Literarishe bleter · 1932-04-01 · 14 (1.4.1932) · p. Seite 224

יילזעראריפזט ברעסיזר ג\גז. (יבו*) ״ים 214 דאס בוך, װאס כ׳האננ אקאדשט איבעדגעלײענט ײדײט. ד• באײע ראעע ה*ט נאך ראככ אידײננעלעבט נןזך דעם ז־ידגם ט״ט. ז■ א־ז ז•־ א־וטנענאננען אן ארטע, טו־בע, אזן ג־׳פט פאר־ :וםען א־דאס נײע, װאם האט ו־ך נעטון אד-ם. דע*־ דדיטעד דוד, ד• ײננע זערנוענ־אנער, װערן ׳םוין אדײנגעצו־נן א־ן דעם ראד םון דעם נ״עם רעבן, װאים ויד״ט ז־ך א־ן דעם ה״נסצײט־קן דוסראנד, און ד• באבע •ע&אנט אדום א טויברעכע און כיורמרט א־-דע אכיאי־קע װעדטעד און צ־ט דעם איטן פאדעם פון א״־ע נעדאנסען. ״זי װײם אפ״רו נ״טט, אז ט׳איז דעדװײר ביי או׳נז עפעס אנדעד׳ט נעװאדן ד• װערט. ד• באבע באעע האט צו סון נאר מיט זיך, און או־ב ז• ט־אבט, זענען עם, ססתכ׳א, גאד נו׳צזונהד־קע טדאסמענ־׳טן, נע־ טאבט פון א נאנץ אנדע־ נואטע—ע, א״דעד ר• נעוױינרעבע נעדאנ־ קען." ״ם׳טדעפט אכואר פאדנאבט, ז• דדייט ז־ך ארום א־ן דע־ טונקרענ־ש, און מ־טאכואר טומ ז• א זאנ צו א רױטן שניפסר א־ן יבטוב (א א״ױקר, ײאם געהע־ט יבוין צו ד• פיאנעדן — :. כו.)נ — מאטערע, נאכסאר נייסטו נ־שט דאוו׳נען? דעי• שױאדצעד מאטערע, פאדקא׳טע־ט ד• פאטש״רקע פ*ן דע־ באבעם אױעד אדן שד״מ אוד״;: — באבע, א-ך בץ א פ־אנע־! טוט ז■ א יטאקר מ־טן קאפ: — ׳ע, "1, ע־׳ט שוין;עדאװנט. װו׳םטע נעדאװנט?" א־ן כדצה קורבאק ױט צװ ״אזױ ײעט ז• יצױן •אײעקנ״ן פו; דע־ װעיט מ־ט א ד״קן פאדצ״ט־קן נעמ־ט." און אזוי יבט״ט ז־ך דאס הױז פון ד• זערמענ־אנע־ פאד ױך און רעפט ױך אן א״נן יעבן, מ־ט ױינע מענטשן און מ־ט ז״ערע א-נטעדעם;. און ־עדע נ״ע א־ינפ־־וננ ,װאם דאדאױ בי־עבן ד• ט־א־ דיצ־ע, װאס דא־ױ ענדע־ן ד• פא־ני־װע־וננ פ•; דעפ הויז, ק־מט אן שװעד און אפטמאר דו־ך בי־ט. אט ײ*ר א״׳נעד פון ד• •וננע זעירמעױאנעד, שױן דעד ד־־טע־ דוד, א״נפ־דן א־ן הױױ ערעקטד־שע באר״בטוננ, אדן עם טוט ױך א•; הױף הויעך. ד• ארטע באבע באשע, װאס א-ז שױן 4אננ ע־סד־בטר, טו־ב און װ״םט א־ננאנצן :־שט װא׳ם ם׳טויט ױך א׳דום איד, האט ױך פרוציפ דערפ־רט א•; ױך בוהות או;, קו׳ם אר״סנע־עדט, האט זי געמאירדן: — ״זײט וױם;, אז בר זמן א־ך רעב, ײעי א-ך :•שמ ראזן האסן י׳יין יײענמ!" און אז עם האט דאך נ״עט געה(ױפן דעד וױדערתזטאנד, און ד• ערעקטדע האט דאך :ענ־מען ברענען א־ן ד• הייזע־, האט •עדע־ א״נעד פין ד• ערטעדע זערםענ־אנע־ א־בעדנע־עבט עס װ• א ט־םע, פעדז׳ענרעכע בארײד־קונג, און דעד פעםע־ •ודע, דע־ סטאר״עד, אױ׳ צ• רחבעים ױין פר־מענ־ק, ײאים עד נײט אײנפ־דן אט דאם נײכ, נעמט וױדע־ א קרײן נאפט־יעמפי און בײ ז״ן שװאבן?