Literarishe bleter · 1932-03-04 · 10 (4.3.1932) · p. Seite 160

ליװלוראריטזו בז־וזססר ו\סי. סץ ן9ס*.) ־ז א גריזור סייי זזיסי זזײגז \גז\ו\ ביגזריןץ בשעת דער אנװעגגהײט םונם םןזרז־עער פון וזעברעישן פ.ע.;.־ קלוב םזן תיל־אביב חײם נחמן כיאציסן איז <בבוד אים אײנגע־ ארדנט נעווארן דורך דעם װארשעװער םען־שאוב א צוגויםטרעןז. עם זענען דא בײנעירעז די םארװאלטוננען םון ד׳עם װארשעװער ײדישן פען און פון דער װאר׳טעוװעד נרופע םונם העברעישן פען־ הלוב. בעת דעם געמיטצעכן שםועם איז אויך בארירט נעװארן די םראנע םון די קעגגזײטישע באצױנגען צװישן בײדע פען־סצובן אנין אין ציזאמענהאנג דערםיט — די באצױנג צו ײדיש. ,,אונזפר מווזפטר ביאריזןך• אצם ענטםער אויף דע>' באסאנטער אדויסטדעטוגנ םון חײם נחםן ביאצים װענן דער ש&ראכן־םראנע אין רער װארשעװער ״פיצהארמאגיע״, האט דער װארשעוחד־ ■ײדישער פעךיזצוב אײננע־ א״״דנט אוגטעד דעם אויבן נעבראכטן טיטצ א םפעציעצן אוחנמ נעװידטעט דער פראגע ײדיש־העברעיש, עם וזאבן באטײציםט טיט רעדעם װענן דער שפראכן־םראגע בכצצ און ביאליםם אחויםנג־יט בםדמ: אוזרן צײטצין, ד. ב. מאצסין, נחמן סײזיצ און י. ם. נײסאן. נאך די ידעדעם האט א װארמ צו דער דיסיןוםיע נעניומען ד״ר י.;אטציב. נטסװזט־אװװו אין צוזאםענהאננ מיט רעם הונדערטםטן נערעניזטאג נאך נעטהעם טוימ, האט דער ײדישעד פען־סצוב אייננעארדנט אין װאר־ שע א פײעדצעכן ׳נעטהע־אװנט נעװידמעט דעם שאפן םון דעם נע־ ניאצן דיכטער. םיט אן אויםפירצעכן רעפעראט װעגן דעם צעבן און שאםן פון געטהע איז אדויםנעטרעןטן אהרן צײטצין. ד״ר מיכאי װײכעו׳ט האט געחעדט װענן נעטוזע דעם רראםאסיסער און זײן טעאטער־טעטיסײמ. צום םוף וזאט ד״ר יװ״כערט רעציטירם א ־ײ צידער סון ינעטהע אגן פראגםענטן םון ״פאוסט״. דטר דײלזטטר (•ערסיוב האט באשצאסן צו ארנאניזירן ־אדיא־פארצעזונגען םון באװוםטע שרײבער, טיטנצידער םון פען־סצחב. אויך דער ײדישער פען־יזצוב האט באסומען אן איינצאדונג. אין נאמען פון ײדישן פען־סצוב װעט װארשײנצעך האצטן א ראדיא־רעדע שצום אש. ײדיפוטר בט\־סיוב אי\ ארגטוסיױנו אויסנוצנדיס די אנװעזנהײט פון יעהב באטאשאגסהי אין װאי־ שע, וזאט דעד ײדישער פען־סצוב באבדאכט אויף א רײ זיצוננען טיט דעד באסײציסונינ פון גאםט די טראגע װענן אדנאניז׳זרן א פעז־ גרופע אין ארנענטיגע. עם זענען אננענומען געײאדן שריט צו םאי־ װיירסצעכן דעם דאזיסן פצאן אין חער סירצסטער צײט. װלך ראװיסיסז בײ בארפזסיײגור בו\ ב.ט,ו.־סרוב\ אי\ דרונז־אבריסט פאר זײן אפפאח איז שציחות םון דער שוצ־ארנאניזאציע סײן דדונדאסדיסע האט טצד דאוױטש באזוכט די ציאנדאגעד פ.ע.:.־סצוג צעגטראצע. דער נענעראצ־םעהרעטאר םון 8.ע.:.־י־ציי הערמאז אוצ־ דאט אים פאדמזצײגט איין חדים־אפריסע זיד צו שנזעצז א־ז פא־־ בינדוגג םיט די דארטיסע םאודשטײעד פיז פ.ע.נ.־סצוב. אין סאח־ שטאט האט דער בורישער ד־כטעד ד״ר צואי צ. צײסאצד אײפיע־ :וטעז אייף א טפעציעצז צאנטש דעם ח׳ יראװיטש איז ״.אהאועםביר■ האד טצד ראװיטש באזובמ די פארשגדיעדיז פיז רארטיסז פ ע.נ ־ סציב די באוװסטע דרום־אסריסאנןו־ זמנצישע שײפטשמעצע־׳' סאראה געיטרוד ם״צצין. י באדװאלסװוג פו\ וואדטזסווסר פבו־סלוב.