Literarishe bleter
- Journal
- Literarishe bleter
- Volume
- 8 (1932)
- Issue
- 11 (11.3.1932)
- Date
- 1932-03-11
- Page
- Seite 171 (sequence 7)
- Language
- Yiddish
- Belongs to
- journal issue
- OCR quality
- 57% known words query
- IRI
…/4795427-8804733-8804747--07448-4802514- Visual Library
- page viewer of the UB Frankfurt
OCR text
ל. פ ןן ע ו ז ן;; ס ק ' זייט 171 ריזזעראריפזע בדססטר ג\\ז. \\ וס\4) ז כ וי ת ־ א ב ו ת ןב\\ג\ יזײגסובײסייסר ײריפי־<\{י\\<\סױפ\\ ט\סוײגױר.\ זי האט הײנמןזי5 אזוי שארױ איז נ$ענט גישט נע׳שפירט דעם נרינעם מוקם, דיעם שטיצן אעבן םון ״איר״ דארר, — אט יענעם דאד״ ײאם איר װעט אפ׳םר היינט איר בירדםע זיין באשערט. און װאס זי האט קײז עסן זיך אויף טאג נישט באװארנט. םע האט איר נאר קאיראבעט, האכואי די אײגציקע באנק האבן ױנגערע םאר־ באפט און פאר דער נרײז־נרויע*- אאטיטשקער האט קײן שט־קי■ אדט נישט נעסטאיעט. אז זון האמ ׳עוין א צע&אריעטע ויך ארויסניעדרא&עט אויר צ־נקעװע דעכיעיר, איז שוין שטאדק פארניע :עװארן, האבן שוין א־־ניקע שװאבעידע ניער א״סשס״ן ינישט :עקאנט, האיבן ז־י זיך כי־ט א באדעקטן חרשות־שװײם א־־ר הי־יםן אםםארט אראפנ־עזעצט און זענען אזוי א־ן הינטערפר״עט או־םנעצוינענע :ערענן. ד־ באיי־ בײנײע־ האבן או־םניעמ־טן ד־ או־סכעצו־גענע אוישן ט־אטוא־ און פא־שוױנדן ערנעץ ה־נטערן ,־א:. :אר אײנער פון ד־ פאירבײ־ גײענד־קע האט ד־ זקנה באמערקט. האט ער ־־׳־ך בײנע־נע ב־־רן א קוק נעבאפט א״ך ד־ ױנגעז, װאם ז־צן. היע־, ־עב־אטא, א־־ זענט חײוה אפצוטריעטן אן א־ט דע־ א־ט־ט׳עקער? -- האט ע־, ז־ך :״הט אפשטעינד־ק א זא: נעטון. — ד־ ארטיע זענען ה־שט;עיזוײדע־ פא־ ־ו״עי. - האט ד־ער ױנ:, װאם א־ז;עזעסן, מבבד געװען דעם אדורבנ־יענד־קן מ־ט א בװאטסקן פ־אסיר־אטישן;עיעבטע־. * * * ד־ האטעקגע ט׳רן פון א־בעטם־ב־רזש״ע האבן ז־ך ענרלעך ציע־עםנט, און א הונדערט־קעפ־קער עורם האט יז־ך טומריענדיק צעדייט א־בערן נרו־םן זאיר, װו א־מצאריקע פענםטעררען־ םיט פאר־ שײירענע או־פשריפטן האבן ש־טא־ק דערמאנט אן א צענטראלן, נרו־םשטאטדשן פאםט־אמט. יעדערע־ האט זיך ניעשטופט צו ״ז״ן״ פענסטעדר, װערכער האט א ש״בות צו ־עניעם ארבעטס־נעביט, אויף װעיבע־ דער ארבעטםראזע־ האט אזוי אאננ ארויםנעװאידט. און אז מיע האימ ז־ך אזו-אדופ ציעש״טערט, א־ז אין אײנג־ע־ שטערטן זאר רו־קער;יעװארן, אי־ן ס׳האט ברו־י ע־ניעץ;עגור־עט א;י״יצנריקיע שרײב־מאש־ן. םיע איז שו־ז יארד הארבעיה טא;;יעװיעז, וױען מע האט איױ־ם־;יערופן ד־ זקנה. — א־־יע־ פאמיא־ע,;אמען און טאטנם :אמיען? — האט ז־ א בחורר גיעפ־ענט. — מא־פא ־עװג־אפאװנא ורערבא. — א־־ע־ אפשטאמרנ;? -- װאם, װאם ם־נאק2) — האט ד־ זקנה פארװא־פן א ר־אנ־ע איבייעדן או״ע־• — ד־עד טאטיע װיע־ ז׳ניעװען? — מײן טאטיע? ע־ א־ז שו־ן :עשטאי־ב;, דער טאטיע מײניע,־,;יעשטא־בן, יס־נאק• ב׳י״ן דיעמאיט איט;יעמיען;יײן ־א־. — מ־ט װאם ט׳יע־ זיך פאן־נוכ־ע;? — - אטעץ3)־טא? װע־ װ־־ט איט. פ־אנ־צ־י דאיזשנא י־ט.4) ד־ ארומ־קיע קאנצע־א־־סטן ־אין או־םנעשאםן א געיעבטער, און דאם בחוירא האט א•־ פא־בעטן א־ײנקומיען אין עיד״יעביע טענ ארום ינאך ד־ ׳רעזורטאטן פון רע־ ,,־־־נ־ק־:;". א־צמ א״ז ז־ שו־ן פ־־י, ד־ יאבושקע, און קאן ש־ז־ן;־ין אהײפ. ד־ערװ־־ל א־יז שו־ן תמ־זד־קע־ :אבמ־טאנ צונעיפארן — א ציע־ ה־צטער, א צעשװיצטער, א ציעפאדיעטער. א־נם זאר יהאט הזנדי&־ט־ קעפ־קיער המון נאך אר־ו או־ף יעפיעם או־םנעװארט, אויף עפעס אזו־נם א טזרד־קם;עהאפט. אײנ־קע האבן ז־ך או־ף פאירענטשעם אנגעאענט, און ם׳האט אויסנעװ־זן, נאײך יײ װאאטן אזו־ דעם גאגצן ב־רזשע־מאג פון גאנצפר־ אן געש־טאניען: אומבאװענאעך, נואימדיק, װי ׳נעלײמטיע ׳נישט־נערוננעגע םטאטועס. אי״נ־קע האבן פון :עמ־ש״טן מיט צינאירךרויך ביטערן שטויב ב־וסטיק טיף געהוסט, זענען אםט צום ארו־םגאננ געלאםן און האבן 2) װנדצ. 3) טאטע. 4) א שכוד םסתסא. ןהװסזך,) — װאס רעדסטו עם, פאפאט־טקיע, דאירף איך זיצן און װארטן דר ״יאר! — האט זיך פוםיע אן אויסנעװײנטע און צעפאטרטע אויפגעבאפט םון קישן. — דארםסמן נישט זיצן, טאבטערקע, װעסט זיך םאר רער צײט פריװאט צונרײטן צו א ״וװז״־קורס, ײיעסט... בכצצ אידבעסן אויוף זיך, װעםט צײענען א םך... כ׳װעצ דיר העצםן. נערוםן נעבראכט. ם׳האט :עשמעסמ מיט פײבט באצאדענער צופט, אן אראמאטיש װינטצ האט ק־צ א־ן װײניערם פענסטער ארײנ־ געפאכעט און האט םון ה־נטערשטאט־ש״ע מ׳עוביתע םטעפיעס קא״עניע װאם װערס אזו־ פרעםנד־ק פאדן א־מפעטפ־רן או־םנום פון א בארד אנצויסנדיקן רענן. און שטיאע ט־יערן פון מוסיען האבן א״פן טאטנם ברוםט :יעס־יםט: — היימאי... הרמא־... א־ז דעד פאפיע א־ריעד א ר״פעגעץ? 