Literarishe bleter · 1932-01-22 · 4 (22.1.1932) · p. [Seite]

נווי־מימ, 22 ׳א1\אר 932\ פדיי > גײגסעד יזןדו.$נג 4 גר. ידלליז 50 א־־ופמדידטני װאכנשדיפט פאד ־יפלעדאניור פוןןאפןעדאוןקונםמ ל־םזיראו רלדיריי אג פ.קקעצרךן.װארש^ פארהאג י. 3 ר $ 2 ש סײ/ נײע םענוח צו משה ליםװאקאװ באסערהט םארביצײבן שראזעאילאגישע ״הודימענמ!״, װאם קזגען אדײנבדזנגגעז א־ז טעווו, תנם םיט ידעד אידעאאאנישער נרוגט־ א״נשטעצוננ האבן זײ תיין שײכות נישט״. ארזא, די שראגע װענ] אידעאר־זיר; דעם ״בונד״, וי נאצ־ ם&נשיעװיסטישיע אויפאסוננ םון דע־ תוצסוד־ידושת, דער שארבט־ ה״זם און אינטואיטױויזם — דאס זענען בצויז ״פ־אזיגאצאנישע ■דוד־םענסן״!... תאט איר ט־ענות צום ח׳ היטװאקאװ, א־לפאי ער האמ געקיעמפמ קעגן דעד ארנאיניזירטער #ראהעטאד־שער ליט־עראטור, ארײנםאאנ־ דיק אין סדאצק־זם, — ענטפערט עד םיט דע־ זעצבער גראנדיעזער הײכטקײס, אז צו אים תאט עם קײן שײכות נישט. ער שו־״בט: ״עס איז דאן אויפנעקומען טראצים קאפיטוהיאנט־שע ״טעאדיע״ װענן רעם, אז עם קאן נישט זײן קײן פדאכיעםאר־שע?יטעדאסור,— איך תאב םײ אין רוסיש (זשודנאע ״פעטשאט א• ,־עװאאױצי״), סײ אין ײריש (״אין אוםדו״ באנד 2) דערקצערט, אז איך בין מ־ט דער דאזיקיע־ טעאריע נישט מםכים״. זװ תאט עם דערקקערט רער ח׳?יסװאקאײצ אט װאס ח׳ צ־טװאקאװ תאט נעשריבן אין ״אוסרו״ ב. 2, ורענן ט־אצקים קאפיטוקחאנטישע,־ טעאד־ע: ״איך בין אויך נישט מסכים םיט אײניקע אויםםירן פון ח׳ טדאצק• ורעגן רער אוםמעגהעבק״מ םון פראהעטאד־שער קוהטור א־בע־רו־פיט אבער דאס >.־ז נעװיפ, אז נאך נאניז ^אנג ורצט פארן פ־אהעטא־י^ט שטיין די או״פגאבע כישס אז׳ י צו שאפן אן אײגע־ נע קוצטור, נאר ירשענען די אםתע װעדטן םון רער אצטער קוצטור א׳ין אין דער ערשמער רײ זיך צו באתעסטן מיט קוהטור איבערדיו־פט. (״אין אוםרו״, באכד 2, ז. 138). װאם זשע איז עם, אויב נישט איבעדתזדן ט־אצקין, װעיבער שרײבט בוכשטעבהעך דאם זעהבע. ט־אצקי שר־יבט: ״כדי קאנקדעטעד קהאר םאכן דעם נעדאנק װענן פער־אד פון קוהטור־טדעגעדײ אין דער אנטװיקהונג םונם ארבעמער־קהאם, האפיר נעםען די היסמארישע אנטײיקהוננ (בײט) גישט םון קראסן, נאר םון דודות. די טםודת דריקט זיך אוים אין דעם, װאם יעדעד םון זײ באתעסמ, אין פראצעם םון געזעהשאםטהעכער אנמװיקלוננ, אבער נישט אין פראצעס םון ירידת, זײן קוק צו די פדיערד־קע קוהטוד־אוצרות, אבעד אײדער עיר טוט עם, דאדןי דער נײער דור דודכגײן א העדן־םטאזש. דער נײער דור םארײנגט די םאדאנענע קוהטר, איבערדיכטנדיק זי אויף זײן אוםן, מער אױער װײניקזזר אנדערש א״דער ב״ם עהטעדן דור. אט דאם דאזיקע םארײננענען באד״ט נאך נישט שאםונג, ד. ה., שאםן נײע קוצטור־װערטן. אט דאם, װאס םיר ראבן