Literarishe bleter · 1932-04-08 · 15 (8.4.1932) · p. Seite 241

דיט 241 ליסיפואריפיצז ברטסיןןץ■ ו\ד. 5י (*\*) ץ אין די װ^דשעװעד ײדישע טעאטעדן דאם ייד. דראמ. טעאטער (קינםטא. אנם. ד״ר ע װייכערט) ניט ישוין הײ־י$ר די פינ&טע אויםירוננ. ד))ס סאיא האט דעד טעא־ טער־קזיאעקטױו צונעטראנן א פיעע, ארינינעולע םאױשטעאונג ,,ר#ס פארכי׳עו&טע ׳עני״דערא״, כאארבעט אויט ׳םאום־עא־כם און רעזיב־םירט דודך דעם דיבטער יעקב ׳טטעדגבעוע. די םאױכטעאונג איז אין 1930 נענאגנען אין בויארע׳טט (זע ״איטנ בר.״ נ׳ 29, 1930). איצט הןזט רי4־ ױננער א*־טיסט דוד איכט אויםנעםירט די פיעסע אויט י. ׳טטערנבערנ. אוו־םעד א פ#זר דעפעקטן אינם פ־אאאונ און אין רעם ודריטן און פערמן אסט, א־ז עם א פראכטשואער םפעקטאקא. נאענצנדיקע א״נםאאן, ד־רנ־דיקע םצענעס, װו עס ׳נ׳״נט ארוים די װונרע־בארע באכטאסטיק פון ׳ע״־ע. דאם יידי׳עע יטטעמא איז רא באהעאט סיט א הע־־דיסטערי־ע איכט. עס א־ז א בריאאנט אין א נײער מאדערנער אײנ&אםונג. — פון די ארט־טטן טײאן זיך באזונדער אוים דוד א׳בט (׳צנועון אא•), יעקב מאנםדארך (דאד■ ארענדאור), דות טארו (טעמע גיטא). אויך דאס פארא בירנבוים םנחם־םענדא) און קודאענדעד (ינ׳מוא־ ■טמעאקעס) זענען נוט. ד־ דעקאראציעם שײן און מ־ט םיא חן. אויך די טוז״ק איז א נע־טמאקע. אודװיג זאיז האט גענעבן א גײע פיעסע — ״דער אײ׳דייגײער״. ׳װירעראטאא באװיזן, אז ער איז א נרויסער אקטיאר, זזון ױדער אימאא איז סען נעבאיבן מיט טענות: אודװינ זא*ז קאן און דארף נעב| עפעס בעסערם. אודװיק זא*ן ׳קפ־אט אין דער פי׳עמע אוון שפיאט זיך. דא און דארט טוט ער א שעמעריר מיט זײנע אאע ׳עײנען, און גאײך;ייט זיך די פיעסע װידער אין באנאיאן גאנב א נוטע, ציבטיקע, באנאבטע פאחטנערין האט ע־ אין סאאי פיקוס. די פיעס־ע בבאא — געצוינן, נעצוינן... באין־ברירה האבן זיגמיינט טוירקאװ און אידא קאםינסקי אויםגע׳עטעאט א בינעאע אין אאקאא םון איטעראמן־פארײן, װו זײ געבן ד• באװוסטע פ־עםע ״העד אאטבערט־ע״. א שפאנענדיקע ואך: איבע און אײםעדװבט דערהויבונג און דערדד־קטקי״ט איננעדישקײט און אםנהארציקײט, — דאס אא׳ן האאט דעם צישויער א־ן העכסטער שפאנחננ. זינמיינט טודקאװ און אידא קאט־נסקי שפיאן אפ די פיעסע םײן, מיט טאקט און מיט ברען. — די פיעסע נעסמ טאקע שטארק אוים. אין ״סקאאא״־סעאטעיר — א נײע רעװי פון י. נאזשיק. דאס פ־אני־אם איז ״צו׳נעזאאצן״ און ״צוגעפעםערט״ אן א שיע־. רי פאר נוטע נוטערן װעדן דערטרונקען אין א סך אנדערע באגאא׳נ םעטע. און ניבואחפה אויםן פוד. \. וז. װילנער ס*רלאנ פײ ב• הלעצהיז?ו נ ו ט ד־ז אמסוד געהליבענע װערה איי 11 בענזי 1. ראם אעצטע קאפיטא—ראוזאן. ײדיש 3. גזײלפמרױ 13.40 6.— 2. די לעצטע םרייד—ראװא\, ײריטי איװוזוױו?־ 14.80 3. די װאנאער—ראגזא\, ״דיפז י. באגמטװױז 0 — 4. הוננער—ראװא\, ײרױפ װרימ ריױ<ו\ 10.40 5. טיסטעריען—ראװא\, ײדױוי א. װאר? 11.20 6. די שטאט זענאםאם—ירױפ א. װאר? 4.20 7. פאן—ראװא\, ײדיפי י. באגפווװיװ 7.60 8. בענאני—ײריפו 3. הײלפפרױ 6.40 9. ראזא— ראװא\ 13.60 10. װײבער ביים ברונען—ראװא\, ײריפי י. װײופל 4 — 11. װיקטאריע און טאכה־שבא הויפט־פארקויף.־?אאג. ״?