Literarishe bleter · 1932-01-15 · 3 (15.1.1932) · p. Seite 41

41 זייס רױזעראו־יוזװו מיטסיטר ז\װ. 3 ז? ס / ו יי ן ע / /;? י 7 נ ע # םאדגעםעגעד ײדישעד דיכטעד איך האב נעהערט — איז אמת דען? אז ריבטעד זיינען או־ך נעװען, א מאא, חכםים, ניט קײן נאדעז,;אד או־ך, דודך ראלדנע םעקו־־1טאדעז. (״דעד םאכשעד נניא״) א איר, װאס נאט האט אייך נענעכען בכבוד אה דער װעלט צו לעבעז! זאאט איד א״ך :אר :יט זײעד יכעמעז, ז־ך מוםר פון דער זון צו :עמען, םיט אירע ׳טסדאיען זעהט :אר אײן: װיא באלד זיע ערגעץ טוט א ׳פײן, זוי מאכט זיע איעז גאיקאיך, רייך, — א ביים א נרעזיל, אאעס גיײך; און אאסט :אך זיך פיא פרײד און ני־ק; דער םאד, איר שײ:עד, פײנעד באיק, ברענס אין דיע הערצער דאך בײ אאען — אזױ װ־א ברזמעד־נע שס־־אאען; און רײנע קאארע גאאז — קדיסטאאעז, און אאע ברואים מיט ד־ע מעינשען, בענעננען איר מיט םרײד און און בענשען. (״דאס באומזד־ע״) מ־ט איבעדאײגען און םיט זינען, זאאםט דו א נוטען פדײנד נעםינען, װען :אר דעם רטא• װעט זיך װעי׳ען, םאד דיד זײן םר״נדשאםט םאד זװ שטעאען, — װעט ער קײן אנדעד םײן ניט האבען, ײיע גאר א גרוב ד״ר אוים צו נראבען. דעם אמת נוט דיד צו דעד קאעדען, זאאםט צו םײן משא װײטער קעדען. (״דאס װעאדיא און דאם פ־יער״) אזוי טוט מיד אויך שטארק םארדריםען פא־ װאם האב איך קײן קוא קײן זיםען, א־ך װאאט םיט אידער זיגגען פר״אאך, צו אאכםנדר אונזער מאך. (״דער טש״זיטיק אונ דער יאזישיק״) בײן שטאדקען איז דער שװאכער, שאעבט און אײבינ, שטענדינ אוננערעכט: דער צו םשאים װער עס װיא, האט אין איםמאריעם וײער םיא :אר װײא םיד קײן איםטאדיעס ינז־״בע;, איז גומ א םשא צו צוקאײבען. (״דער װאאױ את דאם שעםעאע״) װאס מיט פאירשטאנד װעדט נוט פארנומען, װעט םען דער םון גרוים;וץ בעקומען.;אד;עם װאם א־יבעד אן בעקאעדען, נאט היט, װאם קען דער םון נאך װערען! (״דיע אבעזיאנעס״) דא צו צוזעצען װאאט נאך טויגען, און ניט םארשװארצען קי״נעמם אוינען. איז דײן נעשעפט;אך כיט אין רײנעם, בעדיהם זיך זשע :אך ניט פאר קײנעם. (״דער הײשריק״) צו רײכקײט, יחום איז גאנץ שײן, נעײאקםען הויך און גרוים צו זײן;;אר ײאס פאר ינוצען קען םען האבע;, אז דאם איז בײ א ױנ; א;יראבען? (״דער אײז־א״) ו<זו\י)?אעועכעאענבאנען האט זיך נישט באנוגנט םיט א באויזער אי־ בעדזעצונג, נאר אויך געפרוװט, װו עס איז געװען נויטיק, םאר־ ײדישן די םביבה סון דעם םשא, צוצופאסן אים צו רעם ־עבנם־ יפסײנער דעם ײדישן, װי, צום בײשםיא, אין דעד םנאבא ״די זינגער״: דיזו וימזור א גוטען ברודעד האט ר׳ױדא צו זיך םארבעטען צו דער סעודה; זײן םײן איז דא נעװען א מים: ר׳ ױדא האט נעאיבט חזנים, האט עיר דעם םרײנד צו זיך םאררופען, דיע זינגער זײנע אוים זנו פרופען. דאם האבעין זײנע םײכע ױננען, זיך זײעד שטאדק פאנאנדר געזוננען: אזו־ װיא םאעקעד, דראכנען, שטאננען. װיע הויך מען קען םיט קוא דעראאגנען. דעם נאסט האט באאד אין זײ;ע אויערן;ענומען שרעקאיך נד־אצען, בויעדן. ״אך האב רחמנות, וױי, א וױי!" ניט הא רער נאםט א נרוים נעשריי: ״װאם איז דא רען זוי גוט און וװיא? דיע זתנעד שרײען דאך א נרו״א!" ״יע, טאקע״, עגטםערט ױדא זויער: ״זײא נריאצען עטװאם אין דעם איויעד; זײ האבען אנדערע מעאות נאר: זײ טרינקען ניט רעם גאכצען יאר, און זייינען זעאנע םרוסע זײאען, ראם זײא ניט ײ״םען צײ״ צו צייאען״. און איך זאנ: טדינק אביםעא זױין, :ן4־ זאאסט א םענש צום עםק זײן. סײאטאא, הנם נ־שט;אנץ אפט,;עאוננט אים אויך צו נעבן;אר נעאוגנענע ײדישע םערזן, װי אםשא: א הײשריק איז צום ים אװעק און נעםט זיך ריםען אויסן םאעק, אז עד װעט באאד דעם גרויסען ים םאדבדענען םיט א פײעדפאאם. באזונדערם א־ז אים געצוננען (םאר ־זמע פיאנעדישע צייטן!) איבעדצונעבן די קורצע םוסר־השכאם פון דעם נדויסן דוםישן םאבא־ דיכטער, ײי אםשא: װי אםט איז אויך א םענשענקינר אין חשבון כארעש, זייעד באיכד. עס דובט זיך אים דאך גאנץ כעװים, ער שװיםט אין גאיק מיט הענט און ם־ם: בעטראכט אים נוט;אר — איגט עד אויך אזוי װיא אוכזער דאב אין ױיך. (״דעד ראב און דיע הון״) ״דאם קעםט־א אבער אן אאץ דיננ, האט זיך נעעםימט פראםט אונ נדיננ״. (״דאם קעססיר״);ישט צו דעד צארענען גראבע אײט, זאנ איך א שפראך פון אאטער צ״ט: װיע באאד רער קאפ איז נראב נעכונ, װעט אים קײן ארט כיט םאכען קאונ. (״רעד הר תקרש״)