ױין קויני ע־ א־־ין א־ן עפעס א פפ־י ד• ינ״ע אױםט־אבטע־נש װ־ר ע־ נ״טט קענען. אבעד עס הערפט נ־שט די פאדעקיצנק״ט. דאם רע׳בן :אך רע־ נדױםעד דעװאייוצ־ע ידייסט ז־ך דורך ט־ד און פענסטעד, יד״סט ױ־ דורך ארע יג־פא־ן. דעד ד־־טע־ דוד זעימענ־אנע־ מאכט פאמעדע־ און בהה־גה אדודך דעם װענ פוגם ארטן צום נ״עם. אבע־ *ו•־ ד• •וננע מאבן עס אױף א םפעציפ״טן זערמעױאנ״ען אופן. אױך ױי זענען פא׳דהאיי־׳מעײעט און ז״ האבן א•; ױך ד• כפיעצ־עיע א״;:־ יםאפטן פון ז״ע־ שטאם. און אזױ פרעכט משה קורבאק בירדי" ם־ט ב־רדע־,;•ט םצענעם אויף םצענעם, און צוב־סרעך װאקבב אױס א יג־ט־ק עפאפ״ע — ד• יעבנםנעש־כטע פון דער משפה־ זיערמעױאנע־, װאס דעדצ״רט ײעגן ד• דר״ דודות און ז״ע־ע פאיס־־ויננען בײ ױך א-ן רע־ ה״ם און א-ן דער װערט. א-ן ביך זיע׳נען פאיהאן ביי גע־אמענע ש־ידע־ונגען, ד־רנדיקע םפו׳־" מעש־ות, װערכע זענען;עגיעבן א•; דעם טאן און א*ן דעם באראקםע־ פון ד• מענטשן, װאס רעבן אױף פא׳- אונז א־ן ײערק. קורבאה שפ־רט ױך אפמ ם־ט ז״נע פא־ש״ינען, ע־ װײזט ױי אפ-טמאי ׳־' ר־ארקעם, עי צ־ט זיי מ־ט א שטדיקי. ז״ קומען א׳־״ם צ״מנז־״ז װ• פון אן עורם־התוהו. אזא מ־ן באצװ׳ננ איז ב״ א־ם אויך צו רי װננע, צו ד-, װאם זענען שױן ארייננעטון א־ן ױע־ רעיװארוציעי אויך ז״, װ• זייע־ע־ ער׳טע־ן, בראנקען ארום ב״ א־ם װי מאר^אד״ב;. דאם, װאם ם׳א־ז אננעמא׳סטן ב״ם ש־רדע־ן ד• ארטע נ׳״יע יאבע בא׳טע, א-ז;עוױם :״שט פאם־ק פא׳־ טאנסע, װאס האס ש.״; אב־יי געענד־קט דעם װוז (הו־ב־ע־ר) און פאד צאר־ען, װאם האב י םשה קולנגאדם ״זצלםעניאנעד״ צעגסירארער פטרעװר פארלאג פו\ פ. װ ם. ר. װאנזקװע—באו ןןאװ—וזיװו?. װױסן ובפו. סװג וייגז\. א;עשמאק, ־אדע־דיק בוך. מען רײענט קאפיטר נאך קאפיטר און מען האט ־נא־׳. ע ס א־ז באטעמט. צ״טנװ״ז — װי נוטע־, זעט־קע־ קאי־ן־ב־ױט. מא־ מענטנװ״ז - - אױך װ• א ב־קאנט, מע־קוױױד־ק מאב־. ר״ענט מען א־בע־ דאם בוך, טוט באנק, װאם ם׳האט ױך נעענדיקט, — עב װ-רט ױך :א־ א מעשה א פשומע, א מעיצה מ־ט א פאי־נ־עבטע־, א״נינא־ט־קע־ משפתה, װאס מען ־וב-ט זערמענ־א־ נע־. אט דעם נאמען טי־אנט ־־ משפחה נא־ דעם ז״דן וערמערע, װאם א-ז נישט נעײען קײן רב אדע־ א רב•, מ־ט א ש־ש־־־ה״חב־ן פ־ן במה ובמה ד־דות.;••;, זרמן איז נעװען א ״ד א פש־טע־, א בא׳־ו־עבט־ע־, נעקוכ־׳ען א־ז ע־ א-ן דע־ שטאט ע־נעץ ב*ן ״ט־ף אכ״" אין דא נעױמוען א ווייב באשיע. און עם א־ז;עק־מען ב•; זײ, פ־ן ז־מן און באש׳ע, א דווד — ק־נדע־ װוק־ ם־קע, ב״נע׳־ד־קע און שװא׳־צע, מ־ט־ בה״טע פ־ײצעס און ױדע—קע שטע־נם. ז״ דענען א־ע;עװען א״ננאהט־קע, עקיבנותד־קע מ־ט א בפעצ־עי; שט״נע־ פין יעבן און פ״־עבצן. עם א-ז א מ־ן ״ואית תורדית״ — ד׳ זערמעיע האט;עהאט פ— קינדע־: א־טשע, ױשע, ־ודע און פא־־־ע. א״נע־ א-ז;עזוען א שינ״דעד, דע־ צװ״טע־ — א ז״נעדמאבע־ דער ד—טע־ — א םטאי־ע־, דע־ פע־טע־ — א נאהבע־. ־עדע׳־ א״נעה א־ז ז־ך א ט־פ פא־ ז־ך, מיט אן א״נענעם באראקטעד, מיט א״נענע שטהיבן. אבע־ ארע זערמעױאנע־ האבן א־ן ױך עפעם א״ננם, אױסטער־ ר־שם, װאם װא־פט ױך איעמען א־ן ד• אױנן. ״א זעימעניאנע־ האט א פר״ש״קע;אז. א זעימעױאנעה האט נה״בן א-ן ד• באק;. ראם דוב א־י ע־ א ־.״קע־ שװ״נע־, װאם קוקט א״ף אי־עמען פון דע־ י״ט... ד• זערמעױאנע־ וענען פא־י־טענע, ױשט ק״ן ב״זע. י״ שװ״נן פמודנע און פ־״רעך, הנם ם׳א־ז או־ך פאראן א באזונדע־ זערמענ־אנע־ נוםה, װאפ גר־ט װ• א״זן." ד• זערמעױאנעד מ־ט זײעדע װ״ביעד און קינדע־ רעבן ױךא־ן באװנדעי־ע ד״דות א•; דעם אײן ג׳י־ױםן זערע־הויף, װאם שטײט א •ן עס ־םטאט. עס א־ז א ש׳ט־ק ״מרובת״ מ־ט צופדידענע און אומצו־ פ—דענע, מ־ט בריונון צוױשן דער ״ד־׳נאסט־ע״, מ*ט קאמפן און נע־אנכרען צוױשן ז־ך, װאם טױאנט אי־ז א באזונדע־ן, םפעצ־פ־שן באדאקטע־ און נוסח. א־ן דעד זײט פון דער גדױסע־, בי״טער װעדט רעבט ױך ד• זערמעױאנע־ כדםפחה אפנעזונדעדט און א־זאי־־ט. נ־שט װ־רנד־ק װעדט אמאי א זע־מעױאנע־ איײננעצו־גן אין דעם װעיט־נעיױ־בי. ט־אנט עס א־ם אותק עינעץ א־ן דער װײס, באמביימ עד ױך דאיט א׳פ א צײס און קומט צוי־ס צו ז־ך א•; הױז אזן זעצט פא׳י זײן רעבן װ״טע־. א׳ט א־ז אױםנעבויאכן דע־ ורניט־ק־•;, דעינאך א־ז נעקומען ד• יעװארוציע, — ד■ װעלס־בײאר־עם דע־נ״ען אה׳ע־ זיערט;, א־ן װען ױי יע־ש׳יאנן ױך •א אהע־ צום ״זערע־הױף״ יענעין י״ שױן אפנעשײאבט, אפגעטײט. ד• זערמעױאױשע בי־ענן ריגן ױך ־ױק, ײ• פא־ניײת־ט א•; ז״ע־ פא־הא׳יטעײעטק•יט. הע־ איטע־ זעיע א־ז ױך אװעק אױפן עורם־האמת, ע־ האט א־בע־נעראזט א.״ף א טאוור פון א םפה א צװאה. ער איז;עװען א פשוטעה ײד, האט ע׳ד ז״ן צװאה צו ד• קינדער געשדיבן אויף