ולם־בור״, װ&זרפזפ, וגזלבװעי א מתכה פדץ הידשבײכען דאם יידישע טעאטער איז נאך געווען אין רי װיקעאען־, קוים א פאר יאר *אט, <וען ס׳איז נעבוירן נעװוארן ז״ן צוקוגםטיקער;׳־םטיקער שפײזער, — זיין פרארוקטױוםטעד שרײבער, רער •;-;זנותדיקער קעטםער םאר זײן כבוד, — פרץ היר׳גזבײן. און אויף דעד שמחה צואיב זײן סס־יאריקן נעבויחנטאנ איז $ שסס, דער נרעםטער טדוותן יהאס י״דײמע טעאטער. װײא פ־ץ הירשבײן האט זיך גישט באנניננט םיט שרי״בן םאדן ג־,אטער, כאמש דאם אא״ן װאאט אים נעסטעאט אין רער ערשטער רײ פון אונזערע נעצײאטע, ער תאט םארשטאנען, אז רע&עיטואד מ־ז ־איבן דעם אינטעאינענטן אקטיאר, דעם ׳דערצוינעגעס צושײער, א־ן אט אאזט זיך הירשבײן אויםן שװערן, אומדאנקבאדן ווענ םון אדט״װער אדבעט םארן טעאמער, — ער שאםט אין 1908 יאר זײן , -־שב״ן-טעאטעיר״. און הירשב״ן האט, פארשטי״ט זיך, געטײאט דעם גורא םון אאע א—עאאיסטן, װעאכע חאבן רי העזה צו גאויבן אין דער אפםער־ ״־ייקײט פון ידע־ ײדישער נעיזעישאםטאעבקײט, ער איז גע״איבן א קוא אין מדבר, ער איז אן אנטוישטער אפנעטחעטן. ער אייז אפנעט־עט;, איבעיד נישט אװעס ער שרײבט װײטער ״ארן טעאטער און ביז איצט םאז־נעמט הירשבײן ידעם אויבנאן אין דעד ײדישער דראטאטורניע. זאא ער איער װעאן װא,חםן א באיק אויף די ,־עװאטאטן פון ז־■; ראנניעד־קער, סארדניסטםואער ארבעט, װעוט ער זיכער קײן נחת :־שט האכן. דאם ײדישע טעאטער בײם איצטיהן סאמענט נעםינט זיך אױף נישט ק״ן העכערן נױוא װי מיט 26 יאד צוריק. די אאע פ־ױון, אםטמאא זײער געאונגענע, זענען געװען א רעזואמאט םון א־כ־נ־םענוטשאעכע אנשטדענ־ידנגען אזן קרבנות סון יחידים, זיי :ע:ען איער םארבאיבן נישט םער װי פרויװן, צוא־ב רער גאײכגיא־ כ־ק״ט פון אזנזעד געזעאשאפט ־װעאכע ד״אט ני׳שמ באװיזן צו נ־אכן געזונטע עקזיסטענץ־׳מענאעכקײסן םאר א גוט ״ריש טעאטער. א־נזעדע יעסערע אקטיאדן זענען אװעק אויף םדעסדע בינעם, א טײא םון זײ חאבן זיך אדא&נעאאזן צום נױוא פון קרעטערישז •נעאטער־באזיוכעד, דאם טעאטעד אח נעװארן םארשונדעװעם, םאר־ :עשמאקאאזט, — א שרעק נעםמ ארום ׳די נעצײאוטע טוער, װאם זענען נאך טדײ געבאיבן דעם דײנעם נערעדטן און נ׳עררוקטן ײדישן ׳־וא־ט! װאם פא׳רא מתינה ניט דאם ײדישע טעאוטער הירשבײנען צו זי־• 50־־אריקן געבױרנמאג? עס ׳עטײט אז א זײט א ױרד, םארשעמט, סאראאזן און עם דא־ף דאך זײן אי״נער םון די הו״פט־טחותנים אויף דע־ שמחה? ־אמיר אנתויבן א קאמף קענן שונד, ווזאס האט דערזױיטערט ־עכ ריבטער, דעם קינסטאש־ םון מעאטער. שונר, װאם האט זיך א״״עכירנערט אין אאע נעביטן פון אונזער ױמעד קואסור, םאר־ ס־״כט דאס בעסטע םון אונז, שטארקט די אםימיאאצ״ע! ־אםיר אנהויבן א קאסף קעגן שונד אין מעאטער, איטעראסור א״ פ־־עםע! און דער אאזוננ װעט זײן רי שענסטע סתנה פאר פרץ הירש־ ג״;ען צו זײן 50־יאריקן געבוירנטאנ. ןיגװוװז װורןאװ ב א ב ד י ס ר כ ג ־יבע פרײנט פ־ץ הירשבײן און אםתר שוטיאטשער! ־עראיו־בט צו באגדיסן דאסמאא נאר רײן פרױואט. א־ך שיק אײך אונזער הארציקע בו׳כה און ײינטש אײך צו "*:־׳;ען א שטענדיקע סקום־סנוחה. גאויבט מיר, ראס די נרעססע ..יט איז אײמעװארצאטקײט. ז. וזלוזר ,קרלט ביד איז דעד גרעסטער ביכעד־לאגער םדן ײדישע ביכער איד דעד ררעלט.