• אװר\ בײװלי\ ובארוױיסד.), װיד דאװיסיסז ןנוססריזי װאר), ר״ר װירא׳ל װײרסרװ, י. י. װר\וז, גװװ\ װײח ז״ט 160 א\ אויװואװע באר סזלוװ אפז אי\ רסר לאוראוטר װ.ס.ו.־בסגװראלס רעם 1־טן םע.־ץ ה. ־. סומט פאר אין צאנראנער פ.ע.:.־צענטער א פײערצעבע אויפגאמע ציבבוד דעם ש־ן־פאדזיצער םון ײדישן פ.ע.נ.־סצוכ שצום אש. אין צוזאםענהאננ מ־ט דער אויפנאטע איז אין צאנדאנער ״ם.ע.נ.־נױם׳׳, דע׳ם אפיצ־עצן אדנאן םון דעי פ.ע.ג.־ צענטראצע, דערשינען א װארע׳טע נאטיץ װענן שצום אש און זײן באטײציסונג אין דע־ איכטעו־נאציאנאצע־ פ.ע.ג.־באװעגוננ. צוזאםען מיט שצים א־ש װעדט אויך אויפנענוטען אויף דעם דאזיסן אװנט ד• סאװעטישע שירפטשטעצערין האצינא םאסאצניסא־ װא, ד• פ־וי פון דעם סאװעטישן אמבאסאדאר אין צאנדאן. רסר ואסוװסװסר ל*ס\ סאוגרסװ סוםט פא־ א־ן םא• ־ ־. א-ן בודאפעשט. דעד אונ׳נאדישע־ פען־ צענט־ האט שױן פאנאנדערנעש־סט אײנצאדוננען צו איע פען־סצובן. עם זעגען פא־ויסנעזען א ־ײ פײעדצעכק״טן יבבוד ד• האנגדעם־ דעפט. עם װע-־ט רעדװאױט א גי־ױסע צאי נעסט פון אויסיאנר און עס ײערן געםאכט איע הכינות צי נעבן דעם תאננדעס אן א־מופאיאנטן כ>4־אסטע־. ױבילײ־באגריװװגסו פװ װ.ס.ו.־סלוב. א-ן צויאםענהאננ םיט דעס דרישיס־יעריסן ש־יפטשטעצעד־שן ױביצײ פון דעם פא־ד־נסטפיצן העברעיש־ײדישן דיכטעד אין קי— ט־סער •עקב ם־ביםאן, האט דעיד ״דישעד פ-ע-נדסצוב אין װארשע אי—•סנעש־סמ א הארצ־סע באנידיטונינ דעם •וב־צאר. עס א־ז נעײאדן פופצן •אי־, זינט דעד כאוװםטעד ײד־שער אסט־א־ ױגםינמ טורסאװ האט אננעלזױבן שפ־ין ײד״ש טעאטעד. *ײו> רע־ סײעריעכעד אסאדעםיע יכבוד ז. טורקאװן האט אהרן צײ׳טיין א־ן נאםעז פין װאדשעווער ײדישן פד^ב־סיוב באנריםט דעם ױביצאר. אויף ידעם ױביצײ־אװנט א־ז ציטעראטן־פארײן צכבוד דער דרישיס־יעריהער פאצסצאר־טעטיסײט פון באסאנטן םאצסצאריםט שםואצ יעהטאן, האט אין נאמען םון װאדשעװער פ.ע.נ.־׳סצוב בא־ נריםט גחםן סײזיצ. *רץ הירללובײו ־ יובילײ. רעד װארששװער ײדישער פ.ע.ג.־סצ,וב האט באשצאסן אײנצו־ ארדענען א גרויסע פדץ הידשבײן־פײערונונ, געוױדםעט דעם דרײ־ סיס־יעריסן שאפן פון דעם באריםטן שריפט׳עסןן׳ער און דראמא־ ט■־;, װאם פא*ט :צײכצײטיס צונויױ םיט זײן פופציקםטן נעבוירן־ טאג. עם א־ז ארייטנעשיסט נעװארן א הארצ״סע באנריםיננ צו פ׳־ץ הירשבײן. דוד װױססי װעדט איצט אצט זעכציס יאר. אייז צוזאםענהאננ דערםיט וועט די;אנצע ײדישע שדיפטשטעצער־װעצט פײע׳רן די דאזיסע דאטע. עס װערן;עםאכט הכנות צום פינססי־ױביצײ. בװאגזסוװרלופװגלװ װ״װ י. אװאװאללװ או\ ללז. וױסר צבבור די :ע׳סט םוז צימעדאירישז פי״צז ־. אפאטאשו אוז ש. נ־;ץי װעצכע האבז צעצסנס באזיכט פויצז. זענעז אײננעא־זשט נעױא־ז א רײ אזװנטז א־ז צױ׳ײפטדעפיננעז םיט ד• שדיפטשסעצען־. עם ךארײ דערםאנט װעיז •. אפאייאשיט ־ץםעדאט ײעגז דעם גע־ ש״ריד^עכז האםאז. ארום ײעצכז עם האט זיד אנטװיסצט אז אינטע־ ־עםאנטע דיםסוס־ע. ש. נינעה האט נעהזוצטז צוױי רעפד־אטז ױע־ז דעד ״ד־שער ציטעראטור און דעם צושטאנד פון דעם ײדישז סוצטור־ צעבז איז אםעדיסע. עס איז אויד פאדנעסוםעז א חברישעד שםוזור םיט דעד באטײציסונג ס־ז בײדע נסםט. בשעת ײעצכז עם זענעז בארירט נעװא־ז א רײע אסטוע^ע פיאבצעםעז פוז ײדישז שאפז איז פארש״דענע צענדעד. איז דעם שםועם האבן זיך באטײציסט דאס רוב מיטגצידער םון װארשעװער פעדסצוב.