Literarishe bleter · 1932-03-04 · 10 (4.3.1932) · p. Seite 154

ריסולןרארישנן בועסילןר ײס. סי ן1409 9 זײם 154 א;וטע יאר דמרף םעין זיך אויספוצן?1 אויױ ג<ויע פערדיצעך צו די װאלהגם א־ז עפעס אגדערש! דןזחט דארף מען זען, א׳ז ד• פעררלעך זאלן גאידעגע צױסיעך האםן, און אז ד■ רײטעד זאלן זײן אױסנע־ פוצטע, יוױ עם פאסנז פאר רײטיער איפעד ילייע פערדלעך. ראבן צאעע אלע זײגע חבר־ם נעלײ׳נם מער דעם ט־אפ אויך דער פןזרעם און ער אויף דעם אינתאלט. ".זפאנעגדיק איבער די װענן יפון ׳גאיטס באראיט, האט •וסױ ראלגיס נעזוגנען זײן ל־ד ם־ט װערטעיר פשוטע, װי פשום עס זענען ד• זאמדן איבער אט די וועגן: ״שבת ױם־טוב און ראש חודש — מײגע ױם־טובדיסע עלײרער העגנען גייממ געגוצט, ונעס־אנן אױף רער ה־גטעד־װאינס אין חדר... אט אזױ האט •וסף ראלניק דענסטמאיי ■נעזחבנען. די םאמע װאבעדיסםטע װערטעד האט ער בא־ זײן ל-ד באנוצט, אבער א •עבת־ױם־טובדייץיט איז םײװ• אױסגענאגנען פון דעם, װײל אונטעד ד• פראסטע װערטער האט ז־ך נעהיערט א לױטער נעזאגנ. ױסף ראלגיסם אײגן געזאגג. — פא־װאכ ארבעט איר ג־״וט מ־ט א־ן ד• ״שנײפטן״? — האב א־ך א־ם אײגמא־י ׳געפרענט, און ראילגיק האיט מיר ׳נוסםוטיק געעגמפעדמ: — ד• חברים האלטן ג־יעמ פון מ•.־. האבן יטאסע ד• ״•׳ונגיע״ פון אים ׳גישיט נ־עהאלטן? אויביגאויף האט עם א ׳צט־ק צײט טאלוע אזו• אױסנעוע;, ײאר־ם א־ן דע־ אפיצ־עלער טר־בוגע פון ד• ״ױבנע״ — ד• ״•:ב־-ב-טן״, האט ער ק'יז אגטײל ג־יצט נעגומען, אבעד װעד עס איז נעיצטאגען גאעגט צו ד• ״יוגנע״, װ״סט, אז זײ׳עד באציוגנ צו א־ם א־ז נעװען, װ• ד• באיצ״ננ צו ׳זײן ט־של און צו זײן וױגױל א-נם ־עסטאראגדל. סען האט ג־יגט א״גנעי־אדן ־אלניקן מיטצוארבעטן אין די א״יגעגע או־סנאבן, אבעד ז״גע לידעי האבן יעטעגד־ק פא־איגטי־■* נירט און מען האט נערעדט ורעגן זײ. פון צ׳ײט צו צײט איז יגאר ־אלגיק נעיװארן םאר זײ דער מאיאק בון א לאגד, װו ױך אױםצורוען. דאם איז נעװען א־ן יעיגע מאמעגטן, װען ד• בלויע פערדלעך האבן זײע־ פלינקײט פא.־לוידן און ד• אויסנעחלוסטע לעגחער זענען צער־גען נע׳װארן א-ן דער לופט. א־ן אזעילבע מאמעגטן האבן אלע ױס־ ־אלגי׳קן מקגא נעװען און מען האט ז־ך נעצו־גז אין זײן לאנד או־ײן. דױגטער 1918 איז ער נעװען אויף אלעמענם ייפן. דער פארלאנ ״איגוי״, װאם איז געװען דעד פאר־אנ פון די ״ױגנע״, האט צונויפ־ נעגומען איע ז־ינע קלייגע לידער און זײ ארויסנענעבן אין אזא פ־עבטיקן באגד, װאס מען היאט גאך ביז דעם אויפן ״דייג־ן ביכער־ מא־ק גײגיט :עזען, ארן ידער זשורנאל ״ליטעירא׳מור און לעבן״ האמ א־ױסגענעבן א םפעצ־עלן ״־אלניק־גומער״, א־ן וועלבן עס האבן אכטײל געגומען ד• בעסטע פא־שטײער פון דער נרופע. זײט-קע מעגטשן האבן געקאגט האבן אן א״גדרויק, אז דאם א-ז נעטון נעװארן צוליב חעם אויפנעװאיבטן געװיסן אין זײעדע הע־צער צו א פארגאבלעס־ק׳טן ק׳אלעגע, אבער גאעגמע מענטשן האבן :עװוסט. אז דאס איז צוליב א פ־להװיבטיסע״־ע םיבת. ד• ״ױנגע״ האבן גאך אייע זײע׳־ע פליעג־שן איב׳ער ד• בלויע פערדלע׳ך זיך אגנעשייאנן אן א לײדיק״ט. ד־ אגסוישוגג איז נעװען א שװע־ע און מען האיט אין דעד ׳אײנעיגע׳ר הילפלאזיק״ט נענוסזען װבן א לאגיד װו זיךיצו ׳ראטעורען און מען ׳האט זיך אגנעיפלאנן אן דע־ ־עזיננא׳ציע, אן