Literarishe bleter · 1932-02-26 · 9 (26.2.1932) · p. Seite 143

* ליססרןיריפיס גזיוזסיסר 1ץ\ו. 9 ןפס^.) זיים £ 8 נ ' 8 פ 1 ק ס האדיע םאלאדאװםהיס םעשהלעד םון װאר ״נעגז גייעז... םײנעצעך םציען, א שורה אאגנ, װי $> באז אוז איבער זײ אן אער$*0צאן...״ אצע םעשהצעך בײ האדיע כמוצאדןוװסהי ענדיהז זיד גומ; דער נעזוגטער פעדאגאנישער חוש זאנט איר אוכטער, אז הינדער דאדפן גײן איז דער װעצט, איז צעבן מיט א נצויבן אין טענטש איז איז דעם צעבן. איז קאדיע מאצאדאװסקים מעשהצעך שטײען נישט יידן אפגע־ דיםן םון אדופיהן, אצײז: -זײ צעבן צװישז נײצט־״רן, איז נומ־ שכנישע באצױננען (עם נײען ״נוים, ײדן, א צינײגער אויך אינ־ מ״טן״), אבער אויך דא איז אויסנעמיטן דער זיסער טאן, אין זועצבז מען פאלט אמאל אדײן, װעז מען װיא באצײכענעז נוט־ שכנישע באצױננען צװישן ײח און נישמ־ײח. מיט וױםיצ ריומאד עס איז נעצײכנמ ״א ינוי איז א נוי, ס׳איז זײז םערםיאנהע נרוי, איז זײז פאײצע ברײט, איז זײז םנים רו״מ, און אצע ױונים האבן אײן פנים..." און עם םעאמ אים: ״א האײניטשיזע יזאםעמשיזע איז בראנםז א טראםעטשתע..." (״יאז מאםא, רער נוי םיז רי סארמאנד״יז ײעז מעז זאא ײעאז ציטירן די אאע מעשהי׳עד, ײאאמ מעז נע־ דארסט ברעײעז איז ציטאמז ראם נארצע ביכע*ע. יעדעס מעשהיע פאי זיד איז װעדמ באהאדד^ט צי וועח םיי אוימ דער םרעכסייע־ ידםהאיי. סיי יייט דעם םי־ייעם אוז מע^אדישז יזאז. םיי *יײזז סא־ ציאח אױמערש^אי. איז סײ יײש דעיי םעדאנאנײ״עד אױיהדיו װארז רי ייע״־־״ע־ יוארייאנז. עה זענעז םאראז צײישז די ריעשה^ע־ וװנדערשײרע. ראאאדע־מעםימע זאכז (״דער פישער־ױדנ״. ״בײ אז אייעמעז. ארעמעז מאז״ א. ד. ד./ עס זענעז פאראז מאדעיױ־פא^סנז־ מיכיחזדע איעי א4ע מיט א ט״פז זיז איז שטארסז אײסדרזס. איז איע טיפ־רא^עידדיסע. א ײשיײכח דעיי טאאענמםואער מחבדיז, סאדיע מאאאדאױםתי! ויילנדר סאדלאג פײ פ• סלדצרזױ קז נ ו ט ד־ז א מ ס ו ז געסליבעוע װערקז אײ װ כענז־ זוײז 1. דאם אעצטע סאפיטא—ראװא\, ײריפו 9. \זײלסנװ־'\ 13.40 6 — 2. די אעצטע םרײד—רןןװאג ײריננז איװפ\יצ?י 14.80 3. די וואנאער—ראװא\. ײריפי י. .באפװוװיװ 6,— 4. הוננער—ראװא\, ײריפי װריװ רײ\<ז\ 10.40 5. מיםטעריען—ראװא\, ײדיפי א װאר? 11.20 6. די שטאט זעגאםאם—ײריפז א. װאר? 4.20 7. פאן—ראװא\, ײריפי י. באפיפװימ 7.60 8. בענאני—ײריפי 9. װײלםפרױ 6.40 9. ראזא— ראװא\ 13.60 10. וױיבער בײם ברונען—ראװא\, ײדיפי י. װײזפל 4 — 11. ײיהטאריע און מאכה־שבא פרײז םאר אאע 11 בענד 97 ניאדז. נעבוניז איז פראכט־באנד 123 ניאדן. הויםט־םארהויף:?אאפ. ״?גלװ־בוג״, װארפיגו, ואלצװעי 2א. פ. ס. א. 6633 די יידישע שוא־ארנאניזאציע אין םויאן ה$זט ארויסנענעבן נאריע טאאאראוװםהים א זאםאוננ פון הינדער־מעשהאער: ״נײען שיכעאעך אװעה, װו די װעאם תאם נאר אז עה״, װונדערש״נע, .