Literarishe bleter · 1932-02-12 · 7 (12.2.1932) · p. Seite 111

₪₪₪₪₪₪₪^₪₪₪₪₪₪₪₪ זיים 111 ■■ באוי-באוטיםע םעגםטעראעך םון *־אגט הייזצ — און די קבצגים, װ$ס אין די םאציגעם, צעװאאיען זיך איבערן הײסא, האדט ביי ד• םו־יעדן, א״ד אוםט. קיכדער אען צעװאדפעגע אויד טאטע־סאטעס טידע גאידער, הײזן ט־ט האאב־דדימאענדיקע אײנעאעך נא״ך אדויף צום טיף־ ג־אגאטעג׳עם, יטטע־ן־נעפיגטאטן יהיטא — און הערן זיך איין, װי ט׳דעדט א־ן רער גאבט ארײן װעגן פארסאחסהדיקע צ״טן, זועבעדײ איון בכבוד־הע פדגםות. אטאא סאםידס, אז ם׳רייסן זיך פאוצא־גג שון געםא אין הויף א־ײן װיאדע ק׳וא־ת םון הםםדדייןע שסוד־ם, האיזן איבעד דעם יטטיאן, האאב־םאװשאאםעגעם שמועס — און מאבן ט־טאםאא װא־ בעז״ת ד• קיגדעד, װעאבע באייבן ז־צן פאדציטעדטע, מיט ברײט־ צעעםג׳טע אוינן אין דעד ם־גםטע־גייע. זיצט מען און ט׳שא־ננמ נידיק אדאפ די בדוטאאע זאזואים ב-זן ־יעצטן אפהיאך־, און אז ם׳וועדט עגדאעך יטט״א, סוי׳צ׳ן טאטע־ מאמע רעם ׳עטועם או־פן אט־װאם נע׳ג־עעגעם סכםוך צװײשן ד־ מ־ידאעך און זײע׳-ע נעםט, — א־ן ס־גדע׳ד םאאן װידע־ א׳־״ז א־ן ז־סן האאב־דריטא, חאומעגד־ק האאב אויף דעז־ װא־ װעגן צעעפגטע ה־מאען און װײםבערדיקן נאט. ביז ־אסוב רײםט ז־ך מוט־ס או־וי םון נעאענער מ־ט א בד״טן ״װאאם״, צעציט זיך אין רעד גאינצעד הײך פון ז־־ן פ־גוד, װי ע־ װאאט געװאאם דעם ׳װײטן ה־כיא דעדגר״בן — א־ן צענעגעצט ז־ך אאגג און םאנאטאן, װי א םאבר־ק־םיךעגע. צעקרעכצן זיך די ׳שבנים און מורמאען: — מ׳גע, װידער א טאג אדורך! רימצדאדיטצ דרעסינװ וװז. ו (פס*.) __₪₪₪/₪₪ װ פאינן א פארכעװאטן הוגט — און ׳שמחהיאע, א קאײן, דאד מעגט׳ןיעאע, באײבט יג־ט״ן אוגטעידן האנא זידאוװערטער און גע־ װאאד׳עףײען איגנאגצן א צעטומאטער; ער סנו־אט ד־ קאײגע םויםט- 4עך און איז זיך ם״׳טב: טרײבערן די חצוםות, אדער אאזן זײ אין ארדי חוחות. צום םוף קד־נט ער׳סוירא. םוא מ־ט במוא ׳ש־םט ער אירויס א ׳נזפײ םון צװי׳שן ד־ ציין און םאר׳עװ־נדט. מײדאעך היאכן גאך: בע־ע־ע־ע! און אאכן נאך אװעק א צײט, א־בערדערצײאנריק, װאס ־עדע א״גע האט אים אדײגנעזאגט. די נאכט םאאט צו. או־םן הויױ צ־גדן זיך אן םענםטעד, אא־ ־אטארן ציי׳אן, ם־ט ם־דע אנײנן און צ־טערגדיקע העגט, בדוינע ־אעפיקע נראשגס, און קי׳גדערשע ז־אבעדגע שטימעאעך ׳טר״ען הדיך: — 30, 32, 33... די אםיצינעם היאכן טעמפ פ׳ון האאץ־האקעדײ אויף די היא־ צעו־גע ׳טט־נן. ם׳קאיננען ה״מ־ש טעאער ם־ט ש־םאען. שפעמ איארעממ א נעקגאקערײ פ־ן אײז־ערגיע ׳העדער או־םן ׳פטײנערנעם ברוק. אײדע־ װאאף באײבט שטײן ם־ט דע־ ד־סאדע פארן טו־עד, און אויף דער ד־סארע בײדע צעכראשטשעטע מײדן, װעאכע אויםן א־ם אאע אדו־ם אקענן ב־ז צום דאנ און פארן דער־ נאך מיט פאראר ארײן אין הייםא. — בא־שע, ב־א־ש־ע! — ניעװאאדעיװעט ער — און זיסצט אפ: ד־ באאחערע מענ ענק שו־ן נעסען! באשע שאיסט אויף םון הויף ם׳טויער א־ן כאפט א כ־טרען סוס אויף אײזוער װאאפן; ז־ קעך שוין א־ם: אז ע־ איז בײז, איז א ניוטעד ם־מן. גאך װעטשעדע צעאיינן ז־ך אויח די בעטן, בײ אויםגעפראאטע י.טשערניכאװם ״זכרונורת פוז א פארטײדילער״ םון א־ם, װ־ א פאדטײד־סעד. אבעד שרײבגריק ״בײ ד• װײסע״, װ־ קען פען ז־ך ג־שט דעדמאגען באט־ע באו־ז ד־ אאגנע, מאנאס־אגע כעװאאטן, װאם פאעגן ז־ך האאטן א־ן דעד אופטן גאגצע װיגטעד־ ד־קע געכט! װ־ קען מען ױצא זײן באו־ז מ־ט דער ״מחאוקה א־ן די ר״ען םון דער אידװאקאטור״? מ־ר דובט ז־ך, אז ־עדער, װאס האט באו־ז כאטש אײן גאכט נעהערט ד־ נעשדײען, װעט דעם פײן א־בערנעבן א־ן באוט םון ד־ א״ג־קרעך. איון דא א־ז װעגן דעם סײן װאז־ט נישטא. רעד מחב־ באמ־ט זיך צו זײן אב־עקט־װ, אבעד ב־ים אײעג׳נ־ ׳װעקן זיך אויף אײג־קע פראנעס, װאס באײבן אן א תשװבדז. און או־ױ אײנער פון זײ װיא א־ך ז־ך דא אפיטטע־ן. ר־ דום־שע ׳רעװאאוציע האט ג״עט נעקעגט זײן ג־שט קײן באוט־קע. זי א־ז נעקומ׳ען צום םוף םון דער באוט־קע־ װעאט־ מאחמה. דאס פאאק אין נרװע שיינעאן א־ז צונעיװײנט געװארן צו באוט, צ־ם טו־ט. ד־ ־עװאאוציע האט דאך ז־ך אדו־םנעטו־בט פון דעם באוט־קן מבוא. דאם א־ז אײנם, און צװײטגם: דאם ־וםישע םײעדךפאאק (און דעיד פדאאעטאד־אט דע־ דום־שעד האט ז־ך ה־םטאר־ש און םאצ־אא־פם־באאאג־ש גאך נ־ש־ס־ אפנער־םן פון פ־־עדךשטאגד) האט ־א׳־הוכדערטע־ א־ן ז־ך געקא־בן צע־ און צאדן, האם און גקמה קעגן אוגטערדד־קער. עם א־ז דאך נעװען א באוט־קיע גסמה־שיגאה סון א הוגדעדט מ־איאן הע־צעד נעשפאגט און נעצאמט, הונדערטעד ־אדן, װאם ד־ מאחסה און רעװאאוצ־־ע האט עס באװאםגט. דאס א־ז פארשטענדאעך. אביע־. פון װאגעז האבן זיך ני׳עגומען םון צװ־שן ר־ ײד־שע עקסטערג־קעס, ד־ פ־יעא־־ צ־ון, עסעםאװצעס וכרוסה אזוינע באוטדורשטיקע ח־ות, װ־ ר־ כאג־גם, מעקאע־ס, העאעדם, קדאשעם און גאך און נאך? גישט שױן זשע א־ז געגוג דעדצו ד־ באקאגט־ע פ־ע־ק״ט פ,־ן דער ײד־שער מ־טאב־רנעדאעכעד האאב־א־גטעא־געגץ, װאם װאקםט און אעבט אן א ט־אדיציע זיך צ־צופאסן צו אאץ א.־ן צו אאעמען און װערן פו־פםטאעבער פאדן פו־פםט? — םון דעם מהבד האבן מיד געמענט פאידאאגנען עפעם א צושטײע־ א־יף צו פא־עגטםיעדן די םראנע. נ־שט נעקוקט אבער או־ף ד־ פא־ דעפעקטן, דאדף דאם בוך א״עגען ־עדעד, װאם װיא זען ד־ וז<װנועו\ א־ן רעד דיעװאאוצ־ע. א. גאראוזב םיר האבן דא םאיד זיך א נײ בוך, װאם באהאגדאט א תקופה, װאם איז שוין םיא מאא באשר־בן און באהאנדאט געװארן. דאך אבער א״ענט זיך דאם בוך מ־ט נדו־םן איגטעדעם. עם א־ז ז־בעד דעיר פארדיגםט פון מהבר און אויך אבעו־ ד־ שואר םון ד־ דדאסא־ ט־שע םאמעגטן, װאם דער םחבר שיאדערט — דאטעװען מעגטשי םון טױט, װען דער סאאך־׳המות שטייט שױן בובשטעבאעך מ־טן רעװאאװערהינטעו־ זײן קרבן. דער מחבר איז אאײן נעװען א רשנ א־ן ד־ דדאמעם, ער האט װ־ א םאדטײדיקער זײ ט״אװײז א־בעדנעאעבט אנן דעדםאר א־ז ד־ באשו־ײבוננ אויך אזו־ אעבעד־ק, אז ז־ צ־ט אר־ין דעם א״ענער. פאד דעם אײענער נײען דורך א נאגצע ר״ ט־פן, װאם דדײען ז־ך א־ן ברויז־קן קעםא־נרוב פון רעװאאוציע און מאבט־בײטענישן. ט־פן םארשיידענע — רעװאאוציאנערן, בורזשו־ען, טשעק־םמן, אדבעטעד, און ד־ ס־פן קומען ארוים פם־כאאאניש נאגץ בואט. בראש פון די אאע ט־פן שטײט משה גאיק־ן, אט דער ענער־ נ־שער און מוטיקער סוחר. נישט אומזיסט א־ז או־ף א־ם געזאנט :עװארן דורך א קאםוגיסט, אז װען ער שט״מ בדאש פון םאװ־ :אדכאז, װאאט די באךםאכט נעהאט אן אנדער או־םזען. און װען א־ר אײעגט ד־ מעשה גאיקין, דוכט זיך אײך, אז שאום אש האס־ שאר ז״ן אאטן טירקינען נעהאט אט אזא פדאטאט־פ, װי נאיק־ן א־ז. עם פעאט אויך נישט דער טשעקיסט, װאס האט איב אין ב־־יגטאעכן גוטטוטיקן שסועם םון הינטן צו שיםן דין קרבן. קענ־ ט־ק, אז די פאנטאזיע פון שאום אש האמ ג־שט נעקעגט אדיבער־ ג־ט־־נן ד־ װירקאעכקײט. און אזא םדאנמענט, ארויסנעריסן םון יענער צײט איז או־ך ־י םעשה ״צואיב א פאיד הויזן״. עס איז כמעט א שטײנער־מעשהאע נ־־ט א באבוא או־כגעט־עבכ אויף א שכן, װאם א״ז כמעט עא־פי .ם ג־צוא נעװאדן פון טויט. אבעד איגזעדעד א אײענער, װאם האט אויך איבערגעאעבכ רי ־•ק־פה, קען האבן צום מחבר עטאעכע טענות. בײם אײעגען דאס ב־ך באקומט מען דעם אײגדרוק, אז רי באוט־כװאאיע האט בא- ־־־ט גאר די קאמוגיםט־שע מאכט־דעראבערער. אםת, דער מחבר א־ז נעװען א םארטײד־קער באויז אק רעװטריפונאא. די שו־דער־ ־׳;בע דצ־חות סון אגדערע מאכטן זענען םארנעקוםען אן א ז״ט