Literarishe bleter · 1932-04-08 · 15 (8.4.1932) · p. Seite 242

זײס 242? דילזלזרןזריסלן ברטלזטו 1\זו. 5< 4 3>ו וואך וואר טעאטער אױ היבס:ז ןןןן צילי אדלער יועש אויסמדעםן אינם ״סקא־ לא״־מעאמעד. די דירעקציע גים שםןןרקע הבמדזות׳ אז דאס שעאפזער, דער אנסאסגד וועכ גערײניקט און ״גענשרמ״ ווערן. די טיעג איז פארגעקוסען א גלעזל ם״ לכבוד דער גר״יםע- *)רכיםשין. ם׳זענען גזןוען פ#רשמייעד פון דע־־ יידישער פ־עםע װי אויך די ארשיסטן פון ״סקאלא״ אגין ״צענסחזל״. רי דירעקציע פון ״סקאלא״ האמ אויסגעדריקם איר צופרידנקייכ■ װאס איר ד״אכ זיך איינגעכעבן אי־אפזױנרענגען צילי אדלער• ס׳האבן גערעדכ װעגן די אויפ־ גאבן פונם יידי-־ן כעאפער פאר־נכייעד פון דע- פ־עסע און באגייפכ דאפ קוסען פון צילי וןד־ דער• אויף די באגריסונגען הןןם געענשסעינ צילי ןןדדער און דזיסייקאב דאהן♦ סיאיז א׳ויכ־ געדדיקט געװארן דעד װונש׳ אז צילי אדלע- זאל אנהויבן םים פרץ הירשביינס ״גרינע פעל־ דער״■ ןאן אין װארשע איז געשםןןרבן דער באקןןנכע- אדמיסם דוד קייזעחץויםיס, וועלנער האם די לעצםע יארן גע׳צפילם אין די בעסערע װאר׳צע־ װער םעאכע־ן• ער איז אלם געווען 43 יאי׳ אוויף דער יידייצער בינע הןןם ער געיצפילב גאנצע 28 יאר• דער פארזזמוןרבענער ה$כ פאר־ נוסען ערן־אםכ אין ארםיסםן־פאריין״ י ןןןן אין פא־קס־מעאםער ידפילכ יםלמה קוכהע• םים חנה לערנער און ד• זיידעמ^ן״ ₪ אין ״צענםראל״־מעאסזער הויבמ וןן צו גאסםראלירן סרים קןןראלאיויו• ןןןן לאדזער ״*ר#דאש״ (קינםםל• >ןנפ- מעה ב־אדעדזאן) גים איימ חוס 20־םע •חןגראב ״פייגל אין דער לוסםן״. ןןןן א- סאסבערג הויבם ןןן די מעג צו אזפילן אין ביאליסמ#ק םים ש. אשם ״מגקל םאזעפ״• ער װעם אויך אזיפמרעםן אין גרארסע. ₪ אין ריגע איז פ#רגעקוסען די פייעדונג פון 15 יאר סצעגישעד םעטיקיימ פון ןןברהם אייבעס. ןוס בערמא גערסםען פארבלייבם אין ריגע אי־ בער *שח• ₪ גוןך אירע דערסוןלגרייכע געסםש&זלן אין װילנע׳ איז געניע שלימ צוריקגעוםען קיין װארשע. ₪ נעלי קעספאן הןןם -אי־ענדיקם אימ גאסםשפילן אין סאריז. ןןןן יאנאס סורקאװ און דיאנא בלוםענסעדר ה#בן געגעבן עםלעכע פארשטעלונגען אין לוב־ לין• זיי פירן אויף ״די םראגעדיע מדן ןן ןױי״ און ״פערל פון שאנכמי״־. ןןןן די באקאנםע ״דישע אדסיםםין רחל האלי צער םרעט אויף אין װארמע און אין סןןר־ד־י־ דעקע *נמעט אין פוילן מי$ו רעציםן)צוע־*ןװנבז ןןןן אין נױ־יןןדקער סישער ברןןדעד־פא-־יג איז דערשינען מ יידישע?