עזוגמע, םעדאגאניש־אויםנעהאאמענע דערצײאונגעז, םעשהאעך פון װאר. נישטא איז די דאזיקע מעשהאעך דאם גישמ־נעשטוינענע אנן .•שט־געגואוינענע, װאם נעשעמ ״עםעס אין א אאנד, איז א מדינה,;־נעץ הינטעדן סםבטױן..." נישטא איז זײ דאם נדויזאמע, הארצ־?אזע, םון װעאכן עם שטעאז זיר די האר האופויר: די בײזע שטים־;•אטעס, רי שדעקאעכע כשוף־מאבערינם מיט די װעאפישע צײז... .•שטא אין זײ דער אאהריץ־זיםער טאז, םיט ותאכן טען באנוצט זיד נעװי״נאער, װען טען װענדט י־ר צו הינדער — דער באקאנטער פ־ז הינדערישער שטאטא־אשון: איבענהע הינדעדאער... אין האדיע מאאאדאװסהיס מעשהאעד שםיאט ייד אאץ אפ אט־א־דא, צװישן איונז מיט אונזערע■ און שכנישע הינדער און דער־ װאהסענע. די סביבה — באהאנטע, די א׳־וםיהע. הי״טישע ביאדער: ״און איז א סויף האבן צװעאף משפחות נעוװינט םיט וױיבער און הינדעד, א שוםסער, א שגי״דער, א שםיד, אוז א האעזטער א באינדער, און אן אאטנה, נעװײנאעד, מיט הינדער באשאטן, און אאע נאד האײן, איז איר אאײז, און ארהע רער טרעגער םיט מעכטער צוױי, ױאם האבז הײן בעט גישט נעהאט און געשאאםן אויף שטרוי..." (א טעשה טיט א פאם) ״ביי א שנײדער איז סאסארע, םו^ סיט ה״נדעד, הײז עיז־דרע! יינדער םיצאעד, <ױ מאז, שטײט א וױנא אויבז־אן.״ (א מאנסא םון א טונהעאן נעװאנסא) אדער: ״א שטוב, א טיש און א בעט, און א בוידעם טיט גרעט, א־ז אעפא און טעלער און טעפ אוז הרינ, איז א הינד איז װינ... (אאהע) וחזר העז נישט די סינדער םון די מעשהאעד פאנטא און אאהע: פאנסאעז, רעם מוזיניה, םוז דער מײדעדישער האמארע. װעייכטר נאהימט איז מאכט א סוף צו דעם ״מאנטא םון רעם טונסעאז :עױאנטא״, ײע*כן ס׳האבן שייז איבערנעטראיז אאע ע*טעדע יױתזד. ״פאנסא, פאנטא, אײ איז דאם א בחורעץ! ״חבדט זיר םיט הינט, םיט סעץ, ־אנט זיד גאד נאד יעדן װאנן, " ־אנט זיך, װערמ אאײז נעשאאנן, כ״אוהעט זיך, װעדט אאײן געשאאנן, נ״איוהעט, םײםט, און שרײט און ביאט״. א־ן די מאמע אאבט און שיאס״.״ א ״בחורעץ״ פוא מיט באוט און יאעבן, און די מאמע — א־ז צװײ ודערטער אויך :אעכצנד נעשיאדערננ אדער ראם מיידעאע ״אאהע מיט דער באויער פאראםאאסע״. א מויד םון 6 יאר האם זי אויף זיך סאיכטן: ״נ־עז דארף דאס ברידערא װיגן, װאשן טעפ און הרינן. מעז דארף װאסער בחמנען, טען דארף העסדאער שװענהען, מען דארף הארטאםא שײאן, טעשהאעך דעדצײאן, >ו :יםעאע אײענעז, א ביסעאע שרײבז״.." און אאהע איז נאר א ״נאפהע״ זי םארשפיאס זיך: ״ײ־ז דרו״םן איז העא, און דער זאמד נעא, :נ״ש אאהע זאסד הנעטן, אאע חברטעם םארבעטז..." זי זעצט זיך אונטער דער באויער פאראםאאהע, זעט זי: