Literarishe bleter · 1932-01-22 · 4 (22.1.1932) · p. Seite 54

ריױנװאריפזפ בלפםיטו װזז. 4 4031.) 9 זײמ 54 4 ״ערעווערזעוו, דז#ט זײער ריכטיק אנעגלויזן, אז דעדד*זי<זער אײנ־ ־•״ס צוױשן דעקלאראצ־עס ארן ליטעראטזר א־ז א טיםיש־מענשע־ װיסט־שער אי״נד״ם. אין ז״ן אדמ־יזר א־ן ״דא89׳׳, נופ. 1, ז. 87, ש־״כט עד: ״װען ״די 5ימעדאטורעוימשאפמ" (דאס מ״נט ער דעס בוך סונם פעדעװעדזעװעױ בעספאלאוו — י. ב.) װאלט געזואלס האיבן צז סון נ־שט מיט ישגעכטע אבסטדאקציעום פון א םארט־קן םאר׳ענ־ ד־הטן םטיל, נאר מימ א היםסאריש־ליםעדאדישן £יאצעס, זועלכער .־ויקקמ פאנאנדעד אנטאגאניסטיש ...וואלמ זי אויסנעדוערט דעסאלט א־ננא־ידן ד־עקלאראציעם און פאנ־פעסמן ננון שורן, םין שטרע־ מוננען, פון א״נצרנע ק־כסטרער, — וױיל דידאזיקע דאקוםענטן באלייבטן דעם נאנג פון ליטעראר־שן פראצעס״. העלפאנד האט דא קיין אמעריקעם, פארשטייט זיך, נישט אנטדעהט. ״אמאר .ענען נויט־ק :עווען אט־א די דעקיאראציעם, דערפרע־ .־ונבען, מאנ־פיעסטן, דעקרעטן. דאס איז נעגונ םאדאן ביי אונז. א־ן ז״ן צ״ט זענען אט די זאכן נעװען נויםיק, כדי צו וױיזן רעם פארק, וױ און װאפ מיד ײילן בזיען, װואס פאר א נייע און נישט;עזעענע זאכן״. (רענין, ב. זזזע^., טייר 1, ז. 380. עדשםע אויפיאנע). אט װ• רענין ־נ־ר״סט א״ן דעם עטאם םון דעקיאראציעס אין עטאם םון בוױננ און נ־שט ער צערי״םט זיי. טדאצק• האט נ־יסט פאדשטאנען אמ די ד־ארעקטיק םון ליטע־ יאסו,־־םראצעס. יו״ט זיין סיינוננ האט דעד םרארעטא־־אט רי מענרעכקייט ביו־ז באהעםטן זיך צד קולטור בכלר, רערנען זיך יזװא־ ר־ם־קאציע בכרר, אבעד נישט שאםן פראלעטארישער ריטעדאסוד. װאם־זשע טוט םען םיט ד• עדשסע שפורן םון דע־ פחארעסאדי־ ־עער ר־טעדאטיד, ותרכע זענען שױן םאדאן? אויף דעם, ענטםערמ טיאצקי: ״אבעד פונדעסטװענן איז עס אלץ כישט קיין פרארעטאדישע כ־טעראסור, - ם׳א-ז ברײז א שדיםטדעכעד אויסו־רזק םון א םאל־עקור־ארן־םדאצעם א־נם קולמיר־אויםשנצינ םון םראיע טאד־אמ״ (טדאצק•, ״ריטעדאטוד און רעוװארוציע׳/ זייטר 153). ״לולמוד־היםטאד־שע דאקומענטן״ — אט װאס עם איז רי פרארעסאד־שע ריטעדאטור רױט טראצקיס קאפיטוריאנסישעד קאנ־ צעפצ־ע! ניו און ח׳ ריסװאקאװ זאגמ נישט דאסזערבע װעגן רי ערשטע 4 •אד פון ארנאנ־זה־טער יידישער פדאלעטארישעד ריטע־ ראטור? ח׳ ר־טװאקאװ וױיזט דעדביי א דיי סזסטעדן םון זיין ריטעדא־ ־•שעד פדאקט־ק, םוסטעדן, װאס דרינינען ארוים םון זיין נישמ דעדשאצן ד• פרארעסאי־־שע ריסעראטוד און איבעדשאצן דעם פ־אצעם *ון ״באהעםטן