Literarishe bleter · 1932-03-04 · 10 (4.3.1932) · p. Seite 152

לױזעראריטזס!לוזסמר סי ןי09*.) דיט 152 י■ ס ז) ד י נ י> 7 ׳/ /ו ן ד ׳ן 1 הײנםעײטילןע םאװעםישע שרײפעד צוציע־װענ. ער הויבט אן פון * בײםיסער םאםירע איבער חגס צאריזם און עארענדײזט מימ א פאספלעט קעגן דער ראטנםאכט. זײנע פריםטע שאפוננען זענען רעליעשע םיסבאלן פין דעס רום״טן פאדרעװאלוצ־אנערז קליינבירנערטוס. אין ״אויעזדנןייע״ (פדאװינציעלם) װערט נעשילדערם די סביבה םון -פהאװינציעלן קלײנב־דנערטום״, און אין ״נא גצ־לעטשסאך״ (אין א זזעס) — רןים נודען זיך פון א נארניזאן אין א פארװארםענעם העע אין װײםן מזדח. ם״ דא, סײ דארטן צעבן םענטשן, װי חױת. ״דו, דו לעבםט דאך נאר םיט דער קישהע, — זאנט דער שנײדעד םימאשע צו דעם ־.ױפט־׳העלד פון ״אויעזרנאיע״ באריבאן, — דײן נאט איז דאך א טאכל״ אין אט דעם דאזיסן װעלםל ״נײען אצע ארום אין נרויםן פאסט (תענית) ב״זע, ב״םן זיך פון שלעכטן עםן, םוכארעם א>ון קװאם, ׳קװאם און קארטאפא. און קוםט נאד פאםכא — ותרן מ־ט־ אמאצ אלע נוטינקע — פין דעם עםן דעם פעטן, םון די נעטראנקען די װארעטענדיק׳ג אט אזוי אעבן ׳זײ זיך — שװיצן, וױ םיםם אין דער װאדעם״. דאס אױםעדאעכע אויםזען פון די העלדן שטיטט מיט זײער אינערלעבן זאאצאגיזם: ״שװערע איתעד׳נע סינבאקן, א בר״ט־פירעקעכדיק סויל איון א שמאלעד שטערן. אט פדנקס אזוי װי א פרעיםאײזן מים דעם ש&יץ ארויך. און איננאנצן איז ער, באריבא, עפעם א בר״םער, א מאהינע, װאם נרילצמ איננאנצן סזן די הארטע און נלײכע װיגקלען. ם״ פאר דעם םיליטערישן רום־ לאנד, סײ פאר דעם ציזוילן איז אלצאײנם כאראקמעריםטיש דאס בהמישע, שכרות, פדעםערײ, דער חיהשער נעשלעכטלעכער צונאננ, די חיהשע אכזדױת. דא שלאנט מען םענטשן ביז צום טויט (״אן אפיציר דארוי זיך אין דער צײט פון שלום לערנען טויטשלאכן״). דא, אין דעם דאייקן װעלטל, האט מען פײנט בתכלית־׳הנשאה אלץ, וואם טײלט אפ דעם מענטשן םון דער זאאלאנישקײגג ״האט ער נעהאט אזא חולאת, טיכםען, *ו טראכטן, און אין די טקוטות איז דאס נארנישט קײן אנגענעמע, פאםקודנע קרענק״. דער קאפיטאן ניעטשאפא האס זיך נעהאלטן פאר א גאר נישס קײן שלעכטן רוםא, און אז א׳ײנער פון די פאציענטן האט בײ אים אװעקנעלקחנט זײן ״ה״ל־בוך״, האט ער אנגעזזויבן פראקסיצירן לויט דעם ״ױעטע־ רינארן שולחן עורך״: ״די אײנארדענו׳ננ איז דאך די זעלבע, װאס בײ א מענטשן איז או׳יך בײ א בהמה״. אין 1905 איז זאמיאטין געשטאנען נאר נאענט צו דעד באל־ שעװיסטישער פראקציע םון דער רוסל. םאצ. דעכג ארב. פארסיי. ער האט דאס געטון מער פון רע׳װאלוציאנערער שטיפוננ, אײדער