םעדע ״חלוצים״ פח באקאנםן מוזיקער ילקב וױינבערג. י י־ דעז^קסאד נהםן פײזיל דעד הילף־ןןקציע לםובת די יידישע שולן אין פוילן״ װ*ס עס פידם אן דארם דער שלית פון צ.י.ש.א. ח, זרובבל. ₪ אין ווילגע איז פ*י־נעקוםען פארגאנגענע װאך * גרויסע פאלקס־פארזאמלונג פאר דער ״דישער שול. סיזענען געקומען א צװיי םויזנכ פ־יינכ פון דער ״דישער שול• ס״זענען גע־ הארםן געװאין רעדעס פון ב♦ בהן־װידגילי׳ ז. רייזען׳ ב• םאבאכשינסקי׳ מ. שוד. בעה דער ־עדע פדן ױסף אראנןןװיכש׳ אז דער נייער שול־געזעץ כ־עפכ שכאי-ק די פאלקס־בילדונג, -אע ך-- £אר״2::.י~י- פון דער סכאראכבווע ןן, ר?אל װולץ געמןזלדן׳ אז עי פא-דאזכ די פא־זאמלונכ. סהאב אזוי א-ום :ישם באװיזן צו פירן װייםער די פאג־זאמדונג און נישש גע־ קיונכ אפשכימען די פאלגנדיקע רעזןולוציע׳ װ#ס איז אי־ײנגעמיאגן געװארן אין פרע־ זידיופ: ״די גרויסע פזןלקס־פארזאמלונג׳ װאס איז צו&ויפגערופן געװארן דורך דעס צב״ק שבת׳ דעם <)2־פכן מערץ 1932׳ האם באשדאסן אלע דרי אײגער פיכ דער גאנצער ענעדגיע און םוב זיך אײנשםעדן פאר דע־ ײדישער שול און *ן אויפהער װײ&ער פירן דעפ קאמף פאר איר. די פאלקס־פא־זאמלוגג פ־אםעסכירכ מיש דעד נאנצע־ שארפקײמ קעגן דעד רעכטלאזיקײט פון דעיי ײדישער שול׳ קעגן דעס *ננייף אויף די עלעמענמאיסכע רעבם פון אונזער קולמור אויף דער ײדישער שפחוך• די פאלקס־פארזמםלוננ פוו־ דערם: 1) אז די מאבכ ז>ול אויסהאלבן די ״דישע ש׳־דן׳ 2) געבן רענט די ״דישע םיטל־ שולן, 3) עפענעז דעם נעשיאסענעם דערעד־סע־ מינאר• די פאלקס־פארזאמלונג רופב די ברײםע פאלקפ־מאשן אין װילנע פארצוזעצן דעם קאמף ביז דעם ענםגילשיקן גצחון״. ןןןן בײ די װארשעזוער פריינט סון ״װא װערמ געשאפן א נרופע ײדישע היםמאריקער׳ װעלבע װעלן זיך פאינעמען מיט קלויבן םאמעריאלן צו דער געשיכשע פון ״דן אין םוילן. ס״װעלן פון צײם צו צ״ם אײנגעארדגט װערן װיםנ־ שאפכדעכע זיצונגען פון דעד גרופע• צו דער גדופע געהערן: ד״ר ר. מאהלער׳ ד״ר ע• רינ־ נעלבלום, פנר• ש• םרונק א• א. סינעמען אויך אן אנמײד די היםטא־יקער פיאפ• מ. באלאבאן׳ ד״ר י♦ שיפער. ₪ סיאיז דערשיבען דער 6־טער באנד פון דער ױבילײ־אויסנאבע פון משדז סענדעלפאן׳ װאס נעסש ארום די ברױו און ערשםן װעדק פון מענדעלסאן פון די יארן 1762-1754 (צװישן זײן 25־׳םן און 33־מן לעבנסיאר). ןןןן פסח ק0#ל#ן׳ דער דעדאקםאר פון ביאי ליסטןןקעי ״אונזער לעבן״ איז איינשםיםיק אויסגעקליבן געװארן אלס םעניזןר פון זשור־ נאליסמן־םינדיקאט אין בי*ליסם#ק אין צוזא־ םענהאנג מים זיין 40־>>דיקער שריפפששעלערי־ שער םעמיקײמ. אין םינדיקאם ג״ען אר״ן ם״ ״דישע און ס״ נישט־ײדישע זשורנאליםמן• ליטעראםור אױ?