ז־ך צו םריערדיקע קולסור־איצרות״, װי ט־אצקי זאגט. טראצקים איננארירן די פדארעטאד־שע ריטעדאסור האט נעבדאכט אים און זיין תרמ־ד ײאראנםקי ציו שטעלן דעם ט־אפ אױף דעד מיטייויםעדישער ריטעדאטוד, — ח׳ ריטװאקאװ פאדט־עט דעם באגר־ף ם־טרױםעד ב־ז ד• קאגסרדעװאלוציאנערע םםעונאװעכאװצעס. ח׳ ריטװאקאװ שרייבם: ״הארק•: האט אננעהויבן זיין דיכטערישן װענ אין די יארן 1923-—1924 ,ױ• א בזדזשואזע׳־ מיסרויםעד, װ• א סמענאװעבאװעץ. װ• אזערבן האב א־ך אים, אן ערך באדאקטערױירט אויםן םסך סון ז״נע דעפיארטיקע רידער נאך אין 1925 יאר, נאך םאר דעם סאר־ ע׳פנטרעכן םון דעד דעזארזצ־ע סון צ. ס. םון ד*־ פארטיי װענן דער פאא־טיק פון דער פארטיי אין דער קינסטרעדישעד ריטעהאסנד, — אט ד• ־עזאלוציע, װערבע האט נאך דאן אנערקעגמ דעם מין סמע־ נאװעבאװצעם םאד ם־טלױםעד״ (אױף צוױי ס־זאנטן״, זיי׳טר 36). ארו־הנ״ענד־ק סון אזא פאריט-שער אפשאצוננ םון קאגסר־ דעװאריוציאנעדע םמענאװעבאװצעם דעדקלערט ח׳ ר־׳טװאקאװ אין דעד הארקין־דיסק׳־ס־ע, אז ״נורצ־אנאל־סאװעטיזם איז א מער דער־ ראזבארע פא־ם םיסלויפערײ אדע־ ם־טנײערײ איח״ער נאצ־אנאל־ באלשעוױזם״, (דארטן, ז. 125). און ריינט פאר םארעכענען האר־ ק־נען אינם צעמל פון ״מ־מלויפער פון א העכעדער סאציאלער אפ־ שטאמונג װי קר״נבידגער׳סום״. (גװף?װזגי) פארן רײעגעי װערט קראד, אז טראצקי ד״סט אפ די שאםונג פון פראלעטאדישער קורםור פונם פיאצעס פון -דשענען די ארטע קירטוד, אז טדאצק• געםט אױף דעם פ־אצעפ םון •דשענען ױי אן אױסער־קלאסאײן םראצעט פון ״באהעפטן ז־ך מ־ט קורטוד א־בעד־ הױפט״. דאס זעלבע, בוכשטעברעך, זאנט ה׳ ר־טײאקאװ, װען ע־ דעדקרע־מ, אז ״נאך;אנץ לאננ װעט פא־ן פדאלעטאר-אט שטיין ד• אױפנאבע נישט אזױ צ• שאפן אן א״נענע קולסור, נאר •רשענען ד• אמתע װערמן פון דעד אלטעד קולטוד און אין דער עדשטעד ־״ ױך צי באהעםט; מ*ט קולטו־ א־בעדהױפט״. װאפ ה״םט ױך באהעםמן מ־מ קורםור א־בערהױפט? . ױך צוקעמען, אפד״נ־קן ד־ שטיײר װ• בובאד־ן או; טדאצק• םאדשס״עז עם? •עידעד א״נריים א-נם דאדקן א״נה״טלעבן ד־אלעקט״שן פרא־ צעם ם־ן ״באהעפטן ױך מיט קורטור״ און שאםן ד• פדאלעטא-שע קולטור, ־עדע־ א״נדײס צװישן קלאםן־קאמף און קולנצד־דעװא־ לוצ-ע מח ברעננען צום דעכטן אפאדסזניזם םון בובאר־ן־שנימ אד־ער צופ ״רינקן״ אפאדטוױזם םון טראצק־־שנ־ט א־ן פדאנן פון סורטזר. ליטװאקאװ האט ער־הױם זיך;אך :ישט אפנעזאנט פון אט דעד מדאצקיסט״ש־בוכארינישע־ שטעלונג. ז״ן נאנצע פראקטיק םון נ-שט דעדשאצן ד־ אדנאניז־דטע ״דישע פראלעסאר-שע קורסוד באױדט זיך א.