Literarishe bleter · 1932-01-22 · 4 (22.1.1932) · p. Seite 57

ץ זײט 57 ■גיױרגזריטיט ברטסיטר *\\ז. 4 ונס*1 ביעשיות, און זי, די חכמה, זאצ אזוי טרײ און קינדיש נצויבן. דןוס א־ז אויך א שטר־ך פון איד פאטער. עם איז אינטעד׳עםאנט: צ״ציע איז דאך א נעבוידענע אין אניעדיקע, און ראך איז זי אזוי ט־וי־ײדיש אין אירע קלײנשטעטה־ דקע און דאדפישע .־אדציהע י־ד-יטע צײררעך, װאם זי שפיקט אזוי עבט און נאטידיעך, פונקט ור זי װאיט אויפגעװאקסן אין א ײדיש יטטעטי. עס איז כ־עדקוױדר־ק איד גדו־טעד דור־טט צו ־בפירן, א־ד בסד־דיקע־ ד־אננ נאך נאך א־ן נאך ־אי;. ז־ װאיט געדן גע־ יבפ־יט איע ־אי־ן. איוע פיעסעס. ז־ קאן ז־ך :א־זאט נישט אנ־בפ־ין, פוגקט װ־ ז־ קאן ז־ך ־א־ זאט נ־־םט או־סיבפ־־;. ײד־־םע און;־׳;•ט־ײד״ביע;ע־בטאיטן, ערמערע און ־וננע־ע דאין. ז־;־ט ז־ך אן עצה ט־ט זײ איע .־אין האט ז־ י־ב, און איעדאין האבן ז־ י־ב. א ט־פע קעננזײט־קע י־בע. און עס טאבט נ־־בט או־ס א קיײנע, קיײנט־ם־נקע ־איבי. ד־ עפ־זאדן־דאיע װאקסט או־כ ב־י א־ד א־ן א הו־פט־־איע. א־ן ט־בעבאװס ״קאד־בן־נארטן״ יבפ־יט ז־ די א־טע פו־ד ב־־טן ה־ינטי. דאבט ז־ך,;אר א נ־יבט־קע דאיע, אבעד דאך א־ז ׳ביװעד ז־ צ־ פארנעם;. און דערב״ א־ז זי ׳נייבט פאדטון ביו־ז ש־ט איד אי־נענעם ־בפ־ין, ביויז כ*יט איד אײנענער דאיע אויף דער ב־נע. זי האט פאדיבטאנד און איז נוט באהאװנט א־ן דער גאנצער פ־עםע. זי יבפייט גי׳בט ביױז װען זי איז איײן אין אקציע, נאר;דאד דעטאיט, װען דעד ףװײטעד ־בפ־יט, עדיבט דע־ טאיט וױיזט זי אדוים א־ד בינע־חבפה. זי איז ינישט אפגעזונדערט ב־ז דעם גאנצן שטיק, נאר יעבט־פיט און בואכט־פיט איץ, װאם עס טוט ז־ך אויף ד־עד ב־ינע. אם־יו װען זי איז ־בוין אין נאר־ דע־אב, דאן װען אנדעדע ׳בו־־בפ־יעד פא־געסן שוין א־נ־-אנצן ר־ ב־נע און דוען אפ, א־ז ז־ נאך אי־ן א־נם ־אד פונם שפ־ין, רומ;־שט, ־עאני־ט פ־ט א־ע א־דע חוש־ם, א־ז;אך א־־ז א־ן באװענונ;. א־ר א־ט־סט־יב ביוט קאבט נאך אקץ, העדמ נ״בט אויף צו קאבן. װאם א־ז פא־אן פ־י צו דע־צײי;, — צ־י־ע אדיעד דארף פען זען יבפיי;. װארשע םארלאג א. גיסלין לערבט זיד שפראכז אן דעד הילןש םרן א לעדעד ס\\ ר־־ר װ. װזורױזאװז וײנו פראזןסייטונו װעסוןזרפסי. ף\יריע\ ײריפז יזורנבור, פימ די גויט־םסטע געשפרעכן א־ן ײדײב אין איע;דאפאט־שע בײיפ. 11 דרוק־בוינן, פרײז נאד 3.60 זי. ט\ףא\־ש ײרישטר רערובור, פיט א ײדיש־יבפאנישן װערסעדבוך, פיט איע;דאפאט־שע כײים און די אויםשפדאך אין ײדיש 12 דרוק־בוינן, פדײז נאד —.3 זי. ףארסו\נע\יט\ ײריטער