Literarishe bleter · 1932-03-18 · 12 (18.3.1932) · p. Seite 185

ריזופורןוריפזוו גרגזםגזז־ ג\מי. גץ ————— זייס 185 אומזיפםיקע פדעםיעם טאר די אבאבעבטן ייױ יי ,״ליט. בלעטער״ םיט דעם;וטער 13 (412), וואם דערשייגט אין א וואך *דרם, װערט םארענדיסט דעד גררשסיגור יןוואדטל (״אנואר־מער). םאלננד״קע ביכעד און אצבאמען װעלן אויםגעשםילמ װערן ציװישן אלע אבאנענטן, װאם װעלן אדײנשיסן ז״ער אבאבאםענט־;עלט פאר די ״ליט. בלעטער״ צװײסיער?װאדטל (אפדיל־ױני) ביזן 1־טן א&ריל. אבאנידט שו-ן אויף דעם צװײסי\ קװארטל (אפריל—ו-ני), װעט איר האינען געװינען אײנם בון די אויםנעױעכנטע ביבער: 1. ג. אמיגגװ — רואםטיא ריאבצעװ (2 טײלן). 2. ר\ר אײג\זאר\ — בון בערלין ביז םאן־שראנציסשא, 306 זײטן. 3. \. ב\בבי\רג\ר די;עשיבמע פון דעד ײרישער ארבעטער־ בא׳װענויננ אין דוסלאכד, 440 זײטן. 4. ר\ר בערגערםא\ סעשה־ביבל (מיט ליטאנ־א׳פיעס און ־אלצ־ ׳ שניטן), אלבאם, געב. 5. גזאראסיא\ גארוב — נעװײלטע ײדישע לידעד —;דו־טעד פאד־ מאט, מיט נאטן. 6. װיריאגז גראפגור — 66 צײכענוננען םון דאטנפאדבאנד, נרויםעד םארםאט. 7. גואעסײגז גארעי — םאמא ונארדעיעװ (ראמאן). 8. ״ ״ ד־ מוטער (דאמאן) 9. גזרץ װירגגגבײז — נרינע םעלדער (טרילאנ־ע: גר־נע םעלדער, צװײ שטעט, לוי ־צחה), 298 זײטן. 10. גזאעם װײגרײך — מבירת ירםך, אלבאם, נעבונדן אין םאמעט. 11. ד״ר גז. װײגרײג — שטורעמװינט — בילדער םון דער ײדישע־ נעש־בטע אין 17 י״ה.;עבונדן. 12. נגגזיר רזרװיג — ־שו הנוצ־• (דע־ מענטשנזון). 266 ז״טן. 13. \ז. ר. גאגזבגגרג — אמעדיקע (א־ינרד־יקן און ב־לדעד) — 204 זײטן. 14. װ. גזאורבגזאז — 5־־א,־־פלאן (״פ־אט־לעטהע״), 114 זייטן. 15. גזסיטגזאר בװײג — ידמיהו (דדאמאט־שע ד־בטוננ א־ן 9 ביל־ דע־). פ־אבט־באנד, 480 ז״טן. 16. נזסיגגגזאז בװײג — דאמען ־אלאן (זײן לעבן און שאםן). 17. גג. ןארװא\ — ־יד־שע ד־בטעדינם (אנטאיאניע), נדו־סער םאר־ מאט מ־ט ם־ל םפעצ־עלע בילדעד, פ־אבט־באנד, 480 זײטן. 18. ג. םרגג״גזעאיא - ־ לענין (זײן לעבן). 19. אברהגז רײז<\\ — 50 לירעד (אלבאם־אויםנאבע, מ־ט ם־ל צ־י־ בע׳נוננע;, א־ן םיל יםא״־בן). 20. גג. גו. רגגגזאר? — דער װענ א־יך צור״ה. װ־לט א־ד האבן א־ינם פ־ן די ב־בעד, אבאנידט גלײך ד־ ״ליט. בלעטעױ״! ד־ נעמען םון ד־, װא׳ס װעלן נעװ־נע;, װעלן םארעםנטלעכט .־ױעדן א־ן די ״ליט ביעטע־״. אבאנאמענט־פר־יז: א'\?ויל\ — 4' ־א־ — 5 נ־לד;. אי\ אגיגזראגר — םאדײנ־הטע שטאט;, רױום־אמעד־הע, א־־ד־שראל, ד־ום־אםר־הע, עננלאונד: א ־אד — 4 דאלאד; א % ־א־ — 2 דאל. א־ן בעלנ־ע, םראנהדײך, דומענ־ע, לעמלאנד, ליטע, עםט־ײך— א ־אד — 3 דאלאר. אררגגגזי .־־ז01816 828זזזדו118^1״ .8 .וח 10 סח1,882 אין םו־לן יט־הט נעלט: פ. ה. א. 6.39. מ־ט דודן םון פיעטרהאװ תאט פאסירט זײער א נישט ה״ן אננענעמע מעשה. אן אוםבאהאנטער האט אויך רער װאג־שעװער פאםט אפגעניומען זי״נעם א בױױו צוזאמען מ־ט א װעקםל או־ױ 160 דוהאטן.12) צװישן די םארלו־רענע דאכן, װענן װעלכע די מאכט האט נעטעלדעט, אז זײ זזמען נעפונען נעװארן, דארוי דער־ מאנט װערן ״א נעװײנלעכער דוסאט, װעלכן די ײדישיזעם טראנן אויםן ה*לז צוזאמען םיט קרעלן.13) אםתר־הםלכה14) האט אויך זוכה נעװען צו נעםינען װך אלס פאדט־עט אין א