״ף ו־עד טעאד-ע. זעט וױ ה׳ ר־טװאקאװ שטערמ ד• ם־אגע םון ־דושה שױן א-ן זיין ל׳עצטן בוך ״א-״ף צװיי םדאנםן״. ע־ שרייבגצ . .* * * ״אױף אזא אופן שטעלט זיך די ירושה־פדאבלעם םאר *ונזער פ־ארעסאד־שעד ריטעדאסור א•; צװ״ םראכ;: א-ן פלאך פון קול־ סודעלער און םאדמעלער קװאליפ־קאצ־ע און א*ן פלאך פון קר#ג־ םאבן א—, אזו• צו זאנן, םאציאלעד אפשטאםוננ און .־•;אבעלימירן א־ד א״נענע םסורה״. (״אויף צוױי םראנטן״, ז. נ)). ח׳ ריסװאקאװ האט זיך אפנעזאנט פון ז״ן ארטן נאצםענשע־ װ־סטישן א־ננאד־דן ד• סאדנ״עד פון דעד ״ד־שער פ׳־אלעטאד־שעד ליטעראטור, אבעד צ• דען אח אין אונזעד ידושה־ט־אבלעם םאדאן אמ ד• ״פלא,־ פון קורטו,־עלעד און פאדםעלער קװאריפיקאציע״ בבלר? װאס פאד א ש״כות האט עס מ־ט דער רענינישעד אויםאםונג בין דעד קולטור־ירושה? פארמעיע פ״םטעדשאפט — אט דעד א־דעאליסטישעד םרינ־ ציפ װערט ביי ײטװאקאװן די ט־ייב־׳קראםמ םון קולטור־ירושה. ה׳ ר־טװאקאװ יבטיעלט פא׳־ דער ײדישער סאײעמ־שעד ר־נת׳דאטוד אן אױםגאבע ״אויםדריקן איר עפאכע. א־־ פאציאלע אוםנעבוננ נ־שט עדנע־, װ״נ־קםטנם, װי ד■ קלאםישע?יטע־אסור האט אין א— צ״ט אױסנעדדיקט א־ר עפאבע אין םאצ־אלנ א״יסנעבוננ — און דערע־קד מ־ט נ•שט ק״ז קלענע־ע־ פאדמעלער ם״פטערשאפט״. ודאדטן, ז. 6). אלזא, דערע־קד א־ז פא־טעלע בדיםטערשאפט! אדױסנ״ענדיק םין אט אזא ס־אצק־םט־שן באנעטען די קולס־ד־ירושה קיםט הבד ־•טװאקאװ צו דער סדאצק־םט-שער פ־אקט־ק םון א״נ־״םן צױישן ריטדאטו־־פאליטיק און ליטעראר־שעד שאפונג. ח׳ ריטװאיזאװ ש־ײבט אין בוך ״אױף צװ״ פראנטן״: ״אזוי, אז בח אידט האט ד• עקז־סמענץ פ\ן ש־״בעד־נדופ■־ ,־וננען, װאס נ״עז א׳־״ן א־ן פ־אלעטאי־־שע ש־״ביערלא־נאנ־זא־ צ־עס, באנױיט א דערש״נוננ םון ליטערא־־שעד פאל־ט־ק, אבער נ־שט פדן איטעדאד־שעד שאםוננ.;עוױס האט ד־דאז־קע דע־שיי־ נוננ ס•; ײטעראר־שעי־ פאײמ־ק באנױיט א וױבטיקן ,־־!װארוציא־ נעין שר־ט פארו־ס א-ן אונזער ל־טעדאט•־. דער פאקט אל״ן, װאפ א נרופע שד״בע־ האט דעקלארידמ ד• םוײעקטױוע אד־ענטאצ״ע פון א־־ע ם־טנײדער אױפן פדאלעטאדיאט, האט שטאדק פ־מנע־ האלפן צו פאדפעסט־קן דעם םאװע׳טישן כאדאקטעד םון דער ״ד- שעד ײטע,־אטוד. אבעי דעםדאזיקן פעדיאד סון כםעט באריז ײטע־ ־ארישעד פאי־ט־ק דארפן פאד די שרייבער־נרופן, װאס דעקליאר־רן זיך פאד פרא־עטא-ישע, שו־ן האלטן פאד א;עענדיקטן״. (דאדטן, ז. 7). סארא אפא־מונ־סמ־שעד בימור צו ריטעדאד־שעד פאאיט־ק! דער ח׳ העלפאנד - א געװעזענער אנהעננער פונם מענשעזויק