Literarishe bleter · 1932-02-05 · 6 (5.2.1932) · p. Seite 86

4 ליסיסראריטס בלססיער ויס. 6 ן405) זײט 86 םונמ נעלט. אבער ■לגצים ןענען םןאיגעקוםען עגדערוגנעז און פיגאגם־טיניסטערױם. אי1 פי1 י"1 ■חויעםם ת?ם זיך או־םנעלאזט א חלום... ערב דער װעלט־טיצחמה, ןנדער אםשר אין רי ער׳סטע חד׳עיס פונם װעצט־קרינ הןוט זיך װידער באװיזן אין ױיעװ ד׳ מרדביצע. ער איז דאז געותן א נאטט בײ אננזער םרײנטאינזש. שמואצ װײצ־ טאז (דער ױננערער ברודער פי1 ■ראם. חײם װײ*ס*ן). אונזער קיעותר ציסערארישע גתיע (דוד סערנעצםאן, ט׳*ה ציטוואקאזו, י. דאברושיז און איך) איז אײנגעצאדן געװארן אויזי װנסיק םרי צו שטואצ װײצמאנען, װו ר׳ טרדכיצע האט באדארסט פארצײענען זײנס א נײ נרױס װערק. טיר זענען אצע געעוםען, זיך ארוטגע־■ זעצט ארום רעם גרויםז, בר״טן טיש אין עם־ציםער. ר׳ טרי־ביצע אויבנאן פיט א שאכטצ ״מעטשטא״־פאםידאםן ארום זיך. זװ איז דער כתב-ד? — פרענז טיר. צאכט ר׳ מרדכיצע טיט זײן קצוג־ איראנ׳יש, האצב־הײזעריקז נעצעכסערצ. ראס װערק איז נאך נישט אד־׳פגעשד־בן, אבער עם מאכט נישט אױם, ער װעט ״צײענעז״ אזוי. און פאפקענד־ק און זוינגדיק אזוי א״ז טאפיראם נאכן אנדערן, האט ד׳ מרדכיצע אין צויף פון א צװײ שעה נעצײענט זײז פיעםע ״בזהן און;ביא״ אין װונדערבארע, שװערע פערזן. ער האט דערבײ אקצענמירט אוז אביסצ אױך צוגעזוננען די פאדשײדעינע נרעסערע ד־אלאנז אוז טאנאצאנן פון דער נדויסער פיעםע. ער האט זיך אויף אײן טאסענט נישט אפגעשטעצט, און געצײענט אויסנו־ײניק א װערק, װאס ער האט אזוי ביז די צעצטע סעג פון זײן צעבן נאך נישט נעהאס אויםנעשריבן אויף פאפיר. מיד זענען אצע געזעסן פארחידושט, און װאם־װײטער אצץ טער נעװען פארגאםט פון דעם אויםעדנעװײנצעכז זכרוז, װאם אט די מערקװידדיקע פערזענצעכקײס םארטאנט. ״כהן און נביא״ האט אונז אויך איבעדאשט םיט דער נרויםאדטיקער שפראך, אין װעצכער זי איז נעשריבן נעװאר;. א :עטיש פון ביבצישן און אצט־ײדישן םטיצ, װאס האט געםצאםן פון זײן טויצ אזוי װויצקציננעװדיק, נאטירצעך און צעבעדיק. דאס איז געװען םײן צעצטע סאנענעגיש מיט ר׳ טרדכיצען. דערנאך זענען דערנאננען צו אונז םארשײדנערצײ ידיעות װענן אים: אט איז עד אויפן םערד, און אט — וױדער אויף צרות. און געװאנצט און געװאנדערט תאט עד, ביז ער האט אין יעקאטערי־ נאסצאװ, נאך עטצעכע חדשים אוטמענטשצעכע צײדן, אויסנעהױכט זײן צעצטן אטעם. אוז װי ער, אזוי איז אויך זײז צ־טערארישע ירושה נע ונד א־ן פאדשײדענע צײטוננעז, און קײז רו איז א בוך־םארם נישט;עסונען. אזוי אינם אנסון א װאצגעד טון אויף א סאםע און אװעקשצאפן אזוי א טאנ און א צװײטן, נישט גענעםן און נישט נעטרינקעז, נאר טיט א נרוים שאכטצ פאםיראםן בײ דער זײט. אדורכנעװארםן זיך פון שװערן שצאף, אויםנעזויגן דורשטיק א פאד פאפיראםן און װ״טעד פארזװקען נעװארן איז שװערן, טיפן שצאף. אין אט דעם הויז האט מען זיך צו אים באצוינן מימ נײניר און אבטוננ. האט ער זיך דערנאך גוט אויםנעבאדן, זיך אפנעםרישט און אויפנעצעבט פאר װײטערדיקע פצענעד, פאר װײטעײייזז ארוטװאנדערן. נעפאקט אטאצ אן א־נטעדעםאנט בוך, האט ער זיך צונעבאפמ צו דעם ם־ט א װיצדן א־מפעט, אפנעזעםן דעדנאך א טאנ און א;אכט, נישט נענעםן, און אמאצ, װען טען האט אין שטוב נע־ רויטט, איז ער א־ן צעטראגעניש פארקראכן א־ן א בדײטער שאפע און דארט פארנעזעצט צו צײענען־שציננען דאם בוך. עס איז נישט שײך געװען דאן צו רעדן טיט אים. עד איז צחצוטין פאדצארן נע־;אננען אינם װערק. אין 1906 האט פען א־ם אײננעצאדן צו רעדאקס״רן א־ן ק־עװ די טאגצײטוננ ״דאס ״ד־שע פאצק״. םיט ברען, טיט נעדװן און אױםערגעװ״נצעכער א־בעדנעגעבנקײט האמ עד זיך גענומען צו דער צייטו;;. פאר דעפ ערשמן נוםער האט ער באדארפט אנשרײבן א פעציעטאן, א מין אצענאד־ע או־ף דעם ײדישן פאצק. או־ף וױםיצ א־ך געדענק — א טעשה טיט א בהמה, עפעס א ט־ן ״קצ־אטשע״ א־ן א נײעד קורצער אויפאםוננ. דער ערשטעד נומער האט שוין באדארםמ דעדשײנען, און ר׳ מרדב־צע א־ז נאך אצץ געװען באר־ נומען מ־ט אט דעם פעציעמא;, װאס ער האט נעצאזן אויף דער צעצטער פ־נוט. די שטוב־טענטשן פון צ־יבוש באט האבן איבער־ :עגעבן, װ־ ער האט זיך נעמאט־ערט אויף דעם פעצ־עטא;. ער איז אפנעזעםן פ־צ שעהן א־ן צ־מער, אויסנעדו־כערט אן א שיער רא־ פ־ראםז, נעזוננען און;עברוםט, און צםוף אדוים םיט דעם םע־ צ־עטאן אן או־שנעמאטערטער און א־ננאנצן או־םנעשעפטער. פאר אט דער צ־יסוננ האט דוד בעדגעצםאן אננעש־־בן זײן ערשטע;אװעצע א־ן ״ד־ש, ״די דר־טע״, — א םעשה ם־ט א בײזן פאטער, װאס זײנע שײנע טעכטער נײען פון א־ם אװעק, פארציבן ז־ך א־ן רוס־שע באאמטע און שמדן זיך. דעד פאטער — א ײד, א בעצ־נאװה, א קפדן, צעדנט דעם שצ״ה, א־ז א פראצענטניק. און אויך ד־ םוזינקע, ד־ דדיטע טאבטעד, אנטצויפט פון הו־ז אין םאטע ױש־ביפור. ם־ר זענען נעקוטען ם־ט בערנעצםאנען א־ן דער רע־ דאקצ־ע (אויף אצעקסאנדראװסקע נאס אין הזיף), ב־עדנעצםאן האט פאר ר׳ טרדכיצען די דעדצײצוננ נעצײענט, און ר׳ טרדכיצעס פנים האם נעש״ינט און זיך געםיניעט םון נרוים התפעצות. אז בעדגעצ־ שאן האט נעענדיקט צ״ענען, האט ר׳ מרדכיצע א כאפ נעסון רי גרױסע צאנגע בויגנם פון נעשריבענעם פאפיר, און םיט דער םע־ דער נענעבן א שטראך די נאנצע צעצטע זי־ט, װאם איז, צויט זײן מײנוגג, נעװען איבעריק. בערנעצסאן האט נישט טםכים נעװען אויף דע־ אױסבעסערונג, און די דערצײצוננ א־ז טאקע נ־שט נעװען;עדרוקט. אין דער זעצבער צײט האב איך דודך ר׳ םרדכיצען נעגעבן אן ארט־קצ װע:ן דעם דיקן פאנראם־באריכט, װאם איז דאן אקאדשט דערשינען. ר׳ מרדכיצען א־ז שטארק נעפעצן נעװארן די *־בעמ. עד האט םיר אויםגעשריבן האנאראר;אנצע 3 רובצ, — דער ע־שטעד האנאראר אין םײן צעבן. האב איך נצײך םאר דעם נעצט געקויפמ ביכער. אויםנוצן אזא הײציק געצט אויף אנדערע זאכן האב א־ך נ־שט געקענט... שפעטער איז אויסגעקוטען אין פארש״דענע נ־״מן ז־ך צו טרעםן מיט ר׳ מרדכיצען. און אצע םאצ צװ־שן אײן ארבעט זײנער און דער צװ״טער, צװישן אײן פרא־עקט און אן אנדעד;. יעדעם מאצ םצעג ער קומען קײן קיעװ צעטראנן, צעשרויםט, װי ער װאצט זײנע אצע שיםן אויף יםען פאדצוירן. אין זײן אויסזען א־ז נעװען עפעס פון דאן־קישאסן, װי עד איז;ענעבן אין די אמאציקע אצטע האצצשניט;. אזא הױכער, שמאצער, שפיציקער, װאס זײן בציק און פאנסאזיע שצעפן אים ערנעץ אין װײטע װעצטן. און גערערט האט ער שטענדיק װענן זיך און װענן אצץ טיט איראגיע, םארקאזם און םיט א ר״כער, שפרודצדיקער ײדישער שאראך. מען האט שױן דעטאצט נעהאט דערצײצט װעגן דעם אויםטערצישן פינאנם־פראיעקט, װאם עד האט נעהאס אויםנעארבעט און צונעשסעצט אין די םינאגם־םםערן אין פעטערבורנ, פאר װעצכן ער האמ באדאדפש באקופעז א נרויסק פון פ^רל־אג ב. קל־־עצקיז בארימטע װערה לצװ טאלםטאי . ג־וױא (ראטאן) ערשטער באנד (1—11 טײצ) —,8 ״ (111—'^1 טײצ) -,8 צװײטער באגד ('\—1׳\ טײצ) —8 ״ (11ע— 111׳\ טײצ) 8 אצע 8 טײצן __ —.32 רי?רײצזזר נואואםזו און אנד. —.10?ױרהײזז א\\ ױגוװ, ערשטער טײצ —.8 צװײטער ט״צ —.8 װירנורגזובורפי (ראםאן), ערשטער טײצ 0^7 צװײטער טײצ —.10 רזוזזאבדיגזסױ —.8?אזא?\ 6.50 הויפט־םאדקויף:?אאפ. ״?זלװיבזג■׳, זזארזגזזז. זאלזזזז?־ 2א•