11 דער ראבםאי*!) האט מוס־יע דאך געענד־קט:;אסטאם״ע :־־ קארא־עװנע האט נעפויערט — בײם ב־רדוננם־פארײארטעד, פיע־־ דענאעך האט ז־ יעם גיעפוערט. ז־ האט מ־טן פא־װאצטער פון ק־ײז פאצקכירד ראננ אייכנעטענהמ מבח אויםנאם־פאין א־ן דער ירע־ װאצוציאנערע־ נעזעצצעבקײט. זי האט דעמארט מ־טן הו־בװוקםיקן פארװאצמער א סך גערעדט או־ך מבח מוםיעם או־םערנעװײנצעכע םעיק״טן, אז כזע דארף עם געכען א־ן אכט און איז דער טאטיע אידער איז פארט ׳א הא־יעפאש־נער ב־רגע־: א ק־הטאו—מעכאװטש־ק. — טײע־ע נאסטאם־א :־קאצא־עװנא, — האט א־ר דעמאצט דעד פארװאצטעיר :עענטטערט — א־ן באד״ננ־נגיען פ־ן פ־א^יעטא־ ־־ניע־ ד־קטאטװ קאנען מ־׳־ :־ש׳ט אױםבאורען א־ן א־גזעיע צעירג־ אנשטאצטן קײן בודזשואזע ספעצן. :אר אויף װיפ־צ עם האגדצט ז־ך שזו־ן ארום צעצטן רערג־ ־א־, האט עד נאדנישט קענן, אז ד־ פע־ק׳ע ש״רייעי,־׳; זאצ דעם ־אכפאק ש־וין םאדענד־קן. אבע־ העב־ע־ ראזן נ־־ן ד־ ב־־גער־ן װ־־ניעד, מײנט *עיר, קאן ע־ :־שט. דע־ אוניװיע־םיטעט איז ב״ זײ פא־ פראצעטאיר־שער ױגכט. * * * אײנכיאיר א־ן א ױצי־־באנ־ניען, װען די זון האט;אך א פאי־־ שי־אסענע אזוי קינדיש־שײן נענענעצט א־ב־ע׳ד טו־א־ק־או־סגיעצװא־ ניענ־ער שמאט, א־ז כדם־יע אוױעק או־ף דער אי־־יע-מם־בירזש״ע. פא־ן פאר־נצטן טו־ע־ א־ז שו־ן ניעשטאניען א ה־פש הײפצ מענטשן מיט פאדד־עמרטע אוינן און מ־ט ם־נ־אקעס איינטע־ װיעם. — הביר־ם, װעיר א־ז דע־ יעצטיעד? — א־ך, טאבטעירקע — האט א נ־ײז־נרו־ע, אביע״־ :אך א נאנץ־ פעםטיע זקנה ז־ך א&ניערופן. מום״ע האט ז־ך :עבן אט דע־ שטיעקן־ אנניערענטער זקנה אמעקגעשטעצט א־ן האט באיפציקט דעם יעוצפ: ז־ א־ז נעײען ד־ ד־׳ײ־און־דרײס־קםטע א־ן רײ;אוך עטציעכיע װאבן פון פיעצעכיע ־׳סדר־ס א־ז מום־יע א־ן דיע־ מאצט־קן אויםנעצװאניעניעם באנ־ניען ניעװען ירו־ק א,־ן פארט־וימט. ־ענעיר בצו־׳צעכער פאירטאנ האט ז־ א ש־מ״ברענדע אר־פניעװעקט. א־ז יזי גדיננ און שװעבנדיק פון ניעריענער אי־אפ און שו־ן מ־פיעינד־ק אויף פאדטאג־ק־באפ־יבטע אםפארטן האט ז־ך א־ר א;ט־ קענן נעטדאנן א יבד״ט דארף, א שימעקנד־קס, א גי־ינם. דא־טן, ר־נטער פארקגם, ה־נטער ש־אטנס ר־זצט מ־ט בצ־יפיעגד־ק־ע־ פ־ײד א זר־בעד קצארער טײכצ. װעט ז־ אה־נצו מ־ט א־רע דאדפ־ש״ע הרמ־דים עקטקורם־דן. איז ז־ רו־ק הינטיע־ פאי־־נצטן טויער גע־ שמאניע; און מ־ט פוצע׳ר בר־יממ איר״כנעעטעימט די פר־שע קאריעניע;ע־וםן פון מעוברתדיקע סטעפיעם, װאם ערינעץ ה־נמע־ שטאט. םע האט א־ר :־ש״ט;יעא־ט, װא׳ם ס׳חצשט א־ר שוין ם׳הא־ץ 1) ארב עטעד־סאק וצסיעט.