Literarishe bleter · 1932-03-25 · 13 (25.3.1932) · p. Seite 206

ריסי<זר$*ריפיע בלססיגז׳:גחז. ב ר 20-5 זײכ ה א 19 ס ו ן דן*סדארר מען געמען אין אכט, זוען םיר הערן זײז סיי־ :וע וועגן ײדן״. י&ד האט נאר געהאםט דאם כי׳םצ אזיסנעקוםעגע אםיכיילידטע ײדן אין זײן ילאכד. אין .:אדו״עגיען ד.אט אמאא א ײדן־םײנטצעבע עײסונג ״;*־" צ־אגאצ־&־חםלזריטט״, צו איר צען־יאריקן ידכילײ, א״נגעאי־מט אן אנקעטע צװישן סארשײדענע ישר־יעער װענן זײעד באצױ:; צו יידן. אזא אנקעטע־ביויגן חאט רי צײטוכנ אויך צונעיציסט צו <#וט האמםון כייט דעד האם־-ױד אז דער נרויס*־־ יערי©טשסוןצער װעט ארו־םזאנן חאדבע באיםולד־םיגנם־װערטעד אוי׳פן אד,־יעם פ5ן ײדן. ד■ צײטונג אבער איז נעװען ביסער אכטו־שט, און <זײן יריחז :־שט;עחאט, ז• חאט נעמוזט חדורןן רעם ענספער פון האמסון, הנם ער חאט איד;״םט געשמעהט. חאמםון שרײובס אז.וי: ״רער אנמיסעימיט־זם אי^י ראנד איז א ־עזויטאט פון ד• םעמ־טן, װאים װ־רהן. עם איז א שװעדע ־טטרײט־ ב־אנע, װאם א•־ חאט דערװעקט — װאם ד• ײדן זאלן פון זיך סאכן? ד• מעסייאנישע אידײ (נעמ־ינט רעם צ־יניזם — נ. פנ) װײזט זײ אײוי פאיימטינע, :אר ־זײ קאנען ז־יך ■דאך דארט אלע :י^ט' באזעצ;. ד• ײדן זענען א פאצק פון 12 ט־איאן — װי רי צאל סון :אחײעגע־, שװעדן און דענע־ צחואמענגענומען, וה זאר מען ז״ אװעקשיתן? ״ײדן זענען א פע־ק פאײס. אייך חעדנישס ותנן מײנע סיבטמגע אין ס־מפאטישע י״דישע פ־יינכ, אין אי־ רעד א.ויך נישט ותנן ד־ וױיניקע אומם־ספאטישיע...;אד אין אלניעמ״ן איז דאם ײדישע פאאק זײעד אינטעלעםסועל און שסי־ט דיתר אויו• א חויכער שטופע.׳ װו נעפינען מי־ א נאײבן צו זייע־ דיכטוננ, צו זײער נביאנשן ,־עז, צי זײעח נעזאננ?;עדענקס :איי װי וװנדעראעך מוז־יזאל דאס_םאדק איז, עם אייז ויכעד דאם מעייאד״טססע םאלק אייױ דער ותלס... ״ם׳איז געװ־ס געװוגשן, אז ד■ ײון יזאלן זײן פארזאמאט אויױ א־ין טע־יטאריע, װאס זײ װאאטן נעקאנט אנרוםן זייתר אי*ן אאנר, אזוי אז די זױיםע ראסע װאאט איױסנעמיטן א וױיטערע באוט־ מישי:;, און װו זײ װאלטן נעקאגט װ״דקן מיט ױיערעי בעסטע אײנג־ שאפטן פאר דעם ץװיא- פון דער;אנצער װעאס. כאר איװי אא:נ, זוי דאם נעיבעוט :״שס חאבן די ײדן קײן אנדערע הײם :ישט, װי אין די אאע אנרעחע אעגדעד־רײסען. זײ מעגן אױך אין דער צוקונסט אעבן ארן װ־דקן צװישן די פרעמדע פעאקער צום נאיק פון בימ־ע צדד־ם." מעין דארױ צונעבן, אז חאמםון געפיגם זיך שסאדק איו:טעד; אײנםאום פון רער ביבא. ״װיקטארת״ האס אין זיך םיא םון ״שיי השירים״, או־ך זײן נירוים װערק ״בדביה םון דער עדד״ איז יעװיס איינסע־ דע־ ײידקונג פון רעם תנ״וך. חאמסון חאט ד• דיויםט־העאדן אפיא.־ אננערופן ם־ס די ײד־שע ביבא־נעמען: יצחק (א־זאק), רניא־ און אזוי יוױיטעח. קגוט האמסון האט צוזריס מיט עסצעכע יאר צוניעש־קט צו דעב דײטשן איביערזעצער פון זײן זאםאיוננ׳אי׳דער א בריװ, װו ם׳זעגע; נענעבן אײניקע אינסערעםאנטע שסדיכן ותנן ױין ארט־שאפ;: ״א נריויםער טייא דע־פין, וואם איך תאב נעשדיבן, איז אויפנע־ קומען ביינאבט,;אך א פאר שעה שאאפן. ב״ם אזיפכא&ן זיך אי; מיטן נאכט, בין איך בײם סאאדסטן פארשטאנד און בין או- אויסע־חגעוױינאעך עמפיונדאעך. א־ך דדאב שטענדיק ביײ מ־ין בענ־ פאפ— און באײפעףעד. איך צינד נ־שט אן קײן איבט, איך הויב אן צ• שחײכן אין דעי־ פיגססער גאײך, װי איך דערפיא, אז עפעכ שט־אמט אין מיח. דאם איז בײ םיך נעײארן א :עװוינהײט, עב א״ז מייח נ־שט שווער איבערצוא״ענען א־ן רער פר• מי״נע או־םצײ־ בעינװנען. איך װאאיט נישט נעװאאט ױערמיט ש*פן דעם אײ;־ר,י< אז עס איז סאראן עפעס מיםטישם ביים אנסשסײן םון םײפע אידע־ דאס, װאס איך שרײכ אסבעםטן אין רער פ־נהטעחנ־ש, בײנאבכ. איז א מאניר, — אדער אפשר נישט קײן מא;יד, — צו ותא:׳״־ איך חאב מיך צונעוװיגס אמאא אין די יאח, ותן איך האיב :ישט- געהאט קײן איכט אנצוצינדן, און ײעז איך חאב מיר נעמוזמ עצה נעב; אזיוי װי ־אב נעקאנט. עס איז :ישטא דערב״ ק־״ מיםטישם או; קיין ״גועניאאם״. ־* נ ת ם ן פ ײ ז י? / ןן ןן ו ז ן ק נ 1 ם 11 פארגואס חאט האם־ םו; זיך דערגוײטערט פו; דעד אדומיקעד װעאט? טחאגט ער אויױ איד א שס&ה פאר רי שות־ע יא־ן פגן די;_ ־.יי״מ א־ן פאח ד־ בי־ טע־־ע ײאנדעי—א־ז, ביז ע־ א־ז נעװא־ן א בא־ ־־מסע־ שר־יבע־? א־ז א־ם םתם רע־װ־דעד רי יאנענ־ש, דאם דד־ננאע־ בע צזשסײן צו א בא־ װ־םטן שד״בע־? וז־״ר װײםט. א באקיט איז, אז '״־ ימ־ידט בםר־ או־ם צ־ זײן א־ן נעזעאשאסט פזן פ־עמדע, זײט־קע םענטשן. אזן ותן די װי״־ט האט אין 1919;עפ״ע־ט זײן סיז ־ ם6ן;עיביױדנסאנ, אגן אויך זתז ע־ האט ׳באקומעז דעם :אבעא־פ־יז, האט ע־ אאץ אי־םנעמיטן דעם מענטיכ־שן נע־ מזמא. מען דע־צײאט, װ־ ע־ האט זיך אסאא :עש־אק;, א<ז עם װעאן אנק־מע; צ־ א־ם :ײנע־ דיקע זשזדנאאיסטן, חאט ער באצייצגם אײנ־ וואוזגזו\ אי\ 928ו;עופאקס זײנע זאבן אזן א־ז אודעקנעפאי־ז א־ן א קאײן שטעסא ־יאעסאנד, נענגכיעז פא־ זיך א צ־מע־ אין א חאטעח אז; ז־ך אנגענעבז אאס ערװא-־ד ניע־םאז, חאנד־ס—יזנד״ר. א־ז אט דעם צ־מע■־ דזאט ער, אנב, צוחיק מיט עמרעםע און ד־ײב־ק ־א־ אננ־דש־־בן א טײא פין ױין װע־ק א־ן אױב ע־ באוױיזט;ישט אװעקצופא־;, און א זשוחנאי־םט א ב־־ח ־ײםט ז־ך דאך א־ײן צז אים א־ן״הױז (איצט איז עס זיתי שװע־), דאן :עסט א־־ױ דעם אוםנעיבעטענ־עם כאסט ד• פ־ױ, אזן דעחקיע־ט אים, אז חאמםו; א• ק.־א;ק. יער חאמ זיך טאקע אמאי־ נעקלאנט: ״מען יאזמ מ־ך מכיש;י׳כט ״עבז... מען פײניקט מ־ך פון אילע ױיטן!" און עד ניט צױ ״דא;, װען א־ך חואב נעיחרננעחט, חאט כי־־ קײנע־;א־נ־שט נעװאייט העיפן א־ן מ־ט מיר זיך נישט אינטעח״ם־־ט. איצט בא׳־זוא־פט מע; םיך מימ נערט ארץ טען ייאזט כויך נ־ש צו ־•. א־ך װיא ינאר, םען זאי טיך ראיח צו דו!..." ינם א־ז א־נטעדעםאנט דא צו בדעננען חאמםזנם סיװוננ יתנן דע־ יױ־ז־פדאנע. כיען דאחױ :עטעז אין אכס אז חאסכ״ינען א־ז נ־שט אז־םנעסומען זיך צז ט־עפ; כחט גיד;, װאם יאאז אים איז־פ־ קלערן די ראנע פון די ײדישע פא־קםטאפן און דעדצײאן אים װענן זײערע װיבטיקע סואסז־־אױפטוען אין ד• פא־שײדענע רענ־ דע־, װז זײ װו״נען אין נדעםעדע מאסן. צו דעח צײט, רמשא, װאם עד חאט פא־ב־אכט אין אמעד״קע, חאט;אך ד־ ײדישע אכ״־ג־־קע;־שם פא־כ״אגט אזא גחויםע פרעסע, ײד־שע טעאטעחן, גריו־םע אר־ בעטע־־אחנאניזאציעם, װעיכע זאלן פאחינטעדעםידן א פרעמדן. או־ך פון דע־ נײע־ ײד־־עע־ ייטע־אטז־ חאט ע־ אין זײן צײט 4חאוטין :־שט נעװוסט. מ־ח גאויבן;־שט, אז צו א־ם זאאן דעח־ נ־־ז א־בע־זעצוננען פין אונזערע שר״בע־ א־ן די שפראבן, אין װעאכע ער אײעסמ.