נאר װאם געזאגט קאן אין נעװיסע נרענעצן װערן אריבערגעטראנן אויך אויםן נורצ םון אויםשסײננדיקע קצאםן״, (טראצקי, ״ציסעראטור און רעװאאוציע״, ז׳ 148). םיר האבן א־ן די ״היט. בצעמער״ גיעבדאבט די סענזת, װאס ד• טאװעטיש־! ״דישע שד־םטשטעאע־ תאבן צו םש־ ר־םװאקאװ. א״ן אײנעם םון ד־ רעצטע נומעדן םין מיכםקער אקט־אבער״ נעפיכען מיד א נרויםן אדט־קצ םון ז־עם ױנגן קר־ט־קעד •. בראנשסײ;, פוא מ־ט טענות, אנםארן און זידצערײען צנב• בישר ליסײאקאױ. מיד;עבן דא דעם ארט־קצ: ״די שטענד־קע א־דעאהאנישע שצאבטן, ײאס האבן, צויט ת׳ אשיעראװיטשעם עדות זאגן, מיד םארדינט דעם שם ״בעםטער טשעקיםט םון דער םאװעסישעד הימעראסור״, האבן אבער אין א נעװיסן סאסענט — רארבםט 1929 — :עיבדאכט צו אן אומנע־ ריבטן עםעקט: א :רוםע נעטראפעגע חברים האס זיך פ־שב :עװען און אין זעהבסטשיץ־אזארט פראקהאס־רמ םיך פאר... דעם טדענער םונם ,־עכטן אפארטוניזם אין פראגן םון היסעדאטור אזן קונסט״. אזוי הויבט אן ח׳ ציטװאקאװ זײן נאכװא׳־ט צום בוך ״אהיױ צוויי פראנטן״ — יעכעם נאכװאדט, װעצכער האט כעזאצט, אין ארחעגונג םון זעלבםטקריטיק, אזיםדעקן די גראבע :אצםענשע־ וױסט־שע, אפארמוניםטישע און אגט־אזה־נישע םעלערן, װאם ח׳ לימותוקאװ א־ז באנאננען אין זײן א־סע־אריש־קריטישער ארבעט נישט בלזיז אינם םאר־אקט־אבערדיקן, נאר אויך אינם נאך־ אקטיאבערדיקן קאמוניםטישן פעריאד זײנעם. דער דאזיקער נאבװארט איז געקומען נאכרעם, װי דער נאנצער אקטױו םון רעד י־דישער פ־אלעטאר־שער היטעראט־ר האט צונע־ שפאדט דעם ח׳ ה־טײאקאװ צו דער װאנט און געפאדערט םון אים אפזאנן זיך םון זײנע אנטיהענינישע אײנשטעהוננען אין די גרונט־ ם־אנן םון דע־ טעאריע, *־אקטיק אין אונזער פראהעטאר־שעד הי־ טע־אטור־באװעגוננ: א־ן די םדאנן םון קױטור־ירושה, נאציאנאהער פארם, םונקציע םון ה־טעראסור, םאדם און אינתאהט, נעשיכטע ם.־ן דער ײדישע־ םאר־אקט־אבעדישער און נאך־אקמיאבערישער ליטעחאסור, סערספעקטױון םון ײדישער פראהעטארישער היטערא־ טוד א. א. ײ. איז װאם םאר אן ענטפער תאבן םיר באקימען? דעד ענטםער איז כאד א פשוטער: דעד ״בעםטער טשעק־סט םון רער סאױעטי־ שער ר־טעראטוד״ איז אױםעד חשד אזן אויב טען קומט םיט פאקטן, — איז... ערנעד םאר די פאקטן נ.־פא. ס׳איז זעהטן צו נעםינען אין דער געשיכמע םון אונזעדע אי־ דעאהאכישע שטרייטן םאר די העצטע יארן אזא פ,־עסענציעז־ פריצישע באצױננ צז קריטיק. די םראנע װעגן ציען די נאצםענשעװיסמישע קײט סון ״אום־ רו״ ב. 1 נעסט ה־טזואקאװ אראפ םיט דע־ גרא^דיעזער הײבטקײט, װאפ האט נישט איר נהײכן. ״אבער אין אזעהכע ארטיקהען — שרײבמ ח׳ היטװאקאװ װענן זײנע מעגשיזװיסטישע ארטיקהען — וױ םען זאה זײ דערנאך נישט איבעררעדאנירז, מוזן דאך אזמ־