ןול־יםור ₪ אין שליחוח פ׳ון יידישן װיסנשאפפלעכן אינסםיכומ איז אפנעפארן ק״ן *ןדגענמינע זלטן רײזען• פאר זײן אפפאר איז פןןרגעקומען אין װילנע א גלעזיױםײ לכבוד ז• רײזען• ם^זענען געה>ןדכן געיו#יץ דעדעס װעגן די גדויסע אויס־ כוען פון ז. רײזען פ*יי דעם ײװא און בנדל װעגן זײנע װיככיקע פארדינסםן פא־ דער ״די־ שער קולבור. — אויף זײן דורכרײזע האב זיך ז. ד־יזען אפגעשכעלכ אין װארשע- די פ>ןר- װאלכוכג פונס װא־שעװער ײדישן פען־קלוב האכ א&געהאלכן א זיצונג םימ זדפן דײזעז׳ — דעם פא-זיצער פוגם ווילגער ײדישן פען־קלוב, װענן א ־ײ עניניפ׳ װאה האבן א שײכוה צו דע- ײדישעי־ פען־באװענונג. באזונדע-ס איז אי־ופנערעדמ נעװארן די פד>ןנע ווענן נרינדן אין בוענאכ־אײרעס א יידישע פען־גרופע. — אויפן װןןקזאל אין װ>>רשע האבן זלמן דײזע־ נען באנלײמ זײנע פרײנכ און פארערע-. ₪ אין עלםער פון 66 יאר איז אין נױ־יןןרק געשםא־בן דער בןןװוסםעי ש־־יפכשםעלע- און םוע־ תפךיעקב מיניקעס• געבוירן אין ־וילנע׳ ה*ב ח• י. מיגיקעש געדערגכ אין װאל*>זשין׳ שפעםע־ אין בערלין און זינכ 1888 איז ער אין אפעריקע׳ וװ ער האכ *נבײל גענומען אין פ>ן־־ שײדענע קודטורעלע און פילאככי־אפישע אינ־ סכיכוציעס. פון 1897 האכ ער אננעהויבן אױיסגעבן זײ:ע ׳,פיכיקעס ױם־כוב־בל^שער״- װעלכע זעגען נעײען שכא־ק פאפולער אין אכיע־ ריקע. ₪ אין װידנע איז נעשכןןרבן אין עלםע־ פון 95 יאר דער פארװאלטער און רעדאקבאי פון דע- גױיסער תלפודישע־ פארלאגס־פירמע ״האלמנה והאחים ־אס״, דער תלמיד־חכם שםואל שישא פײביש פײגענזאן. אן אפה#נדלדננ ײענן אב רעפ אינכערעס>ןנכן גן^ערבן איז *פגעדרוקם אין די ״לים. בלעכער״ (זע: זלםן רײזען — ״סס־יאײקעי־ ױבלײ פוז א תלמיד־חכם״׳ — ״ליט בדעכער״ 1927׳ נומ• 46). ₪ די וױלנער ליםערארישע גרופע ״ױננ־ װילנע״ האם נעהאמ אין װילנע דעם דריםן ארויסמריכ• זדמן רײדען׳ דער מןרזיצער פון אװנמ׳ האב אין יײז אדײנפיר־װ#רמ כא־אק־ מעיריזירם די גױפע׳ װאס באשטײם ױן די ױננע דיכמער א• װ#גלער, לײזער װאלף׳ חע־ נעך סןןלןןװ״משיק, משה לעװין׳ שםשון כהן׳ משה יצוזק בןךג• ₪ אין דער יידישער םרעסע זענען פארעפנם־ דעבב פיל נאמיצן און ארמיקלען װעגן דעם פריצ״מיק־פארשטאיבענעם אליעזר שמיינבמרג. ₪ עס זענען אנגעקומען פון נױ־יארק דרײ בענדער פון דוד איגנאמאװס נײעס נרויכן רא־ סאן ״אויף װײםע וועגן״ ווװ עם זענען אנגעקומען פון נױ־ין^רק צװ״ ביבע- פון ב. י• ביאלאססאצקי — א ב#נד לידער און א בוך עסייען. ₪ אין דער ניו־יאזױקער ״דישער פרעסע זע־ נען פאחעפנגרעכמ ארטיקלען און גאמיצן ארום