יפון איבערצײנו׳ננ. ״און מײנע אוינן װאלטן אפילו נישמ אר״ננע־ קו׳קט אין די אלע פראגראמעס זײערע״, — אט ד■ דאזיקע װערטער םון דעם ׳הויפט־פערםאנאזש פון דער דערצײלוננ, אין װעלכער עס װערט נעשילדערם דער מאסקװעד רעצעמבער־אויפשטאנד, קציננען װ• דער אני־םאםין פון דעם אויסאר גופא. אט װי אזוי זאםיאמין באשרײבט אין זײן אױטאביאנראםיע ׳די שטיםוננ בשעת דעם אױם־ שטאנד אויפן פאנצערניק ״פאטיאסקין״: ״מיט דעם מאשיניםט פ,*ז ״ראםיא״ בין איך, אן אפנעשזועגקטער, א פארשיבורטער םון דעם המון, אחוטנענאננען איבערן אםן א נאנצן מאג און א נאנצע נאכט צװישן רעװאלװער־שיסײערײען, שריםות און פאנראטען״. עם איז באמת נעװען פרײלעך: ״מען שיסט אזים אנן דאם קרישטאל צעפליט זיך אויןז פיצלעך, און די שט־קלעך קליננען אזוי נרויליקי פרײלקך״. ד• רעאקציע, װאם איז נעקומע׳ן באלד;אכן 1906, האט אפ־ געשװענסט אס די פרײד. אין ״אויעזרנאיע״ האס ער װענן דער דאזיקער צ״ט נעשריבן: ״אין דעם ידאזיקן יאר האט מען אים פאר־ שיקט, ער איז קראנק געװארן, די נערװן האבן זיך צעשפילס, נאכ־ נענעבן״. םיט דעס דערקלערט זיך זאטיאסינם ירידה־שטיטיננ, זײן פעסימיםטישער װעלסבאגעם, מיט װעלכן זןם איז דורכגעז־רונגען ז״ן ״אױעזדנאיע״. ד־ רעזואליצ־ע פון 1905 האמ בײ די אײנ־ װוינער םון ״אוױעזדנאיע״ דערװעקס זײערע חיהשע אינסטינקטן. דעדהערנדיק א שאס (אין דער צ״מ פזן אן עיקספדאפ־יאציע), זענען זײ אלע ארוים אזיןז דער נאם, װישיבורים, װילדע, וױ צעלאזטע יאגדחינגג אנבוי׳ננדיק דעם קאפ, װי א שאפבאק, האמ זיך באדיבא 1׳\ יעװגעני ז#םי#םיז יעװגעני אױואנאװימש זאםיאטין א־ז נעבוירן אין יאר 1884 אין לעבעדיאני (כארקאװעיר גובערניע). אין 1908 האמ ער נעענ־ דיקט רעם פעםערםו׳רנעד פאליטעכניקום, אלם אינזשינער פון שיפ־ בויערײ. ער האט פיל אריומנער״זס. ער האט אויך נענומען אן אקטױון אגטײל אין דער רעװאלוציאגערעד באװעגונג פון 1905, נעהערט צו דעח חוםישער םאצ. דעמ. ארב. פארסײ. ער איז ארעםטירט נעװארן און א שטיק צײט אפנעזעםן א־ן אן א״נצל־ קאמער. אגהױב 1906 איז ער אדמיגיםמראטױו ארױםנעשיקם :עװאדן פון פעמערבורנ. פון זומער 1906 ב־ז 1911 האט ער געלעבס א׳ומלענאל אין פעטערבורג, אין 1912 האט מען א־ם װידער אדעכ־ ט״רט און ערשט אין 1913 האמ םען א־ם א^עסמירט. די ערשטע רערצײל׳ויננ ־אט זאםיאמין פארעפנטלעכט אין דעם זשוירנאל ״אבראזאװאניע״ א־ן 1908. זײן בארימטע נאװעלע ״אויעזחנאיע״ (פראװינציעלם) איז א&נעדרוקט א־ן 1911, און אין 1914 — זײן ״נא קוליסשקאך״ (אין א העק). צזליב דעד דאזיקער דערצײלוגנ איז דער נומער פון דעם זשוידנאל ״זאװעטי״ קאנ־ םיסקירט נעװאדן און קענן דער רעדאקציע ז*ון דעס אוימאר איז פארפירט נעװארן א פראצעכנ אין מעדץ 1916 איז זאמיאטין אפ־ געפארן קײן עננלאנד, װו ער האט נעארבעט בײ שיםבויעדײ, ער האט דעמאלט זיך אויםנעצייכנט אלם םפעציאליםט בײס בויען אײז־ברעכערם. הארבסם 1917 קערט ער זיך אום צוריק קײן רום־ לאנד. נאך דער אקסאבער־רעװאליוציע האמ זאמיאסין נעלײעגט לעקציעם איבער ליטעראטור אין פעטראנראדער ״קונםמ־הזיז״, ער איז אויך נעװען א פיטנליד םון דער רעדאקציע־קאלענרעי פון בא־ דיסטן פארלאנ ״װסעמורנאיא לימעראטוירא״ (װעלנדליטעראטור), װאס איז נענרינדעט נעװארן א דאנק דער איניציאטױו פון מאקםים נארקי, און אין װעלכן עם האבן מיטנעארבעט די בעסטע׳ ײםישע שריפטשטעלער, װי אל. בלאק, אנדר״ בעלי, ק. טשיוקאװסקי א. אנד. ער םארעפנטלעכט דאן די ערשטע צװײ בענד פון זײנע נעקליבענע װערק, ארבעט אין די זאמלביכער און זשורנאלן ״קוינםט־הויז״, ״דער הײנטצ״ט־קער מערב״, ״זאפיםקי םעטשטאטעלעי״ (שריפטן פון טרױסערם). צו יעינער צ״ט װעדט אויך;ענדינדעט די שריפט־ שטעלעד־נרופע ״םעדאפיאנעד ברידער״, אין װעלכער עם נײען אדײן באדיס פילניאק, װסעװאלאד איװאנאװ, טיכא־ל זאשס׳טעגקא, װ. קאװעדין, קאנםטאנטין פעדין, װערא אימבער און אנד. זאמיא־ טין נעסט אן אקטױון אנטײל אין דער ליטעדאדישער אנפידעד־ שאפט פון דער נרופע. אין 1925 האט עד אנגעשר־בן א פאלקם־ פ־עסע אויםן מאטױו פון לעםקאװם שפאס ״די פלוי״. די דאזיקע פיעםע איז נעשטעלט נעװארן אזין מאםקװער צװײטער טודיע פון קינםטלערישן טעאטער. אין 1928 האט עד אננעשדיבן א טראנעדיע אין פערזן ״אטישא״, וואם א־ז נאיך ביז היינמ גישט פארעפנטלעכמ נעװארן. אין 1929 איז אין א׳ויםלאנד פארעפנטלעכט נעײארן די איבערזעציוננ םון ׳זאמיאטינס א ראמאן ״מיר״ (א שארפער פאמ־ פלעט קענן רער םאצ־אליםטישער נעזעלשאפט). דער דאזיקער ראםאן איז אין ארינינאל גישט דערשינען. דער ראזיקער פאקמ, ראם דורכ־ שמונלען איבער די נרענעצן אזא וועו־ק, האט אין די סאװעטישע שרײבער־קרײזן ארויםנעחוםן א סקאנדאל. עם איז אנסשטאנען א שארפע דיםקוסיע וועגן די פאליטישע פליכטן פון א םאװעטישן שו־ײבער, און דער פועל־ױצא םון דער דאזיקער דיסתוסיע איז נע־ װען, אז זאםיאטין האט נעומוזט פאדלאזן די דײען םון דעם אל־ רוסלענדישן פארבאנד םון םאװעמישע שרײבעד. איצט נעםינט זיך זאמיאטין אין אױםלאנר. יעװנעגי זאםיאטין איז א קינסטלער םון דער חוםישער אינטע־ ליגענץ, וואם האמ פאר די לעצטע פופצן יאר דורכנעטאכט זײער א קאטפליצירסע א־דעאלאגישע עװאלוציע. צוזאםען מיט דער דא־ זיקער םאציאלער גרופירמנ םאכט יזאמיאטין דורך דעם נאנצן עװא־