. איידער דער שבת איז אװעת, האט דעור זײדע װידער נעעםנט זיינע אוינן; טרויעריתע בליתן; תאלבםארנלױתדטע בל־תן זענען אומגענאנגען פון תינד צו תינד, װאס וענען נעיכטאנען בלאסע ארום זײן נעלענער. דע־נאכדעם האט דער זײדע דעם פנים אפנעקזסרט םון םענ־ םמער, ארויסגעקותט צו די נעםרוירענע און געבוינענע ותרבע־ ב״טער בײם םטאװ, װאם האבן צו אים געװ־גט די צװײנן. דערנאכדעים האט דער דידע אויםגעצוינן ארע זײנע נלידער; א שטילן זיםץ נעטון און צונעמאכט די אוינן אויױ אײביק. -דעד אילויםםדאטאד ס א ל ס ט א י ןצז זײ\ זיבעצי? יאריעז גזזבזירזסיאס טערנאתם אטעריע. נערהארדט הויפטמאן און נוסטאװ שטי־עזעמאן, חײם וױיצמאן און מישא עלמאן און דער פארשטארבענער דייטשעד דיכטער רײנער־מאריא ריאתע, מאקם ליבעדמאן, דער אלסער טעא־ לאנ האדנאת און םיצ פ״5 אנדעדע באדימטע קעפ האט פאסטער־ נאק אין די רעצטע יא,־! קינסטרעריש םארקעדפע־ט םאר דער אײביתי״ט. אין א װינתר שטײט אויױ א םפעציערן פאסמאמענט א בילד פון דעם נרויסן רוםישן נאון, דעם נראר לעװ טארםטאי. מ׳־אר^ װיםן, אז בכלר איז די גדעסטע צאא צײכענוננען און בירדע־ םון טארסטאיען :עמאכט געווארן םון פאםטערנאקן. אויר דעם נורר םון אט דעם;רויםן ײדישן מארער איז אויך אויםנעםארן צו אי־ רוסטדירן דאם באריסטע ותידת םון טארםטא״ען ״תחית המתים״ (״װאסת־עםעניע״). מיט םיר יאר צוריק, בעת מ׳האט א־ן רוס־ ראנד געםײערט טארםטאים הונדעדטסטן געבױרנטאג, האט פאם־ טערנאת דעם טארסטאי־םוזיי, אין ות־כן עם זענען פאדאן עטרעכ־ע םפעציערע צימערן מ־ט פאםטערנאקס טארסטאי ־ צײכענונגען, אװעקנעשיתט א מתנה: א וװנדערבארע, נאך קײנמאר נישט פאר־ עםנמרעכטע צײכענוננ םון טארססא־ם באזוך בײם רוםישן ם־ראזאח פ־אדאדאװ — דעפ ביבריאטעקאד פונם רומיאנצעורםוזיי. טארםטאי פלענט אםט קומען צו םיאדא־אװן און דא, ביי די ביכער־טישן, אין דער ביבריאטעק פרענט ער פ־רן מיטן רוםישן יםראזאה טיםע דעריגיעז־םיראזאםשע שמועםן. אן אפטער .אסט אז דא אויך נעותן דע׳ר באר־מטער רוםישער מ־םטיתער װראדימיד םאראװ־אװ. פאםטערנאתם בילד וױיזט טאקע אזא מאמענט םון געמײנזאמען שמועס. פיאדאדאװ זיצט בײם באדיער םונם ביכער־ צ־מער ארײננערײנט ד• הענט אין די אדבר. בײ דעד זײמ פראסען_ די ברענענדיתע אוינן און די רבנ־שע בארד םון סאראװיא׳װן און אנטתעגן זיצט אין א פויע־שן פער׳ו דער נאון םדן ״יאםנאיא פאריאנא״. איך סרענ פאםטערנאקן: — ווי תומט דאם, רעאניד אםיפאװיט׳ם, װאם געראדע אײך, דעם דעמארט נאך אומבאקאנטן ײדישן קינםטרעד, האט טארםטאי איבערנוענעבן צו אירוסטדידן זײן ״װאסתרעסעניע״? — שוין א צײט פדיעד — ענטםערט מיר פאיסטערנאת — האב איך אירוםטדיחט םארן זשדדנאר ״םיעװעד״ טאירםטאיס ״תד־נ און םרידן״, װאם איז דעמארט צום זשודנאר צונעגעבן;עװארן ארם בײראנע. פערתנרעך האס טארםטאי מיך נ־שמ געתאנט. מ׳האט ם־ר אבער איבערנענעבן, אז מײנע אירוסטראצתס זענען אים שטארק נעםערן. דארטן... הע, א שפין אין שפינותבם; ביז איצטער נארנישט בא־ טערתט. — תינדער װאתםן אונטער אדן אין שטוב װערט ענג — זאנט ער זויףעו־ אויף די אײניתרעך תותנדית — דו, משה, ותםט תיין זעלנער נישמ זײן... װער שוין זען, דו זארסט נישט נ״ן דינען. אט אזוי, נאר ט־טאמאר, האט ער נעגומען און איבערגעשראתן טשהן, װאם כאפט אזש װישן די טרערן, פאר דער צייט אננעקװא־ רענע אין זײנע אוינן. רערנאכדעם איז דער זייז־ע יהושע אויף א פאר שעה אינ־ נאנצן אגטשװינן נעװארן. צונעמאכט די אוינן, רוית געשלאפן, םיט א םך םרידן איבערן פנים. האבן די שטוב־רײט איינער דעם צװײטן אננעתותט. האבן די שטוב־רייט יא פארשטאנען און נישט פארשטאנען, אז דער זײדע מאכט הכגות אװעקצוגײן םון אונזער שטוב; אותקצונײן םון דער י׳״״ו '"״/"י׳יו לעאניד פאםנזעו־ס*? פ ו ן ל ע ו ו זומער 1926 האמ דער באקאנטעד רוםישער םאררענעד אלעק־ סאנדעד קאהאן ארנאניזירט אן עקםפעדיצ־ע תײן אדץ־ישדאר םון עמלעכע באד״טנדיתע ײדישע מארעו־, ותלכע ער האט אײננעקאדן םון פאדיז, בעי׳רין און נױ־יארינ דער סעניאר םון דעד עתספע־יציע איז נעוותן דער דעמארט 63־יעריתעד רעאניד פאסטעדנאק — איינער םון די אננעזעענסטע ,־עפ-עזענטאנמן םון י׳ענער נאציאנאר־דא־ מאנטישעד תקוםה אין דעד רוםישעד מארעד״ (1880—1890), סון ותרכעד עם איז ארויםנעתומעז די באדימטע נרזפע םון די אװי־ נערזפענע ״פעדעדװיזשניתי״ (״װאגדערעד״). םון די אצע שײנע פאענעד, צור׳יב ותלבע ד• עתםםעד־צ־ע איז דעמארט נעםאדן תײן אדץ־ישדאר (א נרויסע ותרט־אויםשטערוננ םון פארעסטינע־בירדעד, א םעריע םון קינסטרעדישע אלבאמען אין םארבן־דרות וכד׳) איז, װי םון םיר שײנע פלענער בײ אונז, נאר־ נישט ארויםנעקומען. בלױז אײניתע מארעד םון יענעד נרופע יזאבן שפעטער אויף זיתיע אויםשטערוננעז נעװיזן א פאד פאר־עםט־נע־ פײזאזשן און דערמיט ױצא נעותן. :אר אײן רעאניד פאסמע־נאק האט נעהארטן װא־מ. עד האט בעת דער עקסתורםיע געמאבט איבער הונדערט עסקיזן און צײבענונ־ נען און םיט םינף יאר צודיק, צו ױין 65־טן נעבױ׳תטאנ, האט ער זײ אצע או־םנעשטערט אין בעד־רין. ד• בירױעד האבן דעמארט םײ בײם פובריתום און םײ בײ דער קריטיק שטארת נושא חן נעותן. אײנער א בא׳תאנטעד ד״מש־ײדישער מעצעגאט האמ די גאנצע פארעסטינע־תארעקצי־ע נרײך םון דער אד־םש,טיערונ־. אפ־ נעתויםט. תײנטיתע װאך איז פ־אםעסאד פאסטעדנאק אהט :עױאר; זיבעצית יאר. און װידער טרעט ער אויף פאר דער ותלט מים אן אויסשטערוננ פון זײנע נײע ארפעטן. פאטטערנאק איז זײער א פדא־ דותטױתר ק־נסטרעד. אין די רעצטע צען יאר ארײן, ז״נט ער האט םארראזן דוסראגד, האט ער נעשאםן א פאר הונדערמ בירדע־. און תוקט מען אויף די אלע נרעסע־ע און קרזמערע רײװגטן, באס־אכט מען די פרעכט־תע פארבן און די נרויסע מײםטעדשאפט םון דעם צי״כנערישן שטריך, קאן סען תוים נרזיבן, אז דא האט מ־ט דער מארעדישער םענז4 אננעםירט א האנט פון א זיבעציק־יעריתן זקן. אזוי ױננטרעך־פדיש און קרעםטית זעען די אלע בירדער פון פאם־ טעדנאתן אוים. פאסטער און אײר־בירדעד, אתונאדערן און ראדידוננען, פיי־ זאזשן, נאטױד־מאדם און זשאנר־םצענעס, און דע־ ע־ק־ — פארטרעטן, אױף ותלכע םאסמעדנאת איז םון תמיד אן געותן אן אוטמזדגר״כרעכעד םײסטער, םורן אן דעם נרויסען רוים םון פאס־