Literarishe bleter · 1932-03-11 · 11 (11.3.1932) · p. Seite 177

9 ל־סירןוריויס 1דמז<ור ו\ס. װ וסו*.) 7 דים 177 113ד״י- וו/נ7*ט=ליטעראט1ה \ײט רינפר \\פג\ אלפבװאזרפר בדןין. יצעעסנס זענען דעד׳שינען אײניקע נײע ביכעד װענן דעם בא־ ריטטן רוס״שין ד־כטער אלעסםאכדעך באאע עם זענען דערשינען נײע ן)6ד.אנדאככגען װעגן דעם ריכמער סון אכדרײ בעאי, אא. פיאםט, :עןירני םשואקןיװ. רערהויפט צײכנט זי.ך אוים דעם דיכטעחם נןוטיץ־ברך. מען דעדװום זיך ד*רט םיא נײע סרטים װעגן דעם דיכטער. דעד זװנויס׳שטעאער 8. מעדװעדיעװ הןןט אבער ני׳םט םארעסנטאעכט רעם גאגצן אינטעירעסאנטן מאטע־יאא םון דעם זײעד ט׳שעסאװן נאטיץ־ביכא. דער באאקי׳םארשעד גאאזיעװ האט אין די זאמאביבער ״כיקיטינםקיע םובאטניקי״ םארעפנטאעכט זײעד אן א־נטערעסאגטע אפהאנדאוננ װענן באאקן דעם זשורנאאיםט און קריטיק*ר. א גײפר רא\זא\ פ\\ פיאדאר גלארןאװ. ם׳איז איצט רעדש־נען א נײער ראסאן סון סיאדאר גאאדקאװ, דעם;*ויטא־ םון ״זועמעגט״ און ״םײערדיקן םערד״ — ״נײערד״, אין װעאכן עס װעדט נעשיאדעחט דאום אעבן אין א ״קאאכאז״ (קאאעקטיװע װירטשאםט). רער ראטאן איז נעשאםן א־ן דער םארם םון נאטיצן און העסטן, געשריבן םון א ױננער םרױ, א אערערין, װאם איז נעש״קט געװארן םון צענטער אויף אדבעט. אין דעם ראמאן װערט נעשיאדערט, װי *זוי די םויערן זענען איבערנעטאכנען און אעבן זיך אײן אין די:ײע אופנים סון דער קאאעקמיװער ארבעמ אין דער װירטשאםט. רער ראמאן וזאאט איבעד 300 ז״טן. פאגאיס איסםראםיגז גײפר ראוזא\. דעד גײער דאבגאן םון פאנא־ט איסטדאט• יהײסט ״דאס הויז םון די טױרינגענער״. אין רעם ראסאן װערט געשיאדערט א דײ־ טשישע פאמיאיע, װאס האט זיך באזעצט אין רוםעניע. א םפוטעאװפר נויגזל ס\\ א ב\ן. נעװיא װיאקעגסאן האמ איצט אםגעדרוקמ א בוך װענן דעים עקאנאמישן קרױיס אויף דעד װעאט. ראס בוך האט ער באטיטאנצ ״צו אאדע טײװא םיט רער גערעכטיקײט — מען דארף זױרטשאסט־ אעכקײמ״. רפר גטנופ־ױבילײ אי\ פרא\?רײך. דער אעצםער נזמער סון םראנצויזישן םערטאיאר־זשורנאא ״רעװי דע איטעדאטור קאספארײ״ (יאנהאר־סערץ 1932) איז אינ־ נאנצן נעװידמעט נעטען. אויף רער היאע איז רעטראדוצירס אײנער םון ד־ שיציאיאגער םײזשאזשן פון דעם גרויםן דײטשישן ריכטער, װעאכער האט זיך א שטיק צײט םאתומען מיט מאאערײ. אינם זשוד־ כאא זענען אםנעדרוקט זײער םיא ארט״קאען װענן נעטען. אין אײנעם םון די זאאן סון דער פאריזער גאצ־אנאא־ביבאיא־ טעק װעט אין קורצן נעעסנט װערן אן אויסשמעאוננ ״נעטע אזן דער אאטײנישער זשעני״. רפר ״ױרפיײ. אין סאוסה־פאראאנ איז דערשינען א דאמאן סון דעם ױננן חוםישן שריסטשטעאער אעװ םאאװין ״דער יחרש״. סראנמענטן םון רעם דאזיקן ראמאן תאכן דך אכתחיאה נעררוקט אינם זשי־נאא ״קראםנאיא נאװ״. דער העאד םון דעם דאזיקן ראסאן איז א ױננער טאן, וראם האט חורכנעטאםט די רעװאאוציע. דער ראזיקער העאד שטאסט סון צװײ זײדעס — אײנער שסובעאוסקי, א דוםישער גע־ נעראא און דער צװ״טער אבדאטםאן א ײד. אין דעם דאזיקן דאמאן װעחט באהאנדאט די ״קיצאדיקע״ סראנע װענן ״בררזשואזער אוד