Literarishe bleter · 1932-01-29 · 5 (29.1.1932) · p. Seite 73

זיים 73 ץ ל־מעראריגזע ביטסזור ג\זז 5 (*0*1 דער גרחנס־םרינצי■ םון ח׳ איטװאימװוס בוך ״*ויןי צװײ :*־*:טן״ איז *רײנגלידערן דעם ״אוסרו׳/ ב. 2 אין זײן בוך ״**ויױ צװײ שראנטן״, *זוי װי דעד ״איטדיו״ ב. 1 וחנרס אדײנמגלידערס אין ״אומדו״ ב. 2, עם דארר באדי״טן, אז דער ״בעסטער טישע־ ק־׳םמ״ האט נײסט םײן טעותן, נאר ןװיאלוציאגירט. אין ליכט פון אזא *ויטנאבע יםטעלט זיך נייםט אם ח׳ ליט־ װאמאװ שאר א גאגצער רײ ליננם. םארשכזירנדיק זיין;אצמענשע־ װיםטייםע באצװננ צו די פארנײע־ םון דער ײר״טעור םדאלעטארילזער ־יטעיראטור זאגט ח׳ ליטװא״םאװ ני־םט ריכטיק, ווען ער רעריןלער׳ט, אז ער האט ״אדויםגעשטערט אלם אן אונועריקן עלעבזענט װינ־ טשעװסרןין, דאזענםעלדן און װײסעגבערגן״. (ידאדטן, ז. 3<ז). אין ״שטעדן״, ניומ. 10— 11 האב איך יםוין ציטירט, װי אזוי ליטװא־ קאװ האט װײםנבערנם ״יעטעטל״ דערםלערט ניישט װי ליטעראטו.־, נאר װי א ״היםטארייטן ראקוטענט״, האלטנדיק, אז וױיסנבערנן קאן סען ג־שט ירשעניען, דערםאר אבער האט א ׳נװאלדאװנע שײכות צום ײדישן א״י־בעטער שלום א־ט. דיזעלבע אידעאליזאציע םון שלוס אשן;עפינט איד אין בוך ״אויױ אוױי םראנטן״, וװ '־טװאמאװ שרי״בט, אז שלום אש, איז ״לויט זיין נאטוד אטאר נעױען א מענטש םון דעם ״קוילער געםל״. מיר האבן ני׳עט בדעה אין א צײטוננ־אחטיקל *.ײםיעעםן א נאנצע ריי אנדערע סעלערן, ײאם דעינען םאראן א־ן ״אויף צװײ םראנטן״, — עס װילט זיך אבער םרעגן; װי אװי האבן די ח״ח קליטעניק און װארטםאן מיט אזא לײכטזינייקײט אננערוםן ליטױא־ קאװם בוך ״אויף צוױי םראנטן״—א ״ביוך קאטוניסטישע קריטיק״? צי איז דאם נישט קײן אויסדרוק םונם צעםויל׳טן ליבעראל״זם בנוגע צו א מעגומשן, װעלכער װיל זיך בשום אוםן נישט א&זאנן םון זיינע נדאבע אנטיפארטײאישע סעלערן? נעדאגק ודענן ירשענען, — האזעמער אבער, אז ס׳װעט װערן א םער רויקע צײט װעלן סיר קעגען האבן א ״םרופסבארע שי״כות און םארנינען דיך דעם לצקםום צו זײן לעגינצעס... דעטזעלבן אנטיםאדטײאישן נעוזאנק, וועלכער בארעכטיקט אנטילענינישע םעדיאדן אין אונזער אירעאלאנישן קאמף אנטװיקלט ח׳ ליטװאקאװ או״ך אויף ידער ז״ט 4 סון זײן בוך. אויף א טי&ישן טאסקידטן אוםן האט חבר ליטװאקאװ דורכגע־ יעסוגלט אין זײן בוך ״אויף צװײ סחאנטן״ דעם אלטן זײנעם נאצ־ כ׳ענשעװיםטישן נעדאינק װענן רעם, אז די סאראקטאבערדיקע ײדי־ שע ליטעראסור האט נישט נעטראנן קײן סאציאלע סונקציע און זי אח געװען א טין ״נאצ־אנאלע מיצװה״. ח׳ ליטװאקאװ שרײבט אין ״אויף צוױי םראנטן״, ז. 60; ״די אקטאבער־רעװאלוציע האט א םאדער נעסון בײ דעד ייר- שעד ליטעראטור, װעלכע גדוז זיך דאך אריענטירן — אין זין סון אוידיטאריע — רעדעיקר אויםן *ראלעטאריאט, אז זי זאל זיך אויך איבעדנרופירן םם״כיש־אידעאלאגיש אוף א גײעם שניט, אז זי זאל אנתויבז דינען און נישט בלויד קװיקן״, (זײן א ״מיצװה״). וױ איר זעט איז דערדאזיקער נעדאנק אריבערנעפעקלט םון זײן ״אוסרו״, ב. 2. װידעדאמאל די אלטע טעאריע, אז ביז אקטאבער האט די ײדישע ליטעראסור כלוסרשט גישט נעדינט, ינישט נעטראנן קײן פאליסישע פונקציעס סון באשטיסטע קלאםן, און בלויז נע־ קװיקט װי עםעם א מין קולמור־׳מיצװה. םיר װעלן שוין נישט רעדן װענן דעם, אז דער נאגצער ציטירטער אמאץ האט נישט קײן שײסות םיס מאדקסיזם און ער תזדס איבער ליטװאקאװם אנטי־ מארקםיסטישן געדאנק, אז דער לי״ענער, די או־ידי׳טאריע, אדער, װי ליטװאקאװ זאנט אין אי״ניקע ערטעד, דער אדרעסאט באשטימט די סםיביש־א״דעאלאנישע איבעדנרוםירוונג סרנם שרײבעד און נישט יעגע סראצעסן, װאס קומען םאר א״נם קלאס, װאם באדיננט דעם שרי״בעדס שאםן. .־׳*, פ ר ן װ י נ ט ע ד צום צװײטן בדענ קוםט װײם אדאם העדאדיאם א צעשויבערטער; זי טראגט די טאץ מיט ױחננם קאפ אין מארםעד־הענט םארצויבערטע. זײ קוקן זיך, די צװ״, אן שטום, רי אײביקע, רי נריםיקע, אדורך דעם טונקל־נר״נעם בדום פון טויטקײטן םיל־שטימיקע. עם יאגן װאלקנם צװישן זײ, םיט נארד־םאל־שוים באלאדענע; עם יאגן קריעס טיט נעשרײ, אין נארד־פאל־שוים געבאדענע. עס טראנן כװאליעם םון עק װעלט ) די אײז־בערג די נרוים־ימיקע; עם טראגן װינטן נארד־פאל־קעלט, די װעלט־װינטערם די םלאםיקע. זײ קוקן, קוקן בײדע שטום, אלץ אײנער *ויםן אנדערן, און קעדן אײלנדיק זיך אום צורית צום ײיםטן װאנדערן, צום װײםן טרויער םון דעם שנײ אין םראםט־זון נישס צעגאננענעם, אין טויטן שי״נען םון שאםײ, פיט םראםט־ליכט א באהאננענעם. _ $ברהם װ$?ס-?'סס'ן / ני?י'#רק ד י ג א ל א ד ע דער װײםער םרויעד םון דעם שנײ, אין םראםט־זען נישט־צעגאננעגעם; יאס טויטע שײנען םון שאסײ, טיט םראםט־ליכט א באהאננענעם — דאדט שםרײזט אין װײםן אהאםפער, מים אוינן רויט־נעצינרענע; דאם לײב איז בלוי, דעד סראט איז שותר, די װונדן נישט סארבונדענע. די ביז־די־קני בארד — קודלעם שנײ, די אקסלען געל אין קאלטענעס. װי װילדעװעט דער װינט מיט זײ *ון ײאיעט ײאם םאדשאלטענעס! עם חעננט אין היםל בלוי און בלענדט דעד זון־שטראל דעד סאדםרארענער; עס ציט זיה צימ זיך אן אן ענד דער ײעלמ־װענ דער םארלארענעד. ער גײט, דער אײביקער, און נײט אין .נאדד־װינט אין צעהוליעטן; ער האלט דעם בצענדיק־בלויען טויט צו זיך א צוגעמיליעטן. און קוסט ער אן עק װעלט, דער נר״ז, רערזעט ער דעם סאדכמודעטן, דעם שמאלן בעריננ־ים אין א״ז, אין קריעס א פארגורעטן.