Literarishe bleter · 1932-02-05 · 6 (5.2.1932) · p. Seite 87

וײט 87 ^6^ ליגחזו־אריפ״ז בלטסוסר וווז. 6 051*1 םארועםישע שרײבער ״םארבײזע װינטן״, װןום געהער אויך צו דעם ציה< סון די 80ר־ טיזאכי׳סע דערצײצוננע], װעדן שוין די טאטױון שון דער אםןוציא־ רער, םטיביישער;ירדענונג ארויםגעװיזן אין א טער־בולטער און שעסנזעד כאט&אעקםיע (דאם געיסטאלט סון דעם פויע־ קאליסטראט). באט״לײזנדיק זיך אין קאטה האנט ב״ האנס טיט רעם *־אלע־ טאדיאט, היט אויך דעד ״אקוראװע־ו״ די טעד כא׳־אקטעריסמיישע יםטריבן פון זײן נעזעלישאםנזלעכער נאטוד: דאס פעלן פון די קלאר־ אנערסענטע סאציאלע צילן; דער טיפיישער סטיכי־טער ענאצענטריזם, דעד כאדאיזטעדיסטי־שעד נױ״ס, װאס איז באהיעסט ט־ט רער ישקלא־ םישער צונעבוגחגקײט צו די םאמע קלענסטע און קלײגל־עכםטע נעװוינהײטן םון דעם קלײנבירנערלעכן ישטײנעד לעבן; רעד ארגא־ נישעד נייטט נלויבן און אומצוט־וי צו דער נעזעל׳שאיםטדעכע־ אד־ גאניזידטקײט און דיסצ־פלין. אין די ״םאדביקע װינטן״ װערט אויך ארויםנעם־דט דעד ״באלישעײיק״ נ־קיטין. די דאויקע גע־ יסטאלטן, קאליםטראט און ניקיטין, זענען א קינסטלעדיש־אביעק־ טױוע אפיעפינלונג םון דעד אנטיטעזע םון די צװ״ יסודות־. פון דעם סטיבישן פויערנז־ם און שון דעם ןא־גאכיזיתריקן, אינםירג־ דיק] פראלעטאריאט. אין די וױיטערדיקע נאװעלן און דערצײלוננען (״בלויע יאמרן״, ״כאבו״) װערט דער ראזיקער מאטױון־קאטױ װײטער פאדגעוזעצט, כדי אין דעד זאטלוננ ״דאס געה״מע םון נעהייטע״ זאר אינגאגצן םנצח זײן דעד קאליסטראטישער יםוד. די סאציאלע נדופע, װאם װערט םארגעשסעלט דודך איװאנאומז העלד, אױ א־אפנעװאדםן םון דעם הו־פט־מאגיסטראל םון דעם היםטאריישן פדאצעם. דער דאיזיקעד העלד האט זיך ׳נישט א־ננאנצן איומגעקערט קײן ״אקוראװ״, ער האט ז־ך אבער אויך נישט אײננעטלאםן א־ן דעד זיױזר סיםטעם םונם םאצ־אליםטישן בוייען. דער םאציאליםמ- ־נזער זין סון רער רעװאלוציע איז פאד אים *ארבליבן א סוד אונ־ טער זיבן שלעוםעד, אבער א־ן דער זעלבער צ״ט האבן זיך םאד א־ם אנטסלעקט אין איר :אנצער עקלדיקער און אפשטויםנדיקעד נאקעטקײט די ״אקודאװישע״ װאכעדיקײט. דאם געשטאלט םון דעם אסאציאלן מענטשן, װאם אח םאישקלאפט רורך זי״נע פר- מיטױוע אינםטינקטן, האט באהערשט דאם גאנצע שאםן איװא־ נאװככ אין ױינע נאװעלן הוייבן זיך װאם־װײטעד אלץ־םער אן מעדקן םאטױון םון דעם םעקסועלן לעבן. םון דער וװנדערבארער, רײכער שסראך םון די װונדערקעך ישײנע שילדערועען אין זײניע ערשטע װערק, װי ״פארביקע װינטן״ און ״בלויע ואטרן״, יני״ט איװאנאװ איבער ציו דער :עפדעםטע־ ״.זסראך םון דער פסיכאנאנישעד נאװעלע. יעטװידע טעמע װעדט בײ אים באארבעט סון אט דעם קוקװינקל. אט אזא איז ז״ן ״דעד אדטקוס םון רער אײזערנעד״, װאס שטעלט םיט זיך םאד ד־ טי־ פ־שע באארבעטוננ סון דעם םעטואדן־םאטעריאל (די טעטואדן םונם םיסגליד סון רעװאל. קדיגם־דאט דעכטעדעװ). אט אזא איז רי פיעםע ״די בלאקארע׳/ װ\ עס װערט שארױ ארויםנערוקט אװם; פאדערנדונס דזא־ םעקסועלער סאםיװ. אין זײנ׳ע נאװעלן װערט נעשילדערט דאם אלטענלעכע לעבן םונם קל״נבירגעך אין רעם פראװינץ־רוסלאנר םיט איר געסערלעכער בלאטע, בעגקשאםט, פינצטערקײט, ארעםקויט, םארקריפלטקײט איון אכזרױת. באראקטעריסטיש איז אויך דאס, װאס איװאנאװ ניט דעם צו א םין אםאקאליסמישן כאראקטער. םאד אים איז ראם אן אוט־ באשטרײטגנארער םאקט, אין װעלכן מען קאן נארנישס םארשטײן, נארנישט דערקלעדן, אן אזטנאזינבארער *אטזם, םאד װעלכן אםירו די דעװאלוציע איז אגםםעסטיק: און איװאנאװ שטעלט זיך :ישמ סאר?ײן אנרער אויםװעג סון רעם אלעסען, װי די װילדע אוים־ ברויזן סון למדנשאסטן, חוץ די קראסםהאסטע װארסענישן פון אײן ביאלאגישן אקט צום אנרערן, חוץ די סטיבישע אויםברובן סז] די עקססרעססםע אינסטיינקסן. אין דעם דאזיסן פעריאד פון זײן שאפן באנוצט זיך איװאנאװ מיט דעד קודצער נאװעלע. די װארמ־מײםטערשאםט דערנרײכט דא ד. סאדינסקי/זזיעד׳שע הײנםצײםילןע ז\ װסעװאלאד איװאנאװ װסעװאלאר אױואנאװ, סײ טיט זײן םרוכטבאדקײט, ם״ טיט דער קינםטלערישער םארשײדנארטיקײמ םון זײן שאםן פארנעטט אײנס םון די אנגעזעענסטע ערטעד אין דעד חײנטצײטיקע־ רוםי־ שעד ליטעראטור. ער איז געבוידן אין יאר 1895 אין םעם־פאלא־ טינער נעננט, אין סיביר; ז״ן פאטע־ איז נעיזוען א דאדםסלעו־ער. די תיגרער־־אר! האט ער םארבראכט אין דאדף. :אברעם האט ער אננעהויבן צו װאנדעדן, ז־ך םארנוטען סיט כלערלײ םראםעס־עם, אנהויבנדיק םיט א זעצער און סארענדיקנדיק מיט צירק־אטלעטיק. אין 1915 ראט ער אפגעדרוקט זײן ע־שטע דערצײלונ;; ד־ עידשטע צ״ט זיך א־ננאנצן נעםונען אונטער דער חשפעה פון םאקס־ם נארקי. די יארן 1917—1920 האט עד םאדבדאבט אין סיביד, זיך באטײליקט אינס בירנער־קרינ,;ענוטען א ט־בטיקן אנטײל אין דעד ביא־וננ־ און אויםקלער־אדבעמ אין דעד רויטער ארםײ, נעװע! אויך אינסטרוקטאר םון אויסער־שול־בילדוננ א. א. װ. ערשט אין יאד 1920 האט ער םאדלאזט םיביר און איז איבערנעםארן קײן פעטדאנראד, װו ער האט זיך דערנענטערט צו דער ליטעדאר־שע־ :רופע ״םעראםיאנעװער ברידעד׳/ דער קערן פון די אזוי־נערוסענע ״םיטלױםער׳/ שפעטער האט אױואנאװ אננעהויבן םיטצוארבעמן אין די זשורנאלן ״קראםנאיא נאװ״ און ״נאװי םיר״. הײנט צו טאנ איז עד א מיטנליד סזן דער רעדאקציע־קאלעניע םון ״קדאם־;איא נאװ׳/ װו ער האט אפנעדרוסט די נרעםטע און װיכטיססטע װערס זײנע. דער הויפט־יםוד, די הויפט־טענרענץ םון איװאנאװם שאםן איז די :עשיכטע םונם סטיכישן, אםאציאלן מענטשן, װאם װערט אננעפירט בלויז דורך ביאלאנישע איטפולםן און אינםטינקטן, װאם װײסט נישט םון סײן שום םעסטע נארמען םון סעזעלשאםטלעכער אױםפידוננ, װאס איז םוביעסטױו םרעטד יעטװידע אנעדקענטע םא־ ציאלע שטרעבונגען און איז א ראנס דעם םארםשפט אויױ איםסום. ״דאם סאציאלע נעכוידגארט״ סון אױואנאװס העלד — אױ די באלעבאטישקײט (מעשטשאנסטװא), װאס תאט זיך אפנעשפאלטן פון דער פראװינץ־שטעטישער סלײנבורזשואזיע (נארסים ״דאם שסעסל אקורעװ״) און איז רעקלאםירט נעװארן א דאגק דעם פאד־ לויף םון דער םלחמה און רעװאלוציע. אין זײנע ע־שטע, םריסטע װערק, אין די אזוי־נערוםענע ״פארטױאנ־שע״ (װײל אין זײ אח ם׳רוב נעשילדערט געװארן דאם לעבן און קעםםן םון רי פארסחאנער אין םיביד) רעדצײלוננען איז דאס ידאזיקע נעשםאלט, דער ראזיקער טיפ נאך נישט איננאנצן םאנאנדערגעװיקלט. ער איז בלוח אויסנעדריקם אין אײנצלנע מא־ טיװן, װאם זענען נעוױינלעך םארבינדן םים די עפיזאדן םון דער פויעו־ישער רעװאלוציאנערער טלחםה (״פא־טיזאכען״, י ״פאנצער־ יצוג 14.69״, דאס לעצטע האט ער איבערנעארבעט אין א רראמא־ טישער םארם, און די ראזיקע דראמע װערם מים גרוים דערםאלנ :עשפילס אין ראטנסארבאנר. אויך דער ניױיארקער ײדישע־ אנסאסבל קינםט־סעאטעד האס עם אויך הײ־יאר אויםנעםידט). ארײננעצויינן אין דעם געראננל האט זיך דער דעקלאםירטער ״אקו־ ראװעץ״*) ביז א באשסיסטן מאסענט נעםונען אויוי די הויבן םון דער רעװאלוציאנערעו־ כװאליע; סינםסלעריש־אידעאלאניש איז דאס נעװען א טער ארער װײניסער אביעקטיװע אפשאצוננ סון דער יהיםטארישער װירקלעכקייט סון דער רעװאלוציאנערער פויערי־ שער פארטחאגטשינע. אין זײן רריטער נרעסערע־ רערצײלונג *) פיט ידעס דאויסן טעירםין, װאס שטאסט סון נארסיס דער־ )יײלוגנ ״ראם שסעסל אקורעװ״, װערן באצײכנט די דעקלאםירטע באלעבאטישע *־אװינציעלע םענטשן. ■־ג־.