Literarishe bleter · 1932-03-04 · 10 (4.3.1932) · p. Seite 153

זיים 153 זיך ןזבער אמיםגעװיזן, אז אויר ר<זס לאבד ה*ם אין זיך געזזאם סיםגים סון רוסי־שער טענאסײט און באנז־ענעצםתײט, זײ זעגען בצויז <עװען פארמעכאניזירט און םאראויטאסאטיזירט. ד*ום זעט זיר בוצט ארוים אין זאטיאטינם עננצישע דערזוײצונגען. די רעװאלוציע סון 1917 האט אראפנעבראכט זאםיאטינען צו־ ריה סײן מםצאנד. ער האט זיך אוינאעהײצט םון זײן פעסיטיזם, אבער דאם האט צאננ נישט אננעהאאטן. ער האם זיר איננאכצן שארטון אין זײן איטערארישער ארבעט און ער באװארנם זיך ״איך האב םורא, אז די רוטישע איטעראטור האם באויז אײן צו־ תוגםט — איר עבר״. אט דער עבר האאט אים די נאנצע צײם אין אידעאצאנישער געםאנגענםאםט. ער זובט אוים רי באסװעשםטע םארם םאר זײן שאםן — די אאעגאריע, װי עם איז צײכטער םון אצץ צו באהאצטן זײנע ״זינדייזע״ טזמדענצן. זײנע רערצײצוננען טראנן מאדנע, אויםטערצישע נעםען: ״די הײצ״ ״װעגן סאםע עיסר׳/ ״די םײערן םון הײציקן דאםיניס״, ״ד־ טנצה סון זאםוטי, דעם מאצפישן עפיםקאפ״ וכתטה. אט דער אצעגאריזם איז נאך טער קענמיסער אין דעם יאטאן ״םיר״״ װאם איז רערשינען אין רער אויםלעגדישער פרעםע. דער 26־טער יארהונדערט האט דער טענטשהײט נעבראכט די םואע אויסאײזוגנ סון אוגטער דער מאכט םון בײזװיאיסן אינדױוידואאיזם. ״אין אײן באשטימטער שעה שטײט מען אויױ, מען ארבעט צויט דער סאםאנדע, מען עסט, אין א באשטיסטער שעה האמ םען ציב צויט די ראזע טאצאנדצעך, און א־בער אלץ — די איגהײטצעכע טצוכה א״ין דער בעצ־טובה און באנציסער סון דעם מענטשצעכן מין, ײאם בארבצט זיר מ־ט חכםה און נעםינט אוים די ריכטיסע םא־ טעמאטישע םארםוצע װעגן נציס״. אצע נײען נצײר אנגעטון אין העצ־בצױע טונייזעם, זײ שפאצירן באטאציאנענזױ״ז מיט נוסערירטע יצעבצעד. אצץ א־ז אויםנע־עכנט און םון צכתחיצה םטאנדארט־זירט א. א. װ. אונטער דער דאז־סער אצענאריע באהאצט זאמיאטין זײן אויסאםונג א-ין צונאננ צו דער םאציאציסטישער נעזעצשאסמ. לױזזוראריפוזו בלבסיבר זװז. סז ארויםגעשטופט םאדוים. ער האט דאם נעטוזט טון. ער האט םיט דין נאנצן צײב און צעבן נעשפירט, אז ער םח דאם טון. עם האט א בר׳ויז נעטון אין אים עפעם אן אוראצטם, א חיהשעס, א בא־ נערטם, א נזצנישעם. זיין מיט אצעמען, נעװאצדעװען, צישען, אזוי וױ אצע, שצאגן דעם, װאם אצע שצאגן״. אין דעם ארט שיצדערן נײט זאמיאטין אין די שפורן םון ראסמאיעװםסין און צעסםאװן. אין זײן אויטאביאנראםיע דערצײצט זאםיאטין, אז ער האט זיך אין זײן סריסטער יזננט באסענט מיט דאםטאיעװססין: ״דאסטאיעװססי איז אויױ צאנג םאי םיר םאר־ בציבן רער עצטערער און שרעסצעכער אםיצו״. םון אים, סון דא־ סטאיעװםסין, האט זאמיאטין איבערגענומען דאם נשמה־גראבצעניש און פײניסן זיך. דער חיצוס איז בצויז רער, װאם דאסטאיעװםסים העצדן האבן ציב זײערע פײניסונגען (״צײדן, דאם איז דאך דאם צעבן׳/ זאנט אױואן סאראמאזאװ). זאםיאטינס העצדן װ־דער שטײען אויױ דער נרענעץ םון זאאצאניזם, און האבן פשוט אום־ באװוסטזיניס נחת םון די צײדן. םון צעססאװן האט זאםיאטין אי־ בערנענגמען דאם ביצדערישע און םאראינטערעםירנדיסע דערציי־ צערישסײט, די ביצדערישע נעמען םון ד־ העצדן, װאם שטרײכט אונטער זײער זאאצאניזם. בײ אים האט ער אויד נענזמען דעם אתאמענטאציזם םון דער שפראך, ר• באשטענדיסע שטרעבוננ צו פאסן די אײגנארטיסע שםראך און די צעסםישע רײכסײס. יערער פערםאנאזש בײ זאם־אטינען רעדט םיט זײן אײגענעד שפראך. גאיך ״אויעזדנאיע״ האט זיך זאמיאטין דערנענמערט טימ דער נרופע ״זאײעטי׳/ — מיט דעםיזאװן און םרישװינען. די ס־״נמשאםט םיט די ראזיסע שריםטשטעצער איז נישט געװעז סײן צוםעציסע און אין זײנע שפעטערדיסע דערצײצונגען םיצט זיך די השפעה םון רעמיזאװם ״מאצפישסײט״ און סרישװ־נם נײנוננ צו טטיכ־ע און פדימיטיײיזם. זאםיאט־ן איז אפנעםארן סײן עגנצאנד. דאס דאזיסע צאנד האט אים נעדארשט צעשטרײען, א־ם אויםהײצן שון די סאשמארן און נרויצן םון ״אויעזדנאיע״ און ״נא סוציטשסאך״. עם האט א ל ג י לו?*0 — א מענטש האט כוח צו זײן אצײן! און, װי צויט א נעהײמען אפמאך, האט טען דאם טישצ װו ראצניס איז געזעסן, אויסנעטיטןן אויםניעמיטן, אבע־ סיינטאצ נישט נעײאנמ צו אמגארירן איננאנצן. ־ו׳םױ דאצניסם אםנעזונדעדטסײט האט אםטםאצ סאראינסרי־ ני־ט און ארגיסנערוםן בײ די סאצענן ס־אנן און פרושים: — װאם אױ דאם עגױות, די נזירות? אים אצײן איז מסתמא נארנישט אײנגעםאצן, אז מיט א פאד טישצעך װײטעד א-ז ער די טעמע שון אן אצגעמײגעם נעשסרעך װארים בשעת זײ האבן נערעדט װעגן אים, איז ער זיך נעזעסן אצײן א םארטראבטש־ ב״ א נצעזצ טײ אדעיר סאוװע, און דאם בצייכע פנ־ם ז״נם האט או״םנעסוסט דערבײ װי דאס סנים סון אן אםסעט, געמאצן םון א מאנאך אין םיטצאצטער. עם האט זיד שטעגדיס נעסונען א ציניסער, װאם האט נעפרוװט צו באװײזן, אז ענױות נעמט זיך שטענד־ס םון נאוה. און װאם שײר נזיורות, האט דער גיזיד שטענדיס נעהאצטן אן אוינ יױיױ דער נאצעןדײ מיט רע־ האםענונג, אז םיױ כצ סיױ װעט מען אים אין זײן אפנע־ שיידסײט דעדזען. אבער צװישן די ״ױגנע״ איז ידער דאזיסער צו יענער צײט בטצ בשש־ם נעװארן א.־ן מען םצענט ־אצניסן םאר־ טײדיסן. אי״נמאצ נעדענס איך האט דאצניסס א *^זײדיסער ציטירט םאצגנד־סן סערז םון דאצניסם א ציד: ״סײן םארצאננ און םײן באגער איז צוימער סצײניס״סז: ז.?; ײ נ ע ש ד / נ י ן - י ז} ד ק י ו ס ד א. א*ן -ענע סענ, װען די ״ױננע״ םצענן אפז־צן טענ און אזונמן ארום די װײסע, נצאגציסע ט־שצעך אינם איסטבראדוריער *־עםטא־ ראנדצ א.ין םירן היציסע ד־ססוםיעס צײישן זיך ויענן סוםסס און ס־ונסטצע־, איז ױםױ ראצניס נעזעםן באזונדער, אן אפנעשײחנזער םון אצעטען און מימ סײנעם סײן דיססוסיעס גישט געם־רט. און נישט דערםא,־, וריצ ער האם נישט נעהאט װאם ציו זאג;, האט ער א־ן דיםסוםיעם סײן אגטײצ נ־שט גענומען, נ?*־ דעדםאר, װײצ ער האט שטענד־ס נעהאצטן און האצמ נאך ביז הײנט צו טאנ, אז דאם בעםטע. װאס א פאעט האט צו זאנן, זאנט ער עם אין זײגע 4•דער, און דאם איבעריסע אח נראט רײד, און רײד ציוציב ,־ייד איז סײנמאצ גײטט געװען אין ױםױ .־אצג״סם סבע. , א סמצן אויױ װערטע־, א־יז אבער יעדעם װארם זײנס א םוצס. עפעס אזוי וױ ער װאצט אין ־עדן אײנעם םון זײ אצדאם נוטם א־יינ־ נעצײנט און ע־ זשאצעורעט דערםאר ז־זך סיט זײ ציי װארםן. נעצײצטע ווע־טער אין זײנע צידער, און נעצײצס זענען זײ .ױען ער םירט אמאצ מ־ס אײד א שמועם. און כאטש אויבנאויױ שראנן זײ פיאסטע װאסעד־סע כאצאמצעך איבעד זיך, האבן זײ אבער דעם כוח אין זץ־, ארײנצופדעננען אי׳ד איז א ױם־סובר־סער שטימוגנ. זײ זענען, װי רײםצעך ראזאװע ירו־ט, װאם האבן אין זיך נעזוגטע וױטאםינען. יאו־׳גצאגנ איז עיר אפגעזעםן אינם רעסטאראנדצ. וײ עם זענען נעזעםן ד■ ״ױנגע״, אבער זײן סישצ אױ שטענדיס געװען באװנדעד, אן א זײט, ערגעצוװ אין א װי׳נסצ פאדשטעסט — ־אצניסם ׳װינסצ! — האם מען זיך אסאי געװיצצט אבער אייבםיװיצ׳צען זיך איז שטענדיס נעװען א ס־ן באוײנדערי׳ננ: