Literarishe bleter · 1932-04-01 · 14 (1.4.1932) · p. Seite 215

׳ײט 215 ליװטראריעיגו בלמגזגור 11גז. *1 וג*■*.) איצטע־ הונוט •טוין דער אעצנזע/־ נםױן — ד• וועיס טון שאס. דאס אינדױױדוערע אעבן בדעננט;״טט קײן :אית, מ׳דאדד זיך ־אדעסטן םיטן כלא. די סדאנעדיע סזנם טעננדשן ־איעט״ט דאך דערין, װאם אין דעס;דויסן נעװיכל פון אעבן יצאײבט עי־ זיד אדודך װי א מיאב. עס באייבט דאך םון אים נ״סט היין יצריד ו&אוט! אין דארצן אבעד בענהט דאך דער כיענטיב נאך אביסעאע אייביה״ט. עס װיאט זיך דאך נ״נימ װערן צעטדאטן װי א װאר־ם. מיט צויבער־ מ־טאען יפאפמ זיך נעטע־פויםט ענדייעך דאס םא־ביאד םון אן אג־ דערע־ װעאט בײמ א :ײע־ הו־טיר. א אעבן, א־ן וועאבן עם וועמ ־זעיד־טן ד• ד״עאיכ־ע ם.ון ארבעט. ז• װעט עס זי־ן ד־ רײף, װאס װעט באםעסטיהן דעם הא־עה׳טױו. א נ״ נעב־ט םון איבעדאינדױוידועאן נא־ה. דעי הואט םון ארבעט װעט דאם זיין דער םאאם, װאס האן הײננואא נ־יניט בא־־אינין װעדן. ע־ װעט א־בערנ״ן פון דור צו דור און װעט ז־ך עדנעיז באדעפטן אין דער נזיעטאפיזייע;עידאנטער אומענדאעבה־״ט. רער א־ינזאמעד נ־ענטיט, װאם ברעבט ז־ך ביז א־צט אין ז״ן ערנטהייט פעד־מט זיך דא א״ן אין ד־עם נרו־סן א״ביהייט־ נעװעב. ער ניםט צונויף ז״ן אינדױו־דועאייעה״ט מיט דעס באנייטן באא. ע־ ראט יניו־ן :ייג־ט װאב מו־א צו ־אבן פאר דער אאטעכ־ טיהע־ צ״ט, װאס װיא אפװ״נין זי־ן;עדעכעינ״נ־. ער פאאנצט זיך איצט א״ן אין דער אײב־הייט. ת6ז?ת161>־ז£ תסתזסתז תסע ־זטגן8 116> תתפז( £8״ ".תו261ע16תת ת6תת1/ ת1;1ו1ס1א;עטע האט ענדאעך םאר׳נ־טאנען, אז כד־ ז־ך אא־ין צו געםונען, טאד מען נ״ניט אפיניטיױםן פון ז־ך די וועאט, נאר מ׳דאדף זי טיף דודכאעבן. אעבן, מאכט דירך םארט־ידענע נסױנות מיט רער האפענוננ זיך ענדאעך אאיין צו נעפינען. הודם כא ה־יבט עד אן צו נעניםן, פיז״ט הנאה האבן פון יעבן. עד װעדט אבעיד ניך נעזעטיהט און דע־זעט די נישטיהייט רערפון. אעבן באו־ז צואיב וזנאה האבן איז דא־ פיניוט .״ת61חז£6 1ו1סתךת ת16886ת06״יעבט ער ׳נ״םעטער איבער אן אהט פון מאכט און דום. דאבט זיך, אז אט די צװיי;עפיאן הענען דאך דעם מענט־נין;אר ינטא־ה צובונדן צום אעבן. אבער אויך דא ׳שװיםט באאד ארוים ד• זינאאזירץיט פון דעם דאזיהן יניפיא. ער דעדז־עט, אז דאס איז ׳ניאיםאעך א פוסט פארביענדענ־־נ־. םוא העבער און װיבטיהער ריערפון זענען אעיבעדיהע מעינ־ם. .״וחת£ ־זס!) 18ו1ס1ת ,11168} 181 016״ א צעװ״טיהטע־ זובט ער ט־־יסט אין דער הונסט און דער־ הו־פט —אין דער אאמ־נריכי־סער הובסט. איז דאך עפעס די העאע־ נ־׳בע הואטור נעװען א פ־־יד־הע פוא מ־ט אעבנם־אוסט. (אין דע־ באצױננ האט דאך נעטע נעפונען א נעניאאן ױד־ש — פ־יד־יך :־טינ׳ע.) באצויבע־ט םון העאענאס פיאכט, באהעפט ע־ זיך מיט איר. זי נעבוירט א־ם אבער א װעאט־־נ־מעי־ציע־. מיר האבן דא־ יעוין פריער נעהערט, אז דאם עכטע ה־נטטאעדטום בדעננט מער יםור־ם איידער נאיה. א״פאר־אן װערט באזינט דורך דעם אעבן -- פאאט און װערט םארברעגט אין זײנע א״נענע םאאמען. די םימבא־ אישע העאענא רייסט ז־ך ארו־ם פון פו־סטנס ארעמס. ער באײבט יניט־ין באו״ז מיט דעם נעװאנט פון אירע האיידער א־ן האנט. ד• העאענ־שע הו׳נםט — ה־יסט דאם — הען נאך אימפאנירן מיט א־דע פאדםען, אינהאאמאעך אבעד א־ז זי טו־ן אאננ טו־ט. ם א ר ' . (< ' נ ם ש ע (( ס ק ר פיילישעד אידל״*);ע׳נ־פיאט,;עװען דער רעזולטאט מער םון א צוםעאיהן צוזאפמהװירהן פון פאר־נ״ידענע פארהעאטעני׳טן, װ• א פאאכמעםיהע האנראוננ. א־ך הען דערםאר אן באי־ימערײ זאגן, אז ד־ נד־נדוננ םון דעם ״פויאישן אידא״ איז;עיװען אין דעם אעבן םון דעם ײדי׳נין אדבעמער, צו א נעװיםן;־אד אפיאו אין א טײא םון רער ײדי׳ניער װעאט בכאא, אן עפאכע־מאכנדיהע דעד׳נ־״נוננ. דע׳ר ״פויאישער אידא״ איז נעװען דעד פונדאמענט, או־ף װעאכן ד־ ע־ינטע או־סנע־נ־פראכן םאציא־ איםט־־סע צ״טוננ, דער ״אדבעמער־׳פריינט״, איז אין א יאר ארום אויפנעבויט געװארן; דער אנפאננ פון א ייד״נ־־אצ־אאיסטישעד בא־ װעמננ, װעאבע האט;עאאזן טיפע װא־צאען אין דעם ײדי׳טן אעבן ני־נזט נאר םון עננאאנד און אםער־הע, פאיר װעאכע דאס באאט איז;עװען באיעט־מט, נאר אויך פון רוםאאנד. און בנונע צו םיד פערזענאעיך א־ז דעד ״פויאי׳נ־ער אידא״ נעװען, צו גוטן אדער צו בײזן, ד■ אנרזאך פון מ״ן װערן א ייד״שער ־ער״בער, אדע־ א ״ז׳נױי־נאאיסט״ װי מ־ר, מיט דער העבדעי׳נזער ינ־פראך אאם ד• ער־נ׳טע א־בע, פאענן זיך ד־עמאאט רופן. נעוױם, איך האב שוין געשריבן ייד״ש םאר דאדהינזאנם ״הוא־אעם״, — םיט זיבן יאר םריער. אבער דאם א־ז געװען במעמ צום שפאם: אט, האט מען, א שטײגעיר, א שט־ף נעטון א־ן יהויף םיט די באאענאאעס, װען פיט ד־ משכיאים א־ן זאא א־ז נעװא׳־ן אאננװײאיה. אגב, האט דער דעמאקי־אט״נ־ער פרינצ־פ נעבודבאט און מען האט אים ־עפעם צויגעװארפן. ם־טן ״פויאישן אידא״ בין א־ך נע׳װאדן א ־נ״רייבער םארן ײדישן אדבעטער א־ן זיין א״נ׳ענעם אשון. - אנטיעטאנען א־ז דע־ ״פ־־אישער א־דא״ או־ף דעם פאאננדן אופן: א־ן אאנדאן א־ז אננעהומען א;אא־צ־אנער ױננערםאן מ־טן נאמען ,ױערבער, א ש־ר־פטזעצער. מ־ט א־ם א־ז ערנע־דוװ באהאנט נעװארן מ־ין אאטער חבר ראב־נאװ־ט׳נ־ (או״ר) פון הענ־נםבעד:. בײ ז־י ביידן האט ז־ך אויפנעאיינט א פאאן צו גרינדן א ־יד־שע דרוהערײ ראב־נאװ־טש, א מאן מיט א ״פראהט־שן זין״ אפ־או א־ן יענע צ־יטן, האט באשאאםן אװעהצואײנן אן א זײט ״רײן־ארטיםטיש־ םריידענהעדישע םארורט״אן״ און זיך נעמען, צואיב פרנםה, צו דז ד ע ד װאריװ װיװזסיעװגזןי דער ״פויאישער אידא״ איז צום ע־־נ־טן מאא דער־םינען א־ן אאנדאן, פדיימיה דעם 25־טן ־וא־ 1883, אאזא מ־ט 25 ־אר צור־ה. װ־ מ׳װעט באאד זען, א־ז ד־ ראלע, װעאכ־ע א־ך האב דערב־י .\ א?אףיסיל פ\\ תאריװ װיגװסזעװפןיװ (!ריגערוגגמץ, גטפוריבץ אי\ יאר 908\ א\\ פארעפגסילעבם■ אי\ גױ־יארעבר ״גװעגגפסי״. ״פױליננננור אירל״ אי\ רנור סרטוסינור ףר\װ פ\\ א יירי111\ נזאזויאלינזסייננז^ ונננגרגאל. רטר.