דעד נזירות. — ראלגיק׳ס לאגד! — האט עמעצע׳ר א זאנ נעטון, און אלע־ מעגם פגימער האבן זיך א קער נעטון צום א׳ייגזאמען חיכטער. ד. מיט א יסטעקן איין אײן האנט און מיט א פעקל אין דעד איג־ < חעירער א־ז עד צו ארגז ׳קײן נױ-ארק נעקומען פון דע־ ארעמעד ליטע. ם־ט דעם ׳טסעקן האמ עד נעטאפט חעם װעג פאראויס און איגם יווען א ײאי־ט און װען א בליק, א שמי״בל פון דער וױיטן." — אט דאס א־ו ־אלג־ק! — האט ראובן אײזלאגד באמערקט מיט א פײכטן :לאגױ א־ן זײנע אריגן, און אלעמעגס פנ־מער האבן װך ••-•פײכלענדיקע א קעד געיטון צו דאלגיקם ט־׳מל. אבער אוייך דענסטמאל האט עך זײערע שמײבלען ג־יג־ט בא־ ביעירקט, און גישט נעװוםמ װעגן זיי. אזא װײסע־ און איזא אפגעשײדסער פון אלץ און אלעמען. איז ער זיך געזעםן בײ ז״ן ׳וױגקלד־ק ט־׳טל, און ז״גע אױנן האבן ב-א־טראבס נעקוקמ אױף דער בליײער פאירע פ^ן דער נלאז קאװע אעד טײ, װאס איז פא־ אים נע׳טטאנען. דע־ אמת א-ז, אז ױסף ־אלג־ק האט בלויז אי״ף אז״ פ־ל געהאט א ׳טײבות מ־ט ד• ״ױכונע״, אױף וױפיל ער היאיט צוזאמען מיט זײ גע׳ע־יבן ב״גיע י־דע־, וועלבע האבן קײן רעזאגאגס ג־׳ציט גיעהאס. איגם םאימע מהות פין וײן שאפן האט ע־ מ׳ט קײגעם פון ז״ קײן יעײבות גי׳ננמ נ׳עהאס. זײ זזמיען אלע נענאגיגען מיס ד• אוינן צו די הימלע; און ע־ מיס די אוינן ציו רער עדד. ״עם קליננען סערפ און קיאסע, דאם איז רי צײט פון שניס. איך הער באקא׳נטע שטימען, איך היער דע׳ם יטניטערם טריט. א־ך זע ד■ מײדלעך קומען מיט בלומען א־ן די האר זײ גײען און זײ זיגנען צוזאמען אין א בא־. עם ברעבן זיך ד• ורענן פון ׳סװערע סנאפעס ייאסט; צו זאט װעט איצטע־ עםן, װער ם׳האט ביז הײנט געפאסט. איר װעל אין פעלד ארו־סנײן, זען, װאס איז מי׳ד בא׳ניע־ט איך יהאב דאך או־ך א חילק או־ף;אנ>ם נעבענסשטער עדד." ײםף דאלג־ק האט מיט ידע׳כט;עפילט, אז גאטם געבעגטשמע ערד יהאט אים זײן חיק פא-ײדילט און אט ד- עװיה איז געװארן בײ א־ם דע־ מאטיװ פון א היפינ־ע צאל יל־דער. לידער פ׳םוטע און ■־•־נדיקע, דו• פ׳גױט און ב־ז;א־ ר־־גדיק עס איז;יעװען דאס;עפיל, װאם האט זיי און אים ינעבױדן. פא׳■ די םאלעגן ןייע ז,ע;ע• אבעי- א,ט ד. 9״..ע״ .״ו״ נעװען צו־פשוט, איון ראס אויפריכטיקע נעפיל אונטער זײ האט זײ אין יענער צײט כ־שט;עי־־׳רט: — סלײגע באנע׳־;, — האבן זיי נעירעחט צװ־שין זיך װענן דאילג־קס לידעי־, און האבן :ישט פארשטאגען, צו יעגער צ״ט, אז ־אלגיקם קרײכע באגערן גע׳מען זיך גישט דערפון, װאס עד האט קל״נע חשנות. אד־בא! זײגע השגות זעגען נעװען נרויס, גאר װאס דען, עד איז נעװען צװ־שן זיי, דער דערװאדטענע־ מענטש, דע־ חבם מיט דעד נדויסעד דע־פאדונג אין זי.ך, און ע־ האט נעװוסט, אז עס איז אדויסנ׳עװאדפן ד• מי צו האלטן בסדד א״םנעשטדעקט די העגט גאבן טעלעדל פון ה־מל. אין דעד צײט, װען די קעגינד״בן פון זײגע חב-ם זיעגען נעװען נישט פון ״דיזעד װעלמ״ און זיײ האבן זיך;עלאזט רײטן אויף אױסגעחלומטע ״בלויע פעדדלעך״ צו ר• ײאיקנס, אד׳עד גאד א״־ויס־ נענאננען מיט בל״נדע אוינן און;עזוכט ד■ לבנה, האט ער, דער זע׳ענדיקעד צו^כ׳ן זײ, זיך :עלאזט איבעד די װעגן פון נאטם באראט: ״אויף נאסם בא׳י־אט, זאל ער מ־ך פידן ׳װוהין עד׳װילא׳ון װי ער ודל..." א׳ון אז מען ג׳ײט שיוין אויף נאטם בא׳י־אט, איז צו װאס פא׳ר