Literarishe bleter · 1932-03-25 · 13 (25.3.1932) · p. Seite 201

ס. ק 201 זיים 9 ס נ ם א { * וגיגנז צז\ײסי\ 'ןזרג״יסי.) כזשכ־לים״רוד. ער איז *ריענעוהסתםז איז אוגוער דור מיט רעד נמנצער ספעציפישער לאםט שונם מ׳טכיליזם. ער ת$וט זיך אבעד אױםנעקליבן אן אײפנארטיסן ווענ, ווייא אין אים איז נעווען ׳שארד אנטוויקלט ראס :עשיל ׳שון גערעכטיקײט. זײן נאכצן לעבן תאט ער זיך נעשונען צװ״שן ד• פאדעזטייער םון ר• שאדעדידכארטיקסטע נעזעליטאםטלעכע ר־כטוננען, און נלײבצײטיק שארקערט און נעװען כאענט טיט ד• נ־עסטע שאר׳טטײעד שון רער ײדישער און העברע־ אישער ל-טעראטור. ער האט דעהאט א :רויסע וױרקוכנ א־־ןו ר• פערזענלעכקײטן שון זײן רור און איז אשטמאל אלײן אדוכטערגע־ םאלן אונטער רער השאעה םון קלעכערע םון זיך. ער האט זיך צו־ :עהערט ס־ט אן אםענעם אויער צו ד־ טענות שון זײנע אידעען־ קענכער, באטיט זיך ז״ צו םאר״עט״ן און ני׳טט צו צוױיםלען אין זײער אויםדיכט־קײט. דאם איז נעװען דע־םאר, וױיל ער אלײן איז נעװען או־םריכטיק און רײן, אן שום פערזענלעכע פנױת און קלײנ־ לעכע אינטערעם;. דערםאר תאט צו א־ם נעצוינן אםילו די ־עניקע, װאם זי־ערע אכשוױ׳ננען זעכען ינעװען דער היםוך םון זײנע. ער האט זיך דערװארבן אלעטעכם ליבע און אכערקענוכג. זײן שטוב איז.געװען אםן םאר אלעמען, באזונדע.־ס םא׳ר אזעל־ כע, װאם האבן נענלוםמ צו שעפן װיםן. ער האט .נעהאט אין זיך דעם סח צוצוצ־ען •עדן א־יתעם, :וואם תאס נעהאט אן א־׳נטערעס םאר נײםטיקײט, םאר שײנקײט, םארן שײנעם װארט און נעראניכ ער איז נעװען צונלייך דעד רב• און חבר, און םעת ער תאט נעהערט עפעם א ם־-שן נעדאנק, א נײ ווארט, איז עו־ נרײט נעזוען זיך א5ײן צו םארװאנדלען א־ן א תלםיד. ער איז נעװען שון רי בעסטע און שענסטע םארשטײער שון יענעם דור, װאם איז נ׳ענאכנען אין די שוםט־יט שון רי ״נאראד־ ניקעם״, האבן ז־ך תם־ד ארומנעטראנן םיט אידעען און פלענער, װי אזוי כוצלעך צו זײן דעם םאלק און האבן ז־יער 4עבן אפנענעםן םאר זײנע א״נטערעםן. ע־ האט באמוכה שלמה געו-נט ר■ אינטע׳־עםן שון שאלק. ע־ איז געװעזן הײם און איבערכענעבן אלס םאציאליםט אין די ױכנערע יא־ן, אל׳ס ײדיש־םט אין די ם־טעלע יארן און אאם נאציא־ נאלער ײד שו־ן אין טיםן ־גלטער. ער האט זיך שארשטאנען ארומ־ צוריננלען ם־ט ר־ בעסטע שון זײן דוד. ראם האט אבער נ־שט גע־ שטערט, ער זאל זיך באציען םאטערלעך צו די ־.וכנערע, .־יעלםן סיט טאמ און ־אט אזעלכע, װאם האבן ז־ך ערשט נעקליבן ארײנגיין א־ן ה־כל שון דער ל־טעראטוד. ע־ האט זײן גרויםע ליבע צו רע׳ר ־1•טעראטו־ אין ני־םטיקײט שארשםרײט אוי׳ך שאר רי, װאס האבן ז־ך דערם־ט שארנוסען א*; םכלל אויף אל׳ז און אלעטען, וױיל ע־ איז כעװען שון דער נאטור א מזג־טוב און איז תםיד גרייט געװען יעדערן אױםצושטרעקן זײן בדידערלעפע האכט אין טאג שון זײן יארצײט דערםאנען אים ציום נוסן זײנע שרײנט, אלע שארערער און בכלל, װאם האבן אים נעקאכט. עם ױאלט אבער כדאי נעװען, אז די דאזיקע רערמאנונג זאל זיך אויםדריקן אין םער ממשותדיקעם. זײכע פארערע־ און שרײנט האבן ז־ך בא־ דארטט םא״־אחכטערעםירן מיטן צוכוישזאמלען יכאטש די איטיקלען און מאכאגראפיעם, װאם ער האט נעש־יבן דא אין רינע רי לעצטע יארן און ארויסנעבן א זאמלונג. ראס װאלט גע׳װען נישט נאי דער־ ם־לט אן ערן־חוב