רנ\ר\ג\ך, ם־ט א ײדיש־פאדטונעזישן װערטער־ בוך, פיט איע נדאפאט־שע בײים און די אויםשפ־אך אין ײד. 14 דרוק־בו־נן, פדײז נאד -.4 זי. ףרא\צ\י\יט\ ײריעוער רטר\ב\ר, פ־ט א פ־א־-צו־זיש־ײדישן וועדטעד־ בוך פ־ט איע נ־אפאט־שע בײים און ד־ או־סשפדאך אין ײד. 14 דדוק־בו־;;, פדײז נאד 3.50 זי. ר״ר װ. וזנוריװאוס פ־עטאדעס זענען די אײנצ־קע, װאם ניבן א פעניעבק־־ט א־ן ז״־ער א קו־צ־עד צ־יט ז־ך;ד־נטי־עך אנ־םצו־ ־עדנען די או־בנדעדפאנטע ש&דאבן. זײ זיעניען אויך צונעפאםט, ספעצייעי פא־ ד־ באדעדםענ־שן פון די ׳עפ־נדאנטן, א״ין זעינ־ען װענװ־־זיעד פא־ן עפ־נדאנט. ד״ר װ. װעריװאוס פיעטאדיעס צײביענען זיך אויס םיט זײיער פײניעד אויסגאבע, דײניעד דדוק, װײס פאפיר,;עבונדן אין יײבט־ע ביעגדעד. פאידעדט אונזיערע קאטאיאגן בחנם! - ,£1\רג82־זא¥\ ,ת11;011 .£ פ!מ־1פ£?1£81 .5299 .0 .א .? .1 זא 16}¥81\סע1ע\16פא ׳צרת&בא 1ז1׳ײפ1פא דאס איץ נוצט אױם און װעגדט אן אויף א נאד אײננאדטיקן ציייע אדיעדישן אוסן. זי איז אויך אײנע פון די שױשפייערינם, װאס האט העכערע בייירוננ. בײ ד־ אוסות־׳העוים װאיט ציייע געװים נעהאס בר״טעדע, נדעסער־ע פעגיעכקײטן פאד איר טאייענט, עס װאיטן פאר אייד פ־ינ־ע פייעס־עס געשד־בן נעװאדן, ורעיכע װאימן אפבעםטן ז־ד צו־ ניעפאסט ציו א־ר באראקטזןר און םאדנ־עם. זי איז א שו־יבפ־ייער־ן אין ־־*־ט פון דעד רוםישער קאפ־סאדזשעװסקא, — דער זיעיב־עד א־נעדיעכעד צאפי, ד־ זעיביע סובסעיקײט, ד־ י־עיב־ע ד־נק־יט און אי־ײקייט. װאס א־ז דאם סאפע באראקט־עד־פט־שיע א־ן א־ר? אפשד ד־ קאיידן. דער אדט־סט װעדט דאך אפטפאי פאדפאין א־ן דיער בונט־ קײס א־ן דעד פארב־קײט םון ד־ דעקאדאצ־יעס, עס װערט פא־־ שוװנדן דעד קאי־ד םונם אקט־אד. בײ צ־י״ען קאן פען שט־ענד־ק דע־שפירן רעם קאי־ד פון אידע או־נן או־ף דער ב״נע, פון א־־ע ב־ו־נע האד, או־ך די פא־ב פון אה־־ע קי״דעד װיעדט או־פנעה־ט פאד אײך ב־ז ציום קיענסטן ד־עטאי. דעד בי־ק פונם צושו־עי־ ורע־ט װי צוכ־עשפ־דט צו דעד קאיירן־הארפאנ״ע ארום צ־י־יע אריעד. צוזאם־ען פ־מ דעם טאן פון איר ׳בפ־ין, סו־שט זיך אויך ד• פאדב. ביי הידשבײנס ״שפידס טעבטעד״ זיננמ ארויס דעד םדיי־יננ םון א־ר דו״טן נעבייםיטן ציצן קיײדי. אין ״מ־דעיע אפרת״ פ־יט פען נאבט, פדה־שחורה א־ן דער ג־ו־קײט, װאם װעבט ױך א־ום די פאידן םון א־ר־ע טונקעיע קיײדער. אויב אין הו־פטמאנם ״א״נזאפע פ־ענטשן״ אים קעטי שרײט ארוים םון א״דע קיײדער די;אנציע קיײנבידנעדיעכקײט םון רעד דײטשער ״האוז־םראו״, אזוי פ־יט ז־ך א־ן שיום־עייבמס ״סטיעפפענ־ו״ אין