זײנערל. אײנער, װאם האט םארלװרן ״א נילדן זײנערל םיט עסאליע, װעלכע שטעלט םאר רי נעשיכטע םיט אםתירן אין א םעשענעס האנװערט מיט צוױי נלעזלעך״, דאנמ צו דעם נעםינעד א געהעריהע באלוינונג. א םך אנאגםן םאחנעמען ייך טיטן װירטשאסטלעכן לעבן םון דער ײדישער באםעלקערוננ. זײ פארצײלן אונז א םך װעגן דער װירמשאםטלעכעד ראלע פון ד• ײדן אין די דעמאלטיקע צײטן. ד־ אנאנסן װענן ד• ירידים פארגעסן הײן מאל גישט ציצויגעבן, אי דער א־ינטריט איז פאר אלעםען א פרײעד. םאירשטײט זיך, אז דער־ מיט װיל מען אמטערשמדײכן, אז אויך םאר ײדן א־ז דער אײנ־ טריט א םד״ער. טי״למאל .־ערט זיך עס בםירוש, אז יידן מענן אויך קומען אויםן יריד. אזו־, למשל, טוט װארשע, וו׳ו ײרן האבן נ־שט נעטארט וװינען. אין דער מודעה װענן דעם אכט־טאניהן םעדד־ידיר אין טאנ םון די הײליהע שמעון און יזזודה.14). ״ד־ האםיםיע פאר נוטער ארדנ-ונג״ אין פויזן האט, בײם בא־ שטיסען םיר יז־ידים א ־אר, אויך .־עגולירט ידי ױעכט, אײגנטלעך די באגרענעצטע רעכט, םון די ײדישע סוחרים. ״די ״דישע סוחר־ם זאלן זיך;ישט נעםינען צוױשן ד• הריסטלעכע בײדלעך, נאר זײ מענן שארהויפן זײערע םתורות אין רי הײזער״ אבער א־ן דעם ־דיד־געטא ״א־ן םפעציעלע דו׳־־כן אי״דעלן מאנ־םט־אמ באשטיסטע בײדלעך״. אנדערש האט געהאסדלט דאם מאזאװישע שטעטל טשערנא־ וױעץ15). נ־שט בלו־ז מען תאט דא;ישט אגנעװענדט הײן בא־ :־ענעצוגנען צו ײדן, נאד םארהערט, ױעכענענדיס זיך רערמיט, אז ״א נחויםע צאל יידן קומט נעװײנלעך אויך דעט דאזיסן ־ריד, װאם געםאלט אוים אין טאנ פון הײליסן וװיטשעך״ טױאגט מען איבעיד דעים דאזיסן יריר אויפן צװײס־ יזונטיה, װײל די *יד־שע ־ום״טיבים יםאלן או־ם אין ױעם ־א־ או־םן 23 אפחי־. ז־יער א־נטערעםאגט אױ דעיױ אנאנם םון דעם צוזמעױעד ביר־ נעדטום םון ־אד 1774. עד ה״בט ז־ך אן ס־ט א דאינס דעם אםע־ סאד־שין נע־־בט (דאס העכסטע נעד־בט) ״םאד נאט און םא־ לײט״ דעדפאו־, װאם :אכן פױאצעם, װעלכעד האט נעדויערט א־בע־ א ־א־ צענרליס, האט דאם נעד״כט םװי־בי־םוף אפנעשאםן ד• ײד״שע פר־- װ־לעגן און פארװעדט ד־ ײדן צו פאדנעמען זיך מיט האינרל און מ־אבה א־ן שמאט. א־ן צװ״טן ט־יר פון אנאנם דוסט דעד םא־;־םט־אט ה־־םטלעבע בעל־מלאבות צ־ באזעצן ז־ך א־ן שטאט, און באםר״ט זײ נלייכצײטיה או־ף 3 ־אד פון אלע שטאט־שע שט־יעדן און םון אלע צעך־פאדםל־כטוגנען. דעד צ״ױמעדע־ אנאנפ א־ז אן או־םדדוק פון דעד טעספע־ שנאה, װאם האט נעהעדשמ ב״ם פו״ל־שן בירנעד׳טום צו ײדן. מען א־ז נדײט נעװען אפצד־ײנ־הן ד־ שטאמ פון ײדן, לײדן צוליב דעם :*אי־רגםטן, מען אױ נעװען;עצװונגען איתצולאדן הריםטלעכע בעל־מלאבות פ־ן דער םיעמד,;עבן ז־י שטײער־הנחרת, אלץ ״בדי צו באפדײען די האטאי־הן פון דער ײדישעד אונטעדדדיהוננ״. דער צו־זמעױע־ אנאנס איז אויך א באװײז, אז ם׳זזמען לינגעדיש נעװען ־־ מעטאדאכדומם פון פאדש״דענע שטעט, אז ײדן נעםען צו בײ י־ הד־סטן דאם ברויט. (הגזגגזך?\גזסי\ 12);אז. ,־וארש. םון ׳\/25, 1791. 13) נאז. זוארש. פון 11^׳1, 1787. .1763 ,א 19 ,84 .־זא ,16}81׳\זא82־ז3^\ ו60סתזס1)פ(ז\ך (י■, 15);אז. װארש. נד. 47,46, 49 און 50, '. 1780. 16) לאנד־ און אויםלאנד״קאדעםפאנדענט פון זז 10, 1796. 17) װאי״ש. צי״טוננ םון 1774 ,161X1. 51599999999999999999999951