שמאטוננ״. עדגאר װאלאגזפגז סיזיסי. דער טויט םון דעם באד־טטן עכגרישן שרײבער עדנאר װאאאם איז איצט ד• גרעסטע סענםאציע אין דעד איטעראר־שעד װעאט. ־ואאאס איז געװען דער סראדוקטיװסטער שריסטשטעאער, װעאכש־ ראט כמעמ ־עדן חוז׳ש אננעשריבן א נײעס ראמאן. מען האט אים נעהאאטן םאר דעם רײבסטן שריםטשטעאער. אבער נאך זײן טויט ראט טען נעקענט פעםטושטעאן זײן סארםעגן. ערשט די סענ חאט זײנער א דינער צופעאיק נעםוינען א ישאכטא, אין װעאכן עם איז נעאעגן װאאאסעס צװאה. איצט ע־שט װעט מען קאנען סעסטשסעאן ־אם םארמענן םון דעם נרעסטן פראדוצידער פון ד• קו־יםינעאע ־אמאנען. װאקאםעס ראמאנען האבן אן אומנעהײערן דערםאאנ און זעגען איבערנעזעצט אניף אאע שטראכן. באזיז אויף יידיש האבן װא־אםעס דאסאנען נישס געהאט קײן דערפאאנ. ביאלאכאװגז ״טסי־רטר רא\״ אלגז װיילװ. ד• ױננע, באסאבטע רוםישע רעזש־םער־ן סרעאבדאזשענםקאיא ראט א־צט רעאאיזירט א נדאנד־עזן פ־אם ״דער שטיאער דאן״. אאם טעמע האס זי נענימען דעם ױננן רוםישן שו״סטשמעאעד ם. שאאא באװם עפאפײע ״דער שטיאער דאן׳/ װעאכעד האס אן אוסנע־ הײעדן דעחסאאנ. דער םיאם װעדט שוין דעמאנססרירט אין םיא -ענדער, םײ אין אײראסע, םײ אין אסעריקע. פזיכגזװאגגגװ־גז א \ײױ ראװא\• איאן םויכסװאננער, דער אויסאר םון דעם ראטאן ״ײר זיס״ און ״דערפאיאנ״, אין װעאכן עם װערט נעשיאדערס בײערן נאײך;אבדעם, יװי עס איז איקװידיחט נעץואדן די ב״ערישע ראסן־ ־ענירונג, ארבעט איצס איבער א :ײעם ׳.־אמאן סון אאעקםאנדעד :•וקרעסם צײטן. \פיאר\פ> דגװאװגזלגז \ײ 1\ג. דער פראנצויזישער שר־פטשסעאער זשארזש רוהאמעא םאדענ־ ריקט איצט א נײ ב\ך ״די ביאנחאם־ע פון מ״נע םאנסאםען״. װט\ \אגװ זיך אפ...;אך סטאאיגם אע׳צסן בארימטן ״בדיװ אין רעחאקציע״ װענן בייאן איבעדאאיזם, נ״ט א־צט אינם דאמנםארבאנד א םעדיע פון ־עװױיעם און אםזאנן זיך םון םארעפנמאעבטע, אםנעדרוקטע װעדיצ -נרדיויפט זאנן זיך אפ די אאע, װאס האבן נזןשריבן װערק איבעד ־ער סאחסה א<ן בירנער־קרינ. דעד םאװעטישער שריפטשמעאער ״קאין דעדקאעתג ״ראס העםדא, װאם די קרימיקער האבן אויף ד״ר ארויפנעצוינן, איז שרעקאעך. א־ד קאן דאס שוין סעד נישט -״בעדטראנן. עם האט םיר שוין אפנעריבן די זײטן... איך האב א נזעות נעהאמ, אבעד קײן רכיאזח ותאב איך נישט נעשריבן. א־ך ־אב נעשריבן, װי קופרין. מ״ן טעות באשסייט אין ידעם, װאם : ־־ האב געכומען די פדאװינץ, דעם פארװאחפענעם העק, אביעד נישט די װירקאעכע רויטע אדטײ״... דער םעקרעטאר םון ״אאקאף״ ו ־ ■־-־נראטו.—אסטייאוננ ב״ דעד רויטעד ארטײ און סאאט) חאט א ם דעדויף דערקאערט, אז די סארענססערוננ איז נאך א קנאפע. עאדן דארף טען שיארערן, װי העאדן׳/ ״דאם ראזאעכע װאםעד : דעם ־דעטארקיזם דארף טען איבערשטעאצן אין שטאא״. ״סען ־ ־ז קעספן קעגן רער װאקםנדיקער און צוםויאנדיקער װירקוגנ : ־עם;ותעם, אאקריצדיקן רעסארקיזם׳/ אײראװפ אי\ גױ\א\ציקװװ\ יארהזזדפרװ. דער א־טאאיענישער היסטאריקער בענעדעטא קראטשע האט א־-פ םארענדיקט זײן ״נעשיכסע םון אײראפע אין צװאנציקססן יא ױ־נדעחט׳/ דאם װערק אי־ז געװידסעס טאסאס םאנען.