Literarishe bleter · 1932-01-22 · 4 (22.1.1932) · p. Seite 58

ז״ט ^׳5 7^₪/₪₪₪₪₪₪₪₪₪^₪₪₪₪₪₪₪^₪1 לױזוװ־ארױװע בר<\<ז<ןו 4 4031.) יעקב באסאשאנסק, י ב1?1נאס-->1"ר*? א פיל־־אזאפישע אויסטײטשונג פוז הונסט אװ ליטעראטור (העבן װ. נאסאנזאנס אר״נינסלן ב*ך .איגסע?יבעגס, קןנסס א1ן?יסעדז>ס?ד) ײ. :אםאנסאן;יײז ז־ך א-ן ז״ן אדבעט אײנ״-זםערן £אד דעד א־;טי<י־ני1:ץ אין פאד ד■ הדיטייזע־ א.־ז - זא;ט •*־ ״דאס ,־ועט ״ב־־־א סידן דעדןי.־, אז א־ך זא־ ארויםשמען מ־ט אן אנדעד באנד־ף ודג;ן ײאס און צור־ב װאס א־ז קונטט, ײענן דעם ותרט און יע־־בות פון תונסט צו אודע׳־ע צײי״גן, אדעד או־סדד־הן פון קורטוד״. אט א ד־;רו־סע או־פנאבע האט זיך אונזע־ מחבד;עשטערט: ײאס א־ז קונסט, ם׳ה־יםט: פון ײאנען יצסאמט זי ־״פטזעביעך און צוא־ב װאם א־ז זי, ײאם א־ר ײירסוננ און װאס פאדא װערט זי האט א־ן דע־ קואטוד־װערט און א־ן װאם פאדא בארירונג זי קומט מ־מ אנדערע יזורטיר־צװ״נן. זײן אי־פגאבע דעדפ־רט װ. :אטאנסאן פר־ער טעאדעט־ס, אין דע־ עדיעמע־ טייא םון זײן;דו־םעד ארבעט, ײאס הייםט: ״אין יע־יבות צו קונסט״ איון דעדנאך קאנס־עט, אין דעד צוױ־טע־ טײל, ײאס הי־סט ,,ק־רסטרער און זייעדע װערק״. ײ. :אטאגסאן יהויבט אן דערמיט, ײאס ער באהוי&טעט, אז א ־ײן־מענסיעאעבע באצױננ מ־ינט: אן אאז״ט־קע באציוננ צו ק־נסט א\ן ע־ פדענםי: ״פאי־ײאם זארן מאראא, דעא־נ־ע און פ־רא־ זאפ־ע און אנדערע קואטור־א׳־־סח־־קן דאיפן או־סנע׳עאאסן װערן א־ן דעד באצ־יננ פון מעינטט צו קונסט, א־ן זײן נעינ־סן און הנאה האבן פון עסטעטייסן אדסד־־ק פין קואטיר״?׳ סתם הנאה האבן קאן דאך פאיקט״ע א בהמ־ או־ך. דעד ציגאננ א־ז א נערעבטער א־ן א־בעי־צ״ננד־קעד, אבע־ אײן מארנע דאך װאדפט זיך אין ד־ או־גן אר־ין: װ. :אטאנטאן בא־ רעבט־קט א־ז דער קינסט דעא־ניע, מאדאר, פ־ראזאפ־ע, פון סא־ צ־אר־זם, דעײאר׳וצ־ע דערמאנט ער נ־־־-ט. א־ך ײארט אננענימען, אז ד־ דאז־קע קומען בײ אים אד״ן א־ן די ארדערע ״קורסור־ א־־םחדיקן״, אבער א־ן מ־עך פין ד־ 539 זײטן פון זיין בוך יוערט נאדנ־״-׳ט דערמאנט ותנן טאצראריזם און דעוואאױצ־ע, נאײך זײ ײאאטן נ־״-־מ;ע־םפיאט קײז ־עים ראאע אין :יענמ״-׳לעכן אעבן. און אט דאס א־ז װ. :אמאנםאנס ״.־װאביע זיי׳ט! װ. נאטאנםאן א־ז נ־יעט קיין ה־טטאי־׳עע־ מאטער־אאיסט, נאר אן א־דעאי־סט־ארהעננעד פון פ־יאזאפי־ען ס־סטעם, אז דעד נײסט א.ין ד• אידעע איון אי־ביע-הי־פט ד־ יענוננען, װאם קומען פא־ א־ן א־נטערבאװוםטזײן, זענען ד־ הויפטיפאיזטאדן אין;אנצן י׳עבנס־ אין ׳עאםורנם־נארנ פין כיעינטיען, אבעד ־חלוטין פאר־ יעװ־־נן דעם מאט־ג־־עין מאמערס, א־ז א וראדזןר עקםטרעט־זם, ױאם מאבט נאטאנזאנם ■ותיט־אנ־טי־ארנינ און זײן פײן בוך זיתר אײנז״טיק. מ־ר וועאן ז־ך נ־׳עט ארײנראזן אין ק״ן פאיעמ־ק, ײײא אין א קי־ינער ־עצענז־ע קאן מעז או־ױ אט א דעם;עב־ט זיתר וױי־ :־ק דערגרי־בן איז א־בעדהי־פט ב־ן א־ך נ־׳עט א״ײםן ארויסצ׳ו־ ב־עננען ד־ יעײא־ע זײט פ־ן אט דעם ביך, :אד זײרע ־עטארקע זײטן, װאס זענען פאראן א־ן א נדו־סער מאם. די פארד־נםטן פון נאטאנםאנם ארבעט דיו־בן ויך אן מ־ט דעם עצם־פאקגנ פין דעד ארבעט, װאם איז א :ײם בײ אינז — ח,־ץ ד״ר ח. זיעיטראווסק־ס םער־ע ארטיעלען ותנן ״פאוסט״ א־ז מ־ד ני־עט באיזאנט קיין א־בעט, ײאפ זאר פ־יאזאפ־יע און קול נװריטו (ס׳א־ז נאטארםאנס א ט־גדמ־ן) באיי־־בטן ק׳־בסמ. און נ־׳עט קוקנד־ק אי־ף דע־ קאמפר־צ־הטקײט פין דעד ארבעט —;איטאנםאן גיט א־ן קאפ־טר צװײ, ײאם הײסט ״קננםט און ד• אומ־ באױיםטז־נ־קע;עדאנק׳צעכקײמ״, אן א־בע־בי־ק איבעד די אעצטע א־ן ד־ :־־עםטע באע״פן וחמן דעם ־ע־יבית צװ־־ען דעם באוױםטן אין אימבאוװסטן אנן מאכט א ־עפאצ־ר פין פהאטאן ב־ז בערנ־ םאנען אין קראס׳טען — יצײענם ז־ך דאם בוך אײבט און פאר־ ״עאפט עםטעט־׳ען;עריוס. נאסאנםאן א־ז א ייײטערער מסביר אי־ן האט א פײנעם םט׳ר, א פינקטאיעכן, אבער מ׳ס א צירי׳ען הויך. און אין םריטי׳ען אנאריז פון טאנסטא׳ם ״קרע און פרידן״ אגן 1 דאם נ־יעט־־אננ דעד׳ע־נענע ביך פין װ. נאטאנםאן ״א׳נט׳נ־ ד־נענט, קינטט א־ן ק־נםט־ע־"*) א־ז אן אייםערנעוױ״נרעכע דע־־ יעײנוננ א־ן א־נוע־ ר־נדנדאסי־ אין װאיט א־ן ־עדעד אנדעדעד קיטעדאטי־ געהאט א פײנעם אנזע;. ד־ הו־פט־בװנה פין מהבד קאז מען איבעדנעבן מ־ט זײנינ בטעט רעצטע ־עי־ית. װ. נאטאנםאן צ־ט־רט מ. ריצקיס א ־עטועפ צוױשן צװ־י באי־נוגא־עט א־ן זײן א־מפ־אװ־זאצ־ע ״א התינה״: א .־ב־ מײגט מע־, װ־ ער זאגט. ער דאדף נאד אנװײזן ד־גם ד־בט־קן ודננ. וױיטע־ דא־פן מ־ד ארײן דערפאי־ן, װ־ פ׳ען פא־ט בײנאבט א־ן פעלד. פ־נצטע־ דאכט זיך אייפ א פײעדר אלײן. מ׳קימט אהין - א פיאע ק־עט־עמ־נ. און נאטאנםאן נ־ט צײ ״ײי מ־טן דכ־ן אין פײעדר, אזױ מ־טן קינםטרעד אין קריטיקע־": ײאם נ־עטע־ דע־ ק־נסט־ע־, ארץ מעד מײרט ע־, ײ־ ע־ זאנט. א־נם װערק פין;א־־ג־׳ויםן קינםט־ רעד א״ז פאדאן נוע־ װ־ ד־ג־ ק־נםט־ע־ אאי־ן אפי־רו האט נע־ טײנט. אט ד־נם דאז־קן מער דאדף דע־ א־נטעל־גערט אין דעד קיאטור־קר־ט־קע־ ז״ן ב־ביאת א־־םט״ט־ען אין א־ױםטײט־ען אין טמיאא אויף אן אײננאדט־קן איפן, פא־ זיך א.־ן פא־ אנדע־ע רטיבת ד״גר דאז־קער ־עאפיננ א־ן רטובת ד־נ־ קורטור בברי, ײ־ א־ן אן אאץ א־ומנעמענד־ק־ג א־נ־װע־םארע;אנצק־־ט אין אײנ־ הײט״. (זײט 539.). ײ. נאטאנםאן װ־א דע־װײזן, אז א. טארסטא־ א־ז ני־עג־;ע־עכי־, װען ע־ זאנט א־ן זײן בא־־מטע־ בראיעור ״ײאס א־ז קינםט״, אז קונסט קאן מ־נן מ־ט יתדסע־ נ־״-־ט אי־םטײט־ען, וױיר ורנן מען װארט דאם קאנען, ״ײאיט דעד ק־נםטאינר *נכ געזאנט א'! יתרסער״ און ג־־עט געמאאן א־ן ביאדער. טארסטא■ האיט, אז קד־ט־קע־ זענען נ־״-־ט פע־ק אננעיעטינקג־ צי ותדן מ־ט קונםט, און אז ד־ קד־ט־קער ״ײ־דסן או־ף דע־ פא־דארבוגנ פונם :־נ־עמאק פין יענינם ע־יס, ותיבעד אײעגט זײ אין :א־־בט ז־־". ײ. :אטאנםאז ײ־י דעיװײזן דאם פא־תע־טע: קונכט מ־ז מינן ט״ט׳שן אין מינן מיז אי־םט־יט־ע; ד־ פ־יאזאפ־ע און ד־ ק־יטיר פ־ן ־עדעד קונסט־ ורנ׳רק. און ד־םקוט־דנד־ק מ־ג־ י. :. טאיסטא־פ קיהיתד־ק־קד־םט־ יענע־ אניעי־איקנ פין ד־ עיט־נ־ע ־א־ן, אן אנ״עי־א־ננ, ײאם האט;ערודעי־ט ד־ װעיט, האט אבע־ נ־־עט א־י־פנערופן קײן םאא־ד־נ צו״-־ט־מינ;, ד־םק־ט־רט ׳עי־ן ײ. נאטאנםאן מ־ט ־. ־. ז־ננ־נ־ם מײ־ ניננ, ײאס עד ־אט אדי־םנעזאנט א־ן דע־ ״ײד־־עער װ־נאט״ (אפר־ר 1928), אז ״ד־נ־ אמתע־ ק־נםט״נ־ אנטא־־פט פ.־ן דע־ א־נ־ טעא״נעכץ, ײ־־בט ז־, זיבט דעם פר־מ־ט־יײן מענט״ען״, װײא ״די א״נט־גא־נענץ, א־בע־ה־־פט ד• א־דינע־זיבנד־קע, ד• ק־גמפנד־קע אי־ז ני־עט ציגענאננען צי דע- קינםט פין א ־״ךמענט״-־י־נבע־ ז־־גי, אט ראם, ײאס מען ־־פגי ״עםג־ינט־״-ת־ נעינ־ם״,;אר פון אן א־־ דע־יעעד זײט, פ־ן אן א־־גענעם ׳עטאנדפונקט״. אז ־. ־. ז־ננ־נרם באה־־פס־ננ א־ז נ־״-־ג־ ר־בט־ק, קאן מ־גן בא־ ווײזן מ־ט פאקט;. אפ־רי אענ־ן האט;עזיבג־ עםטעט־״-־ן געגים א־ן קונםס אין האט זיך ־עות־ :ע־אנכיט מ־ט בעג־האותנען, אז ע־ זאא א־ם;״עט אײסאעי־נען :י־נטן א־ן אן עפאבינ, װען מען דאי־ױ גאך נעבן א־בערן קאפ. מינן קאן אי־ך אנצײין א ה־פיע־ ב־ם־ נריויסע קונסטות־ק, ײאם ד־ני פ־ימ־ט־ותר :דננט־ע ותט זײ נ־־עט באנעסען. *) װ. נאטאנםאן: א־נטעיינענט, קונסט און קינםטיע־. א־־ טע־אטורי אין איכט פ־ן פיאאםאפ״נ. יױאנע, 1931. װיינער פא־ייאנ פון ב. קאעצקין.