Literarishe bleter · 1932-01-29 · 5 (29.1.1932) · p. Seite 76

ליססראריעזס בלססטר וייוז. 5 ו1404 זײט 76 נ־דעדיקע םעינםטער הזובן זיך טארזווינן טיט * תדיכטן נזד באימאטן פראםט. ם׳איז ני׳נזט נעווען מים יואם אים צו פארםרײבן. בצימע פלענט טאנ נ*ך טאנ נײן אין שסאט, זוכן {פעם ארבעש. נישט איינמאל איז *זי צוריסנעקוםען םיט איידייזע הענט. ד• שטוב איז געווארן פון טאנ צו טאנ אײדיתער, ס׳איז שוין נישט נעזתן װאם צו םאחיןויפן. תויז די נראבע עכט־שטיװא םיט דעם םארטוך, איז אין שטוב שוין בםעט נארנישט נעװען. :אר די שטױוא םיט דעם פא׳רטוך היאט בערא נ-שט געלאזט דירן. האם א^ז נעװען ײין הײא־ק״ט. ד• ה״איקע מאבושים פון אדבעט. ײען ם׳םאענט זיך נאר באװײזן דעד טאנ דורך די פא- פ־וירענע שײבאעך, פאענט בערא אויפשט״ן, אםנעבן נאט זײן חוב; דעדנאך איז ער צו צום װינתא נעבן קויםען, וװ ם׳זזמען נעײדי זײנע ארבעטם־םאבושים. ער האט ארויםנעצוינן ד• שטיװא, ארומ־ נעבונדן זיך דעם זאך און זיך געדרײט איבער דער שטוב און;עטראכט װענן די צ״טן, װען ער איז נעװען אין םאבר־ק. די אוינן זײנע פרענן שעהגוױיז קוקן שטאר אויןי א״ן פונםט, איון דעד נע־ דאנק האט נעבאאנרזשעט צוױשן די םעכזער, בײ דער נאאנ׳דםאש־ן. .־ואם א טא׳נ ם׳האט זיך דערוױיטערט פון דער צײט, װאם ער ־אט אויפגעהערט צו ארבעטן, אזוי פיא בדעסאעך נשמה, האט ער נע־ פיאט, האט ער פאראוירן. ם׳זענען געאאפן טענ, געאאםן חדשים. דאס דחקות האט זיך נעםערט, און די אםטםע האט זיך אאץ נעשטא׳רקט. ז״ז אפנעאר־ בעטער גוף האט אנגעהויבן אונטערצוהינקען. בערא איז נעװארן א זעאטענער נאסט אין זײנע פאבושים. דאס בעט האט אנגעהויבן צו פארטרעטן האם ארט פון זייעע ארבעטם־שטױףא. אײנמאא אין א נאכט, װען די אסטמע האט אים שמארק אג־ נענריפן, האט ער דעדפיאט, װי דאם קאײנע, נידעריקע שסיבא איז אים קהענער, עננ׳ער געװארן. דאם הארץ האט נעפרעםט, ם׳האט אים פארםעאט אטעם. צװישן װאנצע און בארד האט זיך נעעםנט א נרויםער חאא. די צוננ האט זיך נעשאענגאמ און נעשטופט איבער די;ישט־באצאנטע דזשאנסאעם. דער נאנצער קעהפער האט זיך נעקארטשעט אין ײײטיק. דעםאאט האט בערא דערםיאט אז אאטנ װעט ער שוין נישט זײן צװישן די אעבעדיקע. א שטארקע בענק־ שאפט האט אים אננעכא&ט צו דער םאבריס. נאך אײן םאא םוז ער דארט זיין, זיך ■נוט אנזאפן מיט אירע ריחות. און דאן וועט ער קאנען שטארבן. בערא האט צונויפגענוםען דאם אעצטע ביםא כוחות. ער איז אראפגעקראכן פון בעט. זיך צונעשאעפט צו זײן הײאיקן זוינקא. ער האט אויםגערוקט די געבאימאטע פויעדהאננ. זיך אר׳ויפנעצוינן זײנע פאבריקם־שטיװא און םיט א םארבחנדענעם זאך ארום די אענדן איז ער א געבוינענער, מיט שײאכע, שאע&עדיקע טריט אדויס פון שטוב. אויף םארגן אינדערפרי האבן די ארבעמער װידעד נעטראםן זײער אמאאיקן חגר םון ארבעט בערא דעם נאאנצער אין דער פאבריק. ער איז נעאעגן צונעטואיעט צו דער גאאנץ־מאשין, און דער האאטער קערפער זײנער האמ עדות געזאנט, אז ער איז טויט. װילנער פארלאי ב. קלעצקיז ערשט דערשינען: ה. לײרדיק הערש לעקערט דראגןאסיפוב פאפ׳סב אי\ 6 ג־ילרבר פרײז —.3 ניאדן ק ײ ט ן רראסט סו\ רי סאריסיטוב ארבססירסב אי\ ןאסארגזו, אי\ 3 אעסי\ *־ייז 2.80 ניאדן הויפט־םארקזיף: 6533 .0.א.ק .40 סח32?.1 ,3^31522^ װעט טעןטוען אין פאבריק אז א־ם, און װאם װעט ער טון אן דעד פאב׳דיק. םארשטאנען און נעםיאט בעראען, האט באויז זײן טאכטער בא־םע. ז• איז נעװען ד• אײנציקע, װעאבע איז פארבאיבן םימן פאשער צוזאמען פון ז״ן נאנץ הויז־געזונט. אזוי וױ בעדא, ־אט זי אױך נעקאנמ ד■ פאבריק פון א־־ע פריםטער ױננט. צװײ מאא אין שאנ דעם פאטעי ד• שעפיע־ עםן;עט־אנן. סײנםאא האט ער קײן צײט ינישמ;עהאט דעם אעצטן אעפא ארא9צרשאוננען. ער .־אט פון ױך נ־ך נעשארט ד• ברעקאעך ברויט, ײאס האבן ז־ך אים פא־קר־בן א־ן דע־ בא־ד און מ ש ד■ איפן האט ער נעמ־רםאט א דאנק דעם אױבערשטן. א־ן תח־רת פין רץר ק־ענק האס דער בעא־הב־ת שטרארנ־ האאץ באזובט ז״:ם קראנקן. א־ם נעזאנט א שכח. -־ א נוטע־ ארבעטער, א שאד! פאעגט זיך בערא •'עװײנען: — א ראד — ס׳ה יסד װי א־ך װארט שוין געװעין נע־ שטארבן! די ע׳־שטע צײטן םרענט בערא קדינן דאם נאנצע נעהאאט. שפעטער, װ־פיא ס׳האט נא־ אויםגעטאכט אויטן געזעץ. רע־ אר־ טע־ בע־י פאענם;אנצנ סענ אדוםקר׳כן םיט דעיר;עיוני־ע■ נ־ דאנט צױישן די פעםער, ־ ־• מאש־נען, אין טרוקן־האאע, בײ •עדן זיך אפנעשטעאט. ע־ ראט •עקאיבן שטיקאעך נעהיאץ, שע־־, אאטע טשװעקעם, װאם די ארבעטער האבן אװעקנעװארפן;אכן א־״כנעסעז פון די נעריטשע געדער. אא ץא־ז אים;עײעזן איכ. ע־ האש י.־ב נאך אאץ גערר׳־שן פאר ־ ׳י א-יננס. אבער ם׳האט;••הש יאננ געדויערט, א<ן רע־ פאבד־הפ־אדײאקאט םיטן —יכל א־ז קאי־ א״פ, קאפ חאפ דא־כ נענישטערר. אין די נעזעץ־ביכ־ יעד, געפשטאט, און בערא האט אויפנעהערט צו באקומעןי דעם ^נטשעדיהיננם־געהאאט. בערא האט נישט געקאנט סארשטײן די םיבה. ער האמ זיך נעאאזן אין פאבריקם־קאנטאי. שטראאנבערנ דזאט צעאיינט טיט ד• הענט. איר פארשטײט דאך אאיין, בערא, אז מיר האבן נישט ק״ן אוצרות. מייא, וחןן איר האט נעאדבעט האבן מיר צו א״ך קײן טענות נישט געהאט, אבער פאר נ־שכר׳ארבעטן קאנען םיר דאד נישט זיאאן■ — נישט ארבעטן — האט בערי' געשטאמאט. איד האב דאך;עארבעט, ײען נישט דאס אוםגאיק, איך װאאט דאך נאך נערן נעײאאט ארבעטן, אפשר האט איר םאר םיר אזא ארבעט, װאם סאן זיך באגײן מיט אײן האנט? דער פאברײואנט האט זיך צעשמײכאמ. —;אך װאם? ס׳פעאן דען געזונטע סענטשן טימ צורי הענט? — אבער! — האט בערא קוים נעשטאמאט און נעפיאט, װי די צונג אייסט זיך אים און װארעמע א׳ננםטן באדעקן אים דעם נאגצן קער&ער. האם באוט נעמט זיך אין אים קאכן און ם׳פאר־ אויםט אים אין פנים ארײן, אז די האר־װארצאען נעמען זיך בײ אים שמעכן. — םון םײן פאבריק, — האט עי נעשסאסאט, — ם׳זאא מיך פארסרײבן, א׳ון אאזן םאאן, א קראנקן םון דיוננער? — ״מײן פאבריק״' ז״ן פאבריק! א שוװױ גאר צו דער פאבריק! איר שטערט טיר די אדבעס! — אפער! — ײאם אבער? — שטראאנהאאץ האט מיס א בײזער זיך אויפנעהויבן םון בענקא און םארהאקט אונטער זיך די טיר. םון דער ציימ אן האט בעדא יןאץ פאראוידן און אםיאו הײן צוטריס צו דעד םאבדיק האט ער שוין מער גישט נעהאס. אװי האט באםויאן דער פאבריקאנט שטראאנהאאץ, װאם האט זיך בא־ ״עכנט, אז ם׳אוינט אים נישט דאם עםק, אז דער אאטער, קראגקעד בערא זאא זיך ארוטדדײען צװישן די ארבעטער. ם׳איז נאײכעד און נעזונטער פאר דער פאבריק, אז ער זאא זײן םון רי ארבעסער װאם װײטער. א שװערער, װײטאקדיקער קאאפ איז דאס נעװען םאר בער־ אען. א שטא־קעד און ײײטאקדיקער, װי דעד קאאפ אין דער האגט אין קאײנעם, אויוי באוי נעקאאבטן שטיבא םון בעראם וװינונג האט זיך אר״נגעזװינן דער הוננער. די שיינאעך םון די קאי״נע,