Literarishe bleter · 1932-02-12 · 7 (12.2.1932) · p. Seite 113

ײיט 113; נ י ש ט כו <נ ד \צ\ רטר גייררער א\יגזט\סיער\1ג 3\\ ג\ז\ ל1\1״יג<\ר אי\ אוגז געגן זײן עיקר, מיט דעמ איבעדיהן װעל1 מ־ד זיך אזיין אן עצת נעבן. די מעלה סון שםיגיזען — איז דאם, ותזם ער :יט ג$ר דעם עיהר, \ײ\ עיגר. ער װןולט אגז םוגםט, װי א םך םון ױ?ע חברים, געמזזגמ איספאגירן, צזפאסן זיך צו אונז, און טצכן פאד אונז ״ססעמ־ם, אזוי װי םיר האבן ליב״. ׳טפיגעלס בילדער זענען לגבי אונז אזוי װי ניעס־םארענדיקטע, ב^זך עפיגעלם ״צ טאטע מימ 8 קינד״ שר״בן מיד אויף 8 ליר און ועזס ב״לר איז םארענדיקט, נאך •ספיגעלם ״8 מײדל מיט 8 ב־־ינע הענטשהע״ און מער ג$:ד- נ־שט סדאבמען םיר עפעם צו און ם׳איז 8 םארענדיקמע זאך. קינםטלער, אמחע קינםטלער זענען גוטמוטיק, ז״ גיבן אוגז, ״שטערבלעכע״, ד־ מענלעכקײט עפעם צוצוגע־ן, דעדז$גן, דער־ גענצן םיס עפעס־װאם זייער װערק, ז״ ל$זן אין ז״ער װערק 8; ארט םאר יעדן םון אונז, מיד קענען װערן זײערע שותםים. אויף בעםערע װערק לינמ דער שמעספל םון עניװת, דאס ענױות םון ז״ער םייסטער. ד$ס עגיװח םון שפיגלען לינמ אין ז״ן באנרענעצן זיך, אין געצויםטן םארנעם — איך װיל גארנישט איינגעםען װעלטן, איך האב ט8.־ אוי£נעם$לם ״צװיי קלייגע םיידעלעך״, ״8 בחור מ־ט 8 קיגד און 8 לאטמערן״, צי גאר ״אװעקנעועצמ 8 שװערן פארשוין אויף א באנק״ און שוין... און אזוי אלץ, װאס ער םאלט, ער יעכנמ זיך םיס אונז נישגנ ביי דעם מ״דל, װאם זיצט, װי א טומיע אויםן שטזר, האט ער אונז אינגאגצן איגנאי־ירט. דעד קינסטלער טוט דאם שװעדסטע, דאם פאראגטװאדטלעג־ סטע, ער לייגט דעם נרונט — אין כםעט יעדן םון שפיגעלם בילדער איז דא םון ליינן א גרונמ — מער הארף מען גישם. אדכזער ק^כקדרס לעצמנם ױעניען אנגעקופען א־ן חנר רעדאקציע ״ליטערארישע בלעטער״ םארן קאנקררם םון ײדישן ליד און נאװעלע םאלגנדיקע םאנוםקריפטן: 176. זישע — ם׳ליבעלע;ליד) 177. י. נ־ן — א זינגער םון חלום צו רעװאלוציאנערן (ליד) 178. ארפעדי — שטאט 179. צ. ק. — טיין געבעט צו דער םידענע (ליר) 180. ש. צחצח• — פדר־נאכס (ליד) 181. ניוכנ 438 — חריי םןזגעטן 182. יאב — ב״ אונז אין דער היים (דערציילוגג) 183. פ. ר. — בעטלער (ליד) 184. װיטא — אין דער קאלאניע (ליד) 185. ר. ם. — דער שלימזל (רערציילוגנ) 186. ר. ננ — וװהין ניין (ליר) 187. הערצל דחלע — אויב כ׳האב אםאל (ליד) 188. בעז — צװיי לידער 189. סאיר הסאיר — װינמעז־־ליד 190. םער־װאס — םראנעצײכגפ (ליד) 191. זשאן םפארטאנין — נאקטורן 192. א־קם ראוא — מײן ליד 193. יאך — הילף 194. יצחק — װאנלעניש 195. ל. ג. — טיר קרקן די אײנענע בליגדקײט 196. עםיצער — לידער 197. יצר״טוב — םאדברענער (דערצײלונג) 198. חײס — דער שאטן םון הונגער 199. א. ציינייגער — צװײ מרערן (ליד) 200. אנערקענוגנ — א דעםאנםטראציע (נאװעלע) — װייטערדיקע רשימה קוסט! — דיסעראריסוו בז־צאצר וװז. ד ןפס*) י צ ח ק יןזןזענעלסזון/? זןזז א מ א ל ע ר א ו װז\ טופיגער איז א מאלעיד און נישט מער, א הונדערט־פרא־ צענסיקער םאלער. אין זײן מאלן איז נישטא קײן םיגדסטעד גע־ שיש םון עפעם אנרערש. לץין \זגור\\ איז עם נישס ער װאלט אטשר :רײלעך װעלן סהנה זײן אונז איגם בילד זײנעם מימ אביסל לי־ םע־אטור, םארװןזם נישט? איקם מעג אר״נברןזקז אין זײנע בילדער װאם אין קארמ שטייט? איפםעלאן םענ ארײנשמונלען א מײן א בא־ ־אלסענעם, א ליטערארישע איגס־ינע אין זײנער א םאלערײ? שפיגעל האמ אםשר די זעלבע אמביציעם, שפיגעל, װ־ אנדערע, יױאלט זיך אויך נעלאזמ פארםירן, װען... װען ידענ־ עלעםענט םון \אר \זאר\, אן װעלכעד עם איז צוםוצעכץ, װאלט אים נ־שט םאר־ כאפט. שפינעל איז פארליבט אין איױט און זעט נישט דאס חנדלען ליך פון אכדערע נדאציעס. שפינעל האט זיך פארשוזטלנז, בידים;עגוםען און פארשמעלט זיך, ווי דיאנענעס, במחילה, װאם איז אלײן אריינגעקראכן אין םא<ב שפיגעל האט זיך אליין צוריקגע־ צוינן םון רוזבװז און פארשסעלט זיך. ער דארף דעם מענטשן נ־שט, ער דארף נאר מאלן, םאלן, סאלן און גישט סער! איך האב דעם דאזיקן םאלער בײ דער ארבעט נישט נעזען, איך בין אבער זיפעד, אז ער זינגט נישמ בשעת מעשה, כאמש ער ,ױעט אײך פאר א לידל נאך דער ארבעט אוועקגעבן אלץ. בשעת רער ארבעט מוז ער אװדא• נישט מער טון, װי סאלן... דער שמא־ רער שפיגעל ײערט בעתן מאלן גאך שמעלער, ער װאדםמ פון זיך דעטאלט אראפ דאם לעצטע ביסל גשמױת, ליסעדאטור, מוזיק, אלע מיני איבעריקע ״םילאזאםיעס״, און קײיקמ זיך מיט ז״נע סארב\. ער איז עס אלץ םבטל, אלץ, ײאס עד האט נעכטן פאד־ :אכמ דעדטאנט םיט ידעם גרעסטן •)־־את־הכבוד און דדך־ארץ, איז ער איצט, שטייענדיק םאר זיין מאלברעמ, םכטל כעפו־א דאדעא. עפיגעלס םאלן א־ז נישט לייגן טארבן אויםן לייװנט, גאד א ליבע־ ־ע־־קלערונג. עם טאכט דעם איינדרוק, װי ער וועזלט זייער גיך פארטיק געםאכט א ב״לד, נאר אז דאס בילד איז שוין םארטיק, הוױגט זיך בײ אים אן די ריכטיקע אורבעט... זײן באצױננ צו דער פארב איז, װי צו א לעבעריקע,־ זאך, װי צו א נעליבטער: ״איך :ין דיר סריי, דארססטו מיר אויך טריי זיין, אט םארשמיר איך .־יך און דו ליינ זיך װירער אויף דעם ל״װנט אקוראט, װי םדיעיר. :יין! ער באנוצט זיך נישמ צו זײנע בילדעד םיט גלאט אזוי א םארב, ער םח צו איר םריער האכן א באצױנג, זי םוז װעדן ויױמ און ער נענוש זי, די פארב, מימ גדוי׳ס כבוד, און םאסט זי אײן אין ז״ן אויבגאן, דעריבער קען דאס בלואע אין שפינעלם א בילד נישט כאצײכנט װערן אמו גװװז בר$, נישט אלס היםל־בלזא, נאר שפיגעל־ כרא, שפיגעל־נרין, שפינעל־נרוי א. א. װ. ער האט זי טאקע נענו־ מען, די םא.~ב ײי אלע, אין איר רויען צושטאנד, זי האט אבער ביי א־ם נעקרינן כאראקמער. שפינעל האמ, בשעת ער סאלט, אן אונז סארגעםן, שפיגעל דער פארליבטעדי. םארליבטע פאדנעסן אן דער נאגצער װעלט. ם׳איז א י אפער אונטערשיד, אין װאס םען אח םארליבט. עד האט אין אונז םארנעסן, דער קינסטלער, ער האט ז־ך דער־ ־ױיטערט און אװעק — זאל ער! שפינעל װיל אויף אוגז נישט װירקן מיט פרעמרע סיטלען, ער פארשפרײט םאד אונז קײן געץ נישט. אנױענדן כחות, כדי אונז צו נעםעלן — הײםט סארשפד״טן א נעץ, ער ריאט קײן באהאלטענע כװנות נישט לגבי אונז, ער אױ איבער־ ־ויפט נארנישט אויםן ״נעטען אונז״, ער וענװז אוגז אבער יא, מיט ז״ן נאנצקי״ט, מיט זײן איבערנענעבנקײט, מיט זײן ליבע צו זײן שאםן. דאם אוכצליק םון די פםײרא־קיגסטלער איז, װאס זײ דעכענען ׳־ך םיט אונזער געשסאיק, האבן אונז אין זינען, לאזן אונז נישט ז־ן אױ; דאס א־ז דער גרעסטער טעות םון די טאלענסלאזע. ק״נעד םין אזנז האמ נישט ליב, םען זאל אים קוקן אין מויל ארײן, טרעםן זיין נעדאנק, כאטש ער האט נעהאלטך בײם ארו־סזאגן אים. דאס :עסמע בוך איז א בוך טיט א בוזיז. א גומ בוך מאקע גאר םיט גיו־זן. מיר, די לעזעד, װעלן זײ שוין םארענדיקן. א קינססלער ־ארף נישט קריכן םון זײן הויס, ער דארף אונז נישט אװעקנעבן זלץ, רי חכםות זײנע םים זײגע נארישקי״טן צויזאכזען, זאל ער