Literarishe bleter · 1932-04-01 · 14 (1.4.1932) · p. Seite 219

זיים 219 ליסיבראריפיט בלעסיפו ז\1ז. ל3\ ♦1 דער ײדישער מןזדערינער דיכסונג. םיל שײנע און אמתע געדאנקעז װערז אין בוך ארויםנעצויבערמ אוממימלכאר, דורך רײנער אינסו־ איציע, שון יערשטן מתוד ז״ע״־ן — פוז געפ־ל ראם בוך איז א גע־ מיש םון אאטעד קוהלתרירמןד סלוגשא&ט םיט רײנעם מאדערנעם איריזם סון א ריאקע. א טך אירער אײענען זיך װי ״קאם־טאעך נאר־ דענעם תהילים״. מ־ט א םשוטער און דאך קערינדיקועד שםראך מאכט דער דיכטעד דודך אן אינטערעסאנטע גראדירוננ פון כאערלײ נעסירן־און־ביאדער־נױאנסן: פון די דינסטע קיינדה״ט־אימפדעס־עס ביז די עקס&דעםיװםטע זעונגען אין דעיד או־פאסוננ פונם מארעינעם אעבן. או־פן בוך א־ז אויםנענאםן א יטײן פון או־סנעא״טערטעד, :אצ־אנאאער, אור־אאטעד און דאך מאדערנער ײר־שקײט. י. י. םיגאא זאנט װענן זיך, װעינן זײן דיכטונינ: פון א שטאדקן דור דאם מ־דע א־ד. םון א שטארקן דור דעד קראנק־עד קאאננ און א־ן זײן צאדן־בו־ם — דער 'עצטעד פאאמען־זאננ... בשדים, אן אאטער פו״עד מיט א װײסע באדד — אברהם אב־נו, װעאםער זיצט אויפן שװעא סון זײן ינעצעאט... דער דיכטער צעזיננט זיך מיט אן אור־ײדישן, מזרחדיקן, שיר־השיר־ם־נ־נון: זיננ מיר די :עזאננען םון אן אאטער װעאט, זון־רויש צװישן זאנגען אויױ א רייםן םעאד. די נאבט פארמאנט נאך אאע א־רע שטערן און מ׳קען נאך ד־נען צו דעד אבנה... אין דיכטע־ נעסט או־פהײלן א :עפ־ל םויו א טיף־ײדישער פאנטעישטישקייט, — און װיבעד װערט זיין נשםה, איכט־ק און אויטער — זײן געמיט: פארנעפיאן העאע, קאארע פארנעפ־אן. שװעאן א־בער שודעאן װעא איך איד־בע־שפאנען. * * * סינאאם אידער־בוך ״א־ריק״ א־ז א װיכט־קער צ״ישטײער צו זויזניק סענ^עד/י-עס ״דער בןרזלקאן זינגט אברהנז ויױפבלרץ האט דער עדשטעד מ־יר געגעבן א טיכא װ־ דער רדטא בלא, און דעד צװײטעד האט נעשעגקט ם- ז־בן טארער ~ םאמע :אאד, און רער דר־טעד גאד א רינגא און ינעזאגט: עד האט מ־ך האלד! סערבישע םאלקס־־לידעד פיעדזזיענד? זיך נ׳שסד, סײנע פאדװאנדל זיך, נשמה מי״נע, א־ן א חו־טער רו־ז א־ן :ארטן, א־ך אאײן װעא ז־ך םארװאנדלען אין א וױיםן שמעטערא־נג, און א־ך װעא אנ־דעדסאאן אויף דעד דויטעיד רויז א־ן גאדטן העננען אויף די רו־דנבלעטער, םײ ב״טאנ און סײ בײנאכט. זאנן װעאן אאע מעינטשן: זעט װי ם׳גריזשעט אפ ד־ רו־ז יענעד וױיםע־ שמעטעראיננ, אבער איך — אייך װעא דיך קושן! דאס?יד פזן י^;;ז$ אויםן נאניק שטײט דער ױנגער יאװא פאלט רער נאניק אײ;, ׳דו גאט נעדעכטער! און צעשטעטעדט אים זײן רעכטע האנט. װערזשע קען אים הײאן? אין ד־ בערג װוינט די קאונע אאטע װיאא, נאד ז־ מאנט דעדפאר א הו־כן צוין, פון רע־ םאמען א־ר ידעכטע וױיםע האינט, םון רעיר שװעםטעד א־רע שיװארצע צעפ און פון זײן װײב א־ר שנירא פערא. ג־ט ד־ מאמע אפ א־ר דעכטע האנט, און ר־ שװעסטעד ניט רי שװארצע צעפ, נאד דאס װ״ב ז־ נ־ט נ־שטי א־רע פערא. — װי אאנג איך לעב, ניב איך נישט ד־ פערא ד־ שײנע סתינה סון מײן טאט;. פוז מײן אנטאלאגיע בולגארישע םאלקםיאידער די ׳שײבע סז?די ז־צט די שײנע מארי א־ן קיך, אין ק־ך ב״ם פענצטער — רי שײנע מארי צ־אעט אויף א זײדענעס פארעם פערא, סייערע פעו־א, רי שײנע טארי, ז.א:ט זי צו דעם נאבטינאא: — גאכמ־נאא ד> פיינעאע, שײן פיינעאע, זייננ נ־שט אזוי פרי, װעק נ־שט אײף מײן באאאבאם, סיכאיא דעם האספאדאד! שײן פײגעאע, א־ך װעא קודם נײן א־ן נאדטן רײםן רו־טע רױזן, , שטעאן זײ א־ן קאארן װאטער םיטן װאםעד א־ם באשפד־צן און אים שעפטשען שט־א אין אויעד: שטײ שוין אויף, םיכאיא ד.ו האספאדאר, ם׳הירזשעט שוין דאםיםערד אין הויף, צײט איז אויף דעד יאנד טײן האד׳ ד ע ד ד>? 7 ם שאאסט דאס טײדא, שאאסט דאס מײדא אונטערן װיאדן בארן־בוים, אויםן ברײטן פעאד בײם ים. באאזט א װינטא, א ק־א װ־נטא, און ער װארפט א צװײנ אדאפ, באפט ז־ך או־ף פון שאאף דאם טײדא און רעדט ברונז צו דעם װינט: — א־ דו װינט, דו שאעכטעד װינט, האםט מיך או־פנעוועקט פון חאום, זיס נעװעזן איז דער חאום. א־ דו װ־נט, ד׳ו שאעכסער װ־נט, דר״ בחור־ם ױיננע• שײנע זענען ערשט נעװען א דא,