Literarishe bleter · 1932-02-19 · 8 (19.2.1932) · p. Seite 123

לי&יערארילעע בלעסער גוװ. 8 <וס1.4 4 זייס 23< 49 ש. נ ע ו ל י נ ע 7 /? ן ד ז *** א י ם ד י ןסז\ רער גזעריע 1זי\יאע\ר\ ״ע\\ הייגז או\ נאס״) און סיר שוױיגן. ני-ר װעדט א שך מןזצ עג:, כ׳ם־ל, אז כ׳תזרף זיך צעװייגען װ• אן איס, יתיס דעדזעגז ראם יטחס־הויז און איך שװייג, ־שװיינ. אױ■ איז אייץ אייכגעהצאסעדט נעװען אוכטעד א *רעם, אונ־ טעד א פייניעכן 6־עס. דעד צי־עטאנד האט אזו• אנגעהארטן גיז איך גין צוציג םאד־ דאי-טעטן שא־׳עיי־ר־ג־ט :עװאדן אין רי אדגעטיאזע פוגסטן. א, װ• אויפנעגגנר; איך גין געװאדן. דעד שטוסעד קנויצ ד־ײןעג־ש האט ײ־ אײםגעאעזן א־ן ט־ד. א־ך גין ארײן אין א צע־ :ײארעטן ינ־טדאם. טדזגיות א־געטסאזע :־יט שסעכ־קע, שא־װאסםעגע פגיטער, צעוױנטע, צעגדו־זטע, װאם האגן כישט סער וו־ דאס יעצטע דעסל ג׳־טן העטד או־פן?־יג, ־טט־־ען שאד ד־ ג־וראס אין ראנגע דײען, א־ן נעזעטאען. זײער •עס•■;, זייעד זאטרען ז־ך — וױ א צאסרדיקע ש*א:ג יװארט ז־ך :עצויגן, נעוױקיט, נעקגוירט — זשי&ן זיך אײציק ט־ט ניפט אין ר• :עדער־ם. גײ א צאדן כאד־־, און ד־ •טאאנג צעוױכעדט זיך, גאקוטט ט־יזגטעד קעפ ט־ט טא&יט טײזגטעד צײאננעס־ייאפעה און אצץ װעי־ט חדוג ׳ז׳גחד־כ היגטעד איד. אט א־ן װאם שא־ א גרו־ז א־ך גין אדײן! טען דדײט ײך א־־ם ט־ט צ־טערגי־נ־, מ־ט פאדזיבט, װי דער ־ענעד אין די טיםע דז־םיגנצען. אין סאי־א ■'־םט־ק״ט, װאם ש#י א ־־־ם, װאם םאר א גד־־טן םעדס©עקט־װ א־ך ־זאב דא גאחיטען. פארװײטט נעװאין אצע טחוצות, אװעקנענ־טען א?ע נרעגעצ;. ־עדן טאנ װעדן :עטא־עט טדיג־ת, חאנט־כענטן, צעח־טגוגט ד• װע4ט: ג־ין טיי׳־אן אטער־קע, ש־גױ ט־צ־אן — ד־־טיציאגד, די״ ט־צ־אן — א־טאציע. ר־ *עצטע טענ האט צאגדאן ציגאח־טען דדײה־נדעדט טײזגט, בעלניע — צײײ. ־ערעד טאנ גדענורטגײע בװאיי־עם אין ז־י ־יזטראטען אדיין א־ן רעם צעבדי־זטן ים אדײ;. דעם י׳ם נײט ר• ג־ענעם ־עײן איגע־. א םאד־ םא־־צ־גנ, א אאװע א־בער ד־ :אטן. :עגטן א־ן טש־סאגיע, הײנמ אין האטביד:, טא־נן — א־ן בר־ם*. ג־״־טא דע־ בח צ־ דערדדיקן. צ־ האטעװען. טעז פא־־צטע*'־ א־ן אײן אי־ט, װאקסט ז־ ט־ט א :א־ נרעםערן בח אײם א־ן א צוױ־׳טעי א־ט. ג־־עט אנדעײצ, ד־ א*טע װע*ט א־וםע־צ־־נ־ודמקען. א־ן דעם דאז־הן א־ט־־ האב א•־ ז־־ אננעהאננען א־ז װ־נ ז־ך, יױנ ו־ך ט־ט :אך םיד און א הא?ב יאד אדבעמ איז אויך ד• רײ אויף טיד נעקומען — ב׳בין נעװארן געק־גד־קט. איך, םיין הװזגעײנד האגן ד־ ־ד־עה או־םגעגוטיען ־םטום, ש־־ג?עך יטטום, װ־ עפעם שריגקרעך־יאוטפא־ט•־ד־עכם. אזו־ א־ז דאך עם נעשען בײ א טײצ םון אוגזעדע יםגנים, גאקאיגטע — אװעק־ :ע׳םלײרעידט נעװארן שון ר• תײא?ן םון הױגח, און נענונ. די ער׳בטע טענ האב א־ך עפעם א טאדנע נעפ•? גאקוטען. א־ך ב־ן גענאננען או־ק ד• אייגענע;אסן, גאדגײ ד• אײניעגע גניגים, :א־ איצט־קס טא? האגן זײ ע&עם פאי־או־דן זײעד שעםטקײ׳ט. נצײך - עדר האט אננעה־־גן הענגען אױך נאדגײנ־ט, :א?ע נארנ־עט. ס׳האט ם־ד איו־םניעדאסט, אז די אויסגדו׳קירטע גאם, װאם איך גאסרעט, איז פון יעגע אעגעגדאדײשע טפ־נװעגס־גדדקן. אגעד דא װעט קײן יסום :ם :ישט געעען. די װערט גידעםט זיך אונטעד טײנע יפים, םיאצט, װי זי װא?ט םון א רין נאאז־הײטי נעװען, און א־ך שוז עדגעץ אין א תה.ים אדי־נםא?;. די בעסטע :אדוננ שא־ טײן צעשטרײט :עט־ט זענען נעװאדן צײטוגנען. אפנע־טטעילט ײך פא־ ־עדע ־עדאקצ־ע און ט־ט טײן גרענענד־קן בא־ק אננעהו־בן צו גראנדז״שען איגעד די צײטוננס־גדעטעד. די װײטשטע נײעס, — האט ײ :עטעגט וײן װענן א ־בט־י־ק אין טאק־א, א דעסאנםט־אצ־ע א־ן פא־טונאר—האמ ט־ך צעש־ײפט, אײפנעגדײזט. גדינע באציבטסטע נײסן דענען נעװאדן א־בעטם־?אזיקײט, דעדיוקציעס, ק־נריקוננען. הנם א•; דעם :.וםח, װ• זײ זענען :עש־יבן נעװא־ן, האבן זײ טיך?חאומין נײצט גאםד־ריקט, האג איך ציטא־ננס וױיטעי־ נעגאאנדזשעט טיט די איינן א?ן זײ אויפ־ נעזיוגט. איך?ײען דעם טו־זנטסאר־קן ׳באגיראן: ״צוריבן קד־זים איז ד■ שאב־־ס פון עט־א ד־ינטאן נעיבאאסן נעװאדן, 500 אדגעמעד זענען ׳נעבא־גן או־ף דע־ נאס״, און ינ־ו־ךפא׳־׳ענדיקט. און א־ך ם־י, וױ א טו־א, װאס האט ז־ך נעדא־שן צוצעש־״ען, אז ד־;אנצע יבטאט זאא קוטען או־ף דעם אנגערו־ף, װארט דא פאדהאקט :עײאדן. ט־־ן שטוג א־ז א־־ך אזו־ פ־ינאעך םאי־האקט;עװען. ט־ד האגן אננעהו־גן פאדקו־םז דאם אעצטע ג־סא חםצ־ם, אײננע־שרוננען ז־י — און;יעשװ־נן. אט זעען ט־ד פאי אונזעדע או־נן װ־ ד• װעאט ־ײםט ז־ך אװעק םון אונז װ־ א בדוק, װאס א יטטדאם ־עװעכקט ז־ אונטער, ט־ר װעאן באײבן שטײן בײ א גדענ, נ־יסט א ט־אט צו טון טעי־ ביע? ס״ח'?/ת?*אביב א נײער ערײבער, װאם האט פאראינטערעםירט די װעל־ט \ב. זזראװג\ א\\ ויױנו אױנוזורגנואוסיג װזזרזן) א־ר דערוריר סאר דעד בדײטעד ודגאט םאר־בי״ערט. םלן זי־כע ביכער וױיסט מען, אז ער א־׳ז אנטקאםן סון דעד װ״סעד ׳־אסע און סון א״ר צױו״אױאצ־ע. און וױ־א ע־ שד׳־־גט ײ־:ע ב״גער דער עךיד או־ף ידײטש, שטו־סט טען ײך אן, אז עןר א־ז ם־ן ידײטשער א&־ ׳עטאסו׳ננ. ־אגער צ• א־ז עד א דײטישער װאגאגדנד, װאס א־ז טאר־ ,־האנאט נעװאין קײן טעקם־ײ־עי, און ז״ן יאעגן, אגנע&רא&ט ט־ט די שיהעקאעכטטע •׳סוד־ם, װכט ײך א־׳גסט־׳ניסט־װ אן אויוםװעג דחהך ־ם־־יגן ג־געד, — אדעד צ־ א־ז ע־ א דײטשעד שרײמזד, װאום האט דו.־כנעטאבט אאע שבעה טד־ד־;יחנום םון א װאנאטונר און א־צט דערצײאט ע־ װעגן ירעם גאוװ׳סטז־׳ג־׳ק — א־׳ז אײננםיעך נײסט װי׳כטיק וױ ס׳א״ז נײסט וױ׳סטיק בכאא, צי ג. ט־אזוען איז א דײ׳ט״}. עם האט ז־ך ־טוין אאנג א־ן דעד ארגעטי־״נ־עד '־סע־אט־ד נײסט נעראזט חעדן אזא מאנע־ײטע, ׳נזאדשז״ג־קע און דע־בי־ יכארף־ ק־גסטאעד״שע שט־טע, װ־ ד־ שט־טע םון ב. ט־אײען. ד־ ־םט־טע קוטט סון דע־ וד־ס אזש סון טעקס־קע. םון דאדטן ש־סט עד אד־ביעי- יזײן א־־׳רא&ע דתע דדי״סט־! ויע״ק, װאם גאהאגדאען ד־ אגנעזו— ט־םסמע פהאבאעטען פון אונזעד צ׳־יט. עם א״ו אײננטאעך נ־שט װ״גט־ק, װיעאכע סין דינע װע־ק זעגען פר־ער אדעד ש&עטער גע־ ש־יבן. עם א־ז אין זײ אײן צ־יט —די;אך־טאחטה צי״ט, — און איזע םארמאגן זײ שבאה צ.ו אט ידע־ צי״ט. אין זײגיע ב־כעד אנט־ םאעקן זיך ײיניע ארינ׳יגעאע געדאגקען אויף סא־שי״דעגע אוםג־ם: אטאא א־ראגיש־םאדקאסטיש און װאם אמאא נײען זײ איבעד א־ז **ז אטעגעם נעשדײ. ד־ 8עדזאן נ־םא פ.־ן רעם שרײבעד ב. טראװען