דעם ביו׳־ען שיאפראק, װאס ז־ טדאנט, ד־ פגוחה פון א שבת־ דיקן נאכפ־טא;. און דאס קיײד און ד־ קאי־רן זיענען אזו־ צונו־פ־ :יעװאקםן מ־ט אי־ מיט א׳ר שפ־ין ד• דאייע, נ־״עט צום אפטײין. ז־ א־ז א פענטש פ־ט םתה־ות. ז־ א־ז א־ן יעבן אפטפא־ נשט עניעך או־ף א שו־שפײ־ע־־;. צװ־שן א־־ע נאיענטםטע פ־־ינט האט ז־;דאד;־ש־ט קײן שו־שפ־יעד.;־בעד א־ינ־ע א שו־־רעדעד־ן, און א צװ״טע — א פײדי, װאס אדבעט בײ קי״ד־עד א־ן א שאפ. זײ־ער א נאיענטיע סד־־נד־ן האט ז־ ניעהאט א־־ע א ד־ע־צ־וגנ־ב-דו־, װאס א־ז אי־ע ־אד; פ־ט א־ד;־עורען שטאדק;עבונדן. צ־י־ע האט א־ן א־דע פדײנט נישט נא-ד פאדעדעד און פאדי־בטע, נאד יעפ־עס או־ף א־־ביק וױ פאדשקיאפטע א־ן א־ד. און נישט נאד א־ד־ע פדײנט װערן פאדשקאיפט צו א־ד, ז־ קאן ז־ך או־ך פאדשקיאםן צו ז־י.— װ־ יא•;; א־ך ק־ען צ־יען, אזױ יאנג האמ זי די ז־עיבע פד״גט. ז־ פא־ט אװעק או־ף ־אר;, אט א־ז ז• דאא־ןאט דא־ט;, פא־שײדענ־ע :עשע־ענ־שן פאם־דן א־ן א־ד פעי־דעניעך יעבן, און עס דאכט ז־ך, אז אט־אט. א־ן צ־י־ע פא־געסט א־י־־ע;וט־ע פ־־־נט. און פ־טאפאי קאנט א־ד װ־ד־עד באמערקן, יוד ז־;י־ט א־ן;אס פעסט־אדעם;יעשיאםן פ־ט דעם זעיבן פײדי, װאם ז־ האט זיך געחברט פ־ט א־ר א ־אד פופצן צוריק, און זי טענהט פ־ט איר אדײן אזוי הײכ, פוגקט וױ זי װאיט הײנט מ־ט א־ד צום ערשטן פאי זיך;עטראםן. דאס א־ז אײנע פון צ־י״עס פײנסטע שטד־כן. אויב עס א־ז דא אזא זאך, װ־ אײב־קע פרײנטשאופט,;־ט עם צ־יייע און באקופט עס צודיק. צ־ייע א־ז פאדעכנט בײ אוגז נ־שט נאד פאד אײנעד פון ד־ טאיענט־רטסטע אדט־סטינס, ד האט אויך א שם ז־ביער פאד דעד קיונסטע,־. א־ד חכםה דריקמ ז־ך או־ס נ־שט א־ן דיעם קי־נ־־ען ז־ך. איץ, װאס ז־ ט־ט, א־ז ירו׳ג;־עטון. אפ־יו א נא־־שק־־טי טוט ז־ פ־ט חבמה. ז־ דעד־אננט א האנט קיו;, ז־ באנד־םט ז־ך פ־ט הבסה. עס א־ז א חבפה אן א־נעװײנ־קםטיע, נ־־עט אן אדו־פנע־ צוװננעע, א :עפאבטע. ז־ פאדמאנט או־ך א פײניעם הופאד. און א־ן דעם א־ז ז־ או־ך אזו־ שטאדק עניעך צו א־ד פאטיעד. ז־ קא; ז־צן ב־י א נדו־םן ט־ש מ־ט פיי פענטש־ן און קאן ד־ערצײין אװ־ פײן און קיונ מעש־-ות און נעשעיעינישן, אז די אייע צװאנצ־ק פענטשן בײם ט־ש זאין ז־צן פאדנא&ט און צונעשמידט צו א— דערצײין. און רעדבײ ש־עפט זי ז־ך נאו־נ־שט אױס. און בײ א־ר נאגצעד קיוגשאפמ, א־ז זי דאך באשאנקען םיט ־ענער װוינדעדיעכער;א־װ־טעט, װאס;דויסע, עכטע קינסטיער פא־מא;;. פען קאן אזוי יײכט א־ד פא־־קו־םן דעם זאקסישן;אדטן. מען קאן א־ר יײכט אײנדעדן נישט־נ־עיבטוינענע נישט־נעפיוינענע