בכו׳גע צו א שריחכט און לערע־ נאר אויך א יױכ־ טיקער צושט־יער צו דער ײרישע־ ליטעראטו־־נעש־בטע. \ז י 5 ו \ ■ סי ט ו \ז א־ן םאריקן נומע־ ״ל־ט. בלעטער״ (נו׳ככ 12) אין רער פאעמע פון ה. לײװיק איז לויט א םארזען געװען נעדרוקט ז״ט 3 שין ליד שאר רער זײט 2 (זייטן 187, 188). ליסיעראריפזנו ררנוסיער וװז. בו וגו*) י סןי/ד י עע א ל ח ג { קן שוין צוױי יאר איז אװעק, וױ צװישן אונז כע־ ש־גט זיך מער נישט אלומן קל׳מנסאן, — אט דער זקן םיט ד• סינדיש־נאױוע אוינן און דע־ קרישטאל־רײנער כשמד,. דעד עלטסטער איז ער געװען אין רע־ שרײ־ בער־טשפחה םון אוכזע־;ענכט. נישט דא איז ער נע בוידן, נישט רא נעװאקסן און נישט רא אויםנע־ װאקםן. אבער זײן וױכ־ ט־קסט לעבנםװעדק, זײ׳נע זכרונית װענן שרײבער און קעסשעו־, האט ער נראר דא נעשאפן, אין ד• לעצסע יארן םון זײן לעבן. דא׳ם ראזיקע לעבנסװערק א׳־ז נישט נעװען קײן אויסגע־ ס־אכטע םאנטאזיע קינםטי לןד־קאאד־ז אדעד נלאט אדטיקלען אין אפהאנדלונ־ נען, ײאס* װערן ׳נעשר־בן אין ר• הוכדעדטעד דודבן פראשעסיאנעלן שדײבער און זשװתאליסט. זײן לעצט װעדס איז ינעװען א וױכטיק צושטײער צו דער גע־ שיבטע םון אוכזעד עלטערער ליטעראטו־ און נעזעלשאםטלעכע בא־ װעניכנען. ער האט כ״שט נעש־יבן איבער שרײבע־ און קעספע־ ה׳יין •סתם־אםשאצוכנען און באט־אכטוכנען, נא־ האט אוכז מיטכעי טײלט נאנצע קאפיטלען, װי׳סט״קע ערינעדוננען םון לשבנס און צײטן, װאם דענען שױן אװעק פון אוגז אױף א רעכטן מהלך. אלחכן סלמסאן איז דעם :אכצן אעבן געװען א טדוד, ער אױ קעװען אנגעשטעלט בײ ־עכעם, נעשירט א קאמף םא״־ דעד עסזיסטעכיז, ינעלעבט אײ׳סע־ן תחום און תמיד :עװען שא־דא־נט מ־ט אײנענע צוחות און מיט שרעמדע, װעלכע עד האט אויך ׳נעתאלטן שא־ אײנענע. ער איז אבער געװען רער תלסיר־חכם, װאס האט נישט;עקאנט אעבן אן דעם ־ססר, און נ־שט כא־ דער סנ*־, גאר אויך דער שרײבער האט א־ם שםארק אינטערעםיחט. ער איז נעװען םון די, ײאס אויף זײ האט געשײ׳נט דאס ליכט ישון רי נרױסע פאלפם־ *ערער און פע־זענלעבקײסן םון ד*, װאס אויף זײ האט נעשײנט לערער און פערזענלעבק־יסן םון רי םרי׳ערד־קע דורות. ער דאט אלײן :עשאמט םון א שרײבע—םאמיליע, זײן סאסעד משה קלמנםאן א־ז נעײען א באקאנטער העברע־שער ש־ײבע־, א. צוױיםעל א־ז נעױען ױעערא שעטעי אויך עד איז נעותן שארט־ן א־ן שרײבן. עד האט אבער אויף זיך קײכמאל נישט נעקוקט װי אויף א בארושענעם שו׳י״בער. ד־ שר״שטשטעלערײ האט עד נישט נעמאבמ סאר א פרנםה־ קװאל.*ער איז נעװען ידער שריםטשטעלעי־־ליבהאבעד, װאם האט מער. ליב די ליטעראםוד, וױ ראם שרײ׳בן. עד האט טעד ליב :עהאט צו ױעדן און דערצײלן װענן שריםטשטעלער און ביכער, ׳װעלכע ע־ האס גוט נעקענט און צ,י סאחברעננען א־ן זײעד פביבה, אײדער אין דער נעזעלשאםט סון ׳זײן םען און פאפ־ר. רער־בע־ האט ע־ אינז נישט איבעחנעלאזט קײן נדויסע י׳הושה שון זײן ליטעדארישער טעטיקײט. ינאפמער — דאם, װאס ס׳האט פאר אתז אזא;רו״םן ליסעראר־ש״ה־םטארישן יװערט, האט ע־ נעש־יבן װי נעצײוננענער־ הייט, נישט װ־לנדיק, פמעט צוםעליק און לו־ט רי דר־ננלעכע פאדע־ יוננען םון זײנע נאענטע שרײנט (װעלכע ער האם אנב, ד־ ערשטע צייט. מתמת ז־יערע דײננלעכע םארעריכנען באטראכס במעט װי שינא״ם). אלחכן סל׳סנסאן איז נעװען א טעױקוױדדיקער טיפ שונם א. 